سکه سیصد تومانی در لبنیات فروشی!
به گزارش افکارنیوز، دکتر مسعود سامی کرمانی در روزنامه جمهوری اسلامی نوشت:
برای خرید مواد غذایی مورد نیازم، با فهرستی از این مواد، به میدان میوه و تره بار نزدیک منزلم رفته بودم. غرفه فروش فرآوردههای شیری متعلق به یکی از شرکتهای معروف تولیدکننده این فرآوردهها، نخستین ایستگاهم بود. تابلوی کوچکی روی دیوار جلب نظر میکرد که بر آن نوشته بود " کلیه اجناس این غرفه با ۳ در صد تخفیف از قیمت درج شده به فروش میرسند ". یک دبه دو و نیم کیلویی ماست به اصطلاح پر چرب از یخچال ویترینی برداشتم. هم زمان، یک آقای سالخورده(یعنی سالخوردهتر از خودم) که عینک ته استکانی بر چشم داشت نیز یک دبه از همان ماست برداشت، و هر دوی ما دبهها را روی پیشخوان گذاشتیم.
فروشنده نگاهی به قیمت درج شده روی ظرف، که ۵۹۰۰۰ ریال بود، کرد و گفت: میشود شش تومان! هر دوی ما پول را پرداختیم.
فروشنده ماستها را در دو کیسه نایلون جداگانه گذاشت و یک قالب کره ۱۵ گرمی هم توی هر کیسه انداخت و گفت: به سلامت! من سهم خودم را برداشتم و میخواستم از غرفه خارج شوم که مشتری دیگر با لحنی خشن و تحکم آمیز خطاب به من گفت: صبر کنید آقا! با حیرت ایستادم و مشتری مذکور قالب کره را از روی ظرف ماست خودش برداشت و به فروشنده پس داد و با همان لحن خشم آلود به او گفت: من کره نخواستم آقا! بقیه پولم را بدهید! و سپس رو به من کرد و گفت: شما هم بیایید حقتان را بگیرید! مگر شما شش تومان پرداخت نکردید؟ با اشاره سر پاسخ مثبت دادم. گفت: بقیه پولتان میشود صد تومان و حدود دویست تومان هم تخفیفی است
که روی تابلو نوشته! آیا این قالب کره فسقلی که یک لقمه هم نمیشود، قیمتش سیصد تومان است؟
فروشنده کره را از او گرفت و در حالی که قیمت باور نکردنی نوشته شده روی بسته را نشانش میداد و با او بحثمیکرد، یک اسکناس دویست تومانی فرسوده و ناقص و چند تا سکه روی پیشخوان گذاشت و گفت: هر روز بیشتر از پنجاه نفر از این غرفه ماست میخرند و به همه آنها هم از همین کرهها میدهیم و کسی اعتراض نمیکند! مشتری معترض گفت: همانها هستند که کار را خراب میکنند و به تورم دامن میزنند، مثل این آقا! من که دیگر تحمل این جر و بحثرا نداشتم، بدون توجه به اعتراض آن مشتری که به من تکلیف میکرد بمانم و " حقم " را بگیرم، غرفه را ترک کردم تا به بقیه کارم برسم.
البته این پرسش از سالها پیش در ذهن من هم مطرح بود که، با وجود آن که قیمت درج شده روی بسیاری از کالاها شامل کسر هزار ریال و حتی کسر صد ریال میباشد، و در حالی که مغازهداران میتوانند با مراجعه به شعب بانکها، سکههای هزار ریالی، پانصد ریالی، و حتی دویست و پنجاه ریالی مورد نیاز خود را به مقدار کافی تهیه کنند، چرا اصرار دارند که بجای بقیه پول خریداران، کالاهای ناخواسته و عملا غیر ضروری به آنها بدهند؟ اقلامی از قبیل چسب زخم بندی که آنقدر بلا استفاده در جیب پیراهن یا کت خریدار میماند تا در هنگام شستن لباس روی آن لکه بیندازد و فاتحه لباس را بخواند! یا " نانو
قالب " ۱۵ گرمی کره که با توجه به وزن کاغذ به کار رفته برای بستهبندی آن، شاید بیشتر از ده گرم کره قابل استفاده نداشته باشد و تولید آن هیچ توجیه اقتصادی ندارد مگر آن که بگوییم هدف کارخانجات فرآوردههای شیری از تولیدش این است که بجای " سکه ۳۰۰ تومانی " در اختیار برخی از توزیع کنندگان قرار گیرد تا تخفیف ۳ در صدی روی قیمت پنیر و ماست و سایر لبنیات را " ماست مالی " کنند! یا ویفر شکلاتی کوچولوی معروفی که چهار دهه قبل در تبلیغات تلویزیونیاش میرقصید و میخواند که " سلام سلامای بچه ها - من شکلاتم دوست شما - هرجا دیدی ورم بدار - یک دو ریالی جام بذار " ولی حالا ترقی کرده و
دیگر منتظر نمیشود که " بچهها ورش بدارند " بلکه با همدستی فروشنده وبدون دعوت وارد سبد خرید " بزرگسالان " میشود، آن هم نه بجای سکه دوریالی(که یادش بخیر) یا بیست ریالی یا دویست ریالی یا حتی دوهزار ریالی، بلکه بجای کسر پنج هزار ریال! هیچ کس از دریافت اینگونه اقلام بیمصرف بجای بقیه پولش راضی نیست، ولی با توجه به ناچیز بودن مبلغی که به خریدار برگردانده نمیشود، غالبا اعتراضی از سوی خریدار صورت نمیگیرد، و اگر هم کسی مثل آن مشتری تند خوی غرفه لبنیات برای دریافت بقیه پولش با فروشنده جرو بحثکند، از نظر سایرین، فردی تنگ نظر و خسیس قلمداد میشود و کسی از وی متابعت
نمیکند، همچنان که من هم متابعت نکردم.
در هر حال گویا تقدیر این بود که در ادامه خرید هایم در میدان میوه و تره بار، با صحنهای روبرو شوم که نظرم را تغییر دهد، و این هنگامی بود که برای خرید تخم مرغ به " غرفه توزیع مرغ و تخم مرغ " مراجعه کردم. مانند اکثر اوقات، تخم مرغ موجود نبود و صفی که در مقابل غرفه تشکیل شده بود برای خرید مرغ بود. خواستم آنجا را ترک کنم که دیدم خانم جاافتادهای از غرفه فروش ماهی که کنار مرغ فروشی بود بیرون آمد، از کنار صف مشتریان مرغ خود را به جلوی پیشخوان رساند، نگاهی به کاغذ حاوی قیمت مرغ کرد، و به فروشنده گفت: ببخشید آقا! با هفتصد تومان مرغ میدهید؟ اگر میدهید من بروم ته صف بایستم.
فروشنده که مشغول وزن کردن چند تا مرغ برای یک مشتری بود، بدون آن که کارش را متوقف کند و حتی نگاهی به سؤالکننده بیندازد، با بیاعتنایی و اخم پاسخ داد: مرغ ریزتر از یک و نیم کیلو نداریم و من هم نمیتوانم مرغ را تکه تکه کنم! خانم جوانی از میان صف گفت: حاج خانم، چقدر مرغ میخواهید؟ اجازه بدهید من برایتان بگیرم. خانم مسن که از برخورد خشک و تحقیر آمیز فروشنده در حضور جمع خریداران، روحیهاش را باخته و اعتماد به نفسش را از دست داده بود، به آرامی پاسخ داد: خیلی ممنونم دخترم! بروم ببینم میتوانم سوسیس بخرم! و از آنجا دور شد. کاملا مشخص بود که آن خانم با هفتصد تومان
میخواهد غذایی از گوشت برای خود(و احتمالا خانواده اش) تهیه کند. ولی از چه نوع گوشتی؟ گوشت قرمز؟ استغفرالله! اصلا نمیشود طرفش رفت! من با این که خودم گوشتخوار نیستم ولی در ضمن خریدهای ماهیانهام از میادین میوه و تره بار، در جریان قیمت انواع گوشت قرار میگیرم(و البته همواره خدا را سپاس میگویم که گوشتخوار نیستم)! خارج شدن آن خانم از ماهی فروشی با دست خالی، نشان میداد که پولش برای خرید ماهی کافی نبوده است. حالا پس از ناامید شدن ازخرید مرغ، به غرفه توزیع فرآوردههای گوشتی(کالباس، سوسیس، و امثال آنها) میرود تا اگر امکان خرید گوشت " واقعی " برایش نیست، نیاز غذایی
خود و خانوادهاش را از " فرآوردههای گوشتی " تامین کند، که طبق اظهار کارخانجات تولیدکننده این فرآوردهها، ۵۵ درصد آنها گوشت است و بقیهاش هم…والله اعلم! انشاءالله که ۴۵ درصد بقیه همان موادی هستند که تولید کنندگان اظهار میکنند! در اینصورت، ممکن است این شانس را داشته باشد که با پولش، حدود ۲۰۰ گرم سوسیس، معادل ۱۰۰ گرم گوشت گاو، به خانه ببرد! شاید آن مشتری معترض غرفه لبنیات که برای سیصد تومان نا قابل چنان جنجالی براه انداخته بود و انتظار داشت که من هم از او تبعیت کنم، متوجه این واقعیت بوده که مبلغی که لبنیات فروش از وجه پرداختی ما دو نفر را نگاه داشته و بجایش
دو " نانو قالب " کره بیمصرف تحویلمان داده است، برای برخی افراد تنگدست معادل هزینه یک وعده غذا است! و ما حتی اگر افراد مرفه و در عین حال بلند نظری باشیم و به این مبالغ ناچیز اهمیت ندهیم، نباید فراموش کنیم که در اطراف ما کسانی هستند که نیاز و استحقاقشان برای استفاده از پول اضافی ما به مراتب بیشتر از مغازهداران و تولید کنندگان اقلام بیمصرف میباشد. اما به فرض آن که همه مثل آن آقای تند خو رفتار کنیم و برای گرفتن بقیه پولمان از فروشندهها " مو را از ماست بکشیم "، چگونه میتوانیم به خریداران تنگدستی کمک کنیم که برخی از آنها از افراد مرفه هم بلند نظرتر هستند؟
مانند آن خانم مسن که حاضر نشد پیشنهاد خانم دیگری را برای پرداخت قیمت مرغ بپذیرد؟ البته تدوین سیاستهای کلی کمک به نیازمندان بر عهده سازمانهای خیریه است. ولی تا آن جا که به موضوع بحثما مربوط میشود، میتوان گفت که بکار گیری روش آن مشتری غرفه لبنیات، البته نه با آن خشونت، حداقل این نتیجه مثبت را دارد که بعضی از مغازهداران را که گویی به واقعیتهای اطرافشان توجه ندارند و همگان را غنی میپندارند، از خواب غفلت بیدار میکند تا در برخورد با مشتریان تنگدست روش ملایمتری را در پیش بگیرند و بجای بیاعتنایی و تحقیر اینگونه مشتریان، با رفتاری محترمانه به آنان
اعتماد به نفس بدهند تا حاضر شوند کمک مشتریان دیگر را بپذیرند. در عین حال، نپذیرفتن اقلام بیمصرف بجای پول خرد، باعثخواهد شد که تولید اینگونه اقلام متوقف شود.
كارم در ميدان ميوه و تره بار تمام شده بود. اجناسي را كه خريده بودم روي نيمكتي گذاشتم و از روي فهرستي كه همراهم بود، به "حاضر و غايب" كردن آنها پرداختم. فقط دو غايب در فهرست ميديدم كه نامشان خط نخورده بود و بايد از خارج از اين بازار خريداري ميشدند: يك شانه تخم مرغ و يك كارتن خرماي تازه. در اين ضمن چشمم به "نانو قالب" ۱۵ گرمي كره افتاد كه انگار مرا ريشخند ميكرد! و بنظرم آمد كه حمل كردن آن در كنار بقيه اجناس، به اندازه حمل يك بار ۱۵ كيلوگرمي خستهام ميكند! قبل از ترك بازار، آن را كنار ترازوي الكترونيكي گذاشتم كه براي استفاده مشتريان روي ميزي قرار داده بودند، و به خودم
گفتم: من كه كره نميخورم! ولي شايد كساني هم باشند كه اين دو مثقال كره يك وعده صبحانه شان را تامين ميكند!