مهریه های عجیب و غریب زنان ایرانی
مهریه های عجیب و غریب این روزها بهانه خبرهای زیادی است که دهان به دهان می چرخند و به رسانه ها می رسند.
قرارهاي عاشقانه اي كه گاهي تاريخ انقضايشان در دادگاه خانواده سر مي رسد و زوج هاي سرخوش ديروز را مقابل سه راهي زندان،بخشش يا پرداخت مهريه قرار مي دهند.
به گزارش باشگاه خبرنگاران؛ سفر به ۱۲۰ کشور دنیا، ۱۰ هزار لیتر بنزین، دست راست و پای چپ داماد، شمش طلا هم وزن عروس، یک کیلو بال مگس و صدها مهریه عجیب و غریب دیگری که زمزمه شان شاید هیچ گاه به راهروهای دادسرا کشیده نشود.
سه سال قبل یکی از عجیب ترین مهریه های تاریخ ایران در شعبه ۲۶۴ دادگاه خانواده به اجرا گذاشته شد؛ یک کیلو بال مگس مهریه زنی که تنها به شرط دریافت آن حاضر به طلاق بود. او وقتی رو به روی قاضی قرار گرفت، گفت: شوهر اولم بعد از ۶ سال زندگی مشترک ترکم کرد و شوهر دومم در اثر سکته مغزی درگذشت. تصمیم داشتم دیگر ازدواج نکنم، اما دو سال بعد در محل کارم با پزشکی آشنا شدم که به من پیشنهاد ازدواج داد و من با اصرار های او راضی به این ازدواج شدم. او می گفت سالها پیش از همسرش جدا شده و حالا همسر و فرزندانش در آمریکا زندگی می کنند.
تجربه تلخ ازدواج دیگر، بهانه ای بود برای بازشدن پای شرط و شروط ازدواج مهریه باید یک خانه باشد و یک کیلو بال مگس مهریه ای که خانوم ها هیچ وقت فکر نمی کنند تصمیم به اجرا گذاشتن آن را بگیرند.
اما عجیب تر از بال مگس، مهریه که چند سال قبل در شعبه ۲۶۳ دادگاه خانواده تهران به اجرا گذشته شد؛ زنی که دست چپ همسرش را به عنوان مهریه خود انتخاب کرده بود، با مراجعه به دادگاه خانواده گفت: من از بچگی با دختران فامیل در رقابت بودم و می خواستم مهریه ای متفاوت داشته باشم. از طرفی خانواده همسرم بسیار ثروتمند هستند و هر تعداد سکه که مهرم می کردند می توانستند بپردازند؛ بنابراین تصمیم گرفتم برای محکم کاری دست چپ همسرم را به همراه ۷۰۰سکه مهریه ام قرار دهم و آنها هم پذیرفتند.
مهریه باید ارزش مالی داشته باشد یعنی قابل دریافت و استفاه باشد. علاوه بر آن شرط اصلی در تعیین مهریه این است که زن هرگاه مهرش را درخواست کرد بتواند آن را بگیرد. اما برخی از مهریه ها به گونه ای هستند که دریافت آنها عملا ممکن نیست یا با دشواری زیادی همراه است، مثل جمع آوی ۵ هزار صدف دریایی یا ۵۰۰ هزار گل ارکیده.
قاضی خدایی، رییس شعبه ۲۶۴ دادگاه خانواده می گوید: مهریه باید ارزش مالی داشته باشد یعنی قابل دریافت و استفاده باشد.
علاوه بر آن، شرط اصلی در تعین مهریه عندالمطالبه بودن آن است؛ به طوری که زن هرگاه مهرش را درخواست کرد بتواند آن را بگیرد، اما برخی از مهریه ها به گونه ای هستند که دریافت آنها عملا ممکن نیست و یا با دشواری زیادی همراه است. مثل جمع آوری ۵ هزار صدف دریایی یا ۵۰۰ هزار گل ارکیده، در این موارد معمولا مرد راهی زندان می شود تا زمانی که مهریه یا معادل آن را پرداخت کند و یا زن از مهریه خود صرف نظر کند.
عده ای صرفا برای متفاوت بودن و برتری جویی مهریه های نامتعارف را انتخاب می کنند که می توان گفت شکل تغییریافته ای از چشم و هم چشمی است، یعنی فرد به حدی از ارقام نجومی مهریه اشباع شده که این بار به دنبال مطرح کردن و به رخ کشیدن خود از طریق یک مهریه نامتعارف و عجیب است حتی اگر این مهریه ارزش مادی بالایی نداشته باشد.
آمارهای مرکز مطالعات جمعیتی آسیا و اقیانوسیه درباره نرخ مهریه زنان ایرانی نشان می دهد که میانگین مهریه زنان ایرانی تنها در ۵ سال اخیر ۳ برابر شده است. در حقیقت میانگین مهریه که در ۲۰ سال قبل ۱۵۰سکه طلا بود، در ۵ سال گذشته به ۴۵۰ سکه طلا افزایش یافته است.
شاهین زند، مشاور خانواده دراین باره می گوید: افزایش مهریه یک پدیده تک عاملی نیست و مسائل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در آن دخیل هستند.
در حقیقت چشم و هم چشمی و مقایسه گری، ناامنی اقتصادی و ترس از طلاق دلایل مهریه های نامتعارف هستند، این نامتعارف بودن می تواند در میزان مهریه نمود پیدا کند یا در شکل مهریه.
بالارفتن آمار طلاق در سال های اخیر باعثشده برخی از زنان به حدی در مقابل آینده زندگی شان احساس ناامنی کنند که بخواهند این زندگی را به هر شکلی حفظ کنند و در این موارد است که مهریه هایی مثل رگ داماد، بال مگس و … مطرح می شود تا ضمانتی برای حفظ زندگی باشد.
وی ادامه داد: اما من مراجعانی هم داشته ام که مهریه های عجیب شان به دلیل این حس ناامنی نبوده است، آنها صرفا برای متفاوت بودن و برتری جویی، مهریه های نامتعارف را انتخاب می کردند که می توان گفت؛ شکل تغییریافته ای از چشم وهم چشمی است. یعنی فرد به حدی از ارقام نجومی مهریه اشباع شده که این بار به دنبال مطرح کردن و به رخ کشیدن خود از طریق یک مهریه نامتعارف و عجیب است حتی اگر این مهریه ارزش مادی بالایی نداشته باشد.
او تفکر نادرست و عقاید تحریف شده را بخش دیگری از پشت پرده مهریه های عجیب و غریب می داند و می گوید: در بعضی از موارد، مهریه عجیب و غریب انتخاب بدی نیست، صرفا یک عمل نامتعارف است؛ اما نه با شرع تضادی دارد و نه با قانون و نه با منطق. فقط با چارچوب های عرفی جور درنمی آید که باید در این موارد سلیقه ای قضاوت کردن را کنار بگذاریم.
این استاد فقه و حقوق بیان کرد: با توجه به تحقیقات میدانی انجام داده ام، ۹۰ درصد دختران مهریه را بالا می گیرند و همه معتقدند به علت بالابودن حقوق مردان و باتوجه به این که مرد هر زمان که اراده کند می تواند همسر خود را طلاق بدهد و یا می تواند به راحتی ازدواج مجدد کند، تنها مهریه می تواند حقوق آنها را تامین کند.
به اعتقاد میرشمس، باید مهریه زن متناسب و متعادل باشد و حقوق اضافی که زمینه سوء استفاده مردان را افزایش می دهد، باید تعدیل شود و به این وسیله هیچ مشکل فقهی و شرعی به وجود نمی آید و بسیاری از معضلات به وجود آمده در جامعه که ناشی از وجود چنین حقوقی است، از بین برود.
وی با تأکید بر این که مهریه از موانع ازدواجهای امروزی است، گفت: یکی از علت های بالا بودن مهریه، حقوق بالای مردان نسبت به زنان است.
وی با بیان اینکه قاضی زن در دادگاههای خانواده وجود ندارد، گفت: قضات مرد نباید صنفی عمل کنند و تنها طرف مردها را بگیرند؛ لازم است تا تحقیقات میدانی وسیعی انجام شود تا عوامل واقعی وجود این تفکرات نسبت به مهریه شناخته شود و پس از آن بتوانیم با برنامه ریزی و بازنگری مجدد در زمینه حقوق و قانون مشکلات موجود در جامعه حفظ شود و برای جلوگیری از صدمه خوردن و از هم پاشیدن بنیان خانواده اقدام اساسی انجام شود.
فاطمه ميرشمس،استاد فقه و حقوق با بيان اينكه مهريه هاي سنگين از موانع ازدواج محسوب ميشود،گفت:يكي از دانشجوياني كه ميشناسم مهريهاش سه باغ انار،شش هزار سكه و ۱۰ قيراط برليان بوده است.