تبلیغات
کد خبر: ۱۸۷۲۴۷

افزایش عاملیت و اقدام زنان در امر طلاق

وضعیت طلاق در ایران مبتنی بر دو سطح عینی و ذهنی، به تدریج ساختی اجتماعی یافته و هرنوع تغییر در سیاست‌ گذاری‌ یا مدیریت طلاق منوط به تغییر در این دو ساحت است

افزایش عاملیت و اقدام زنان در امر طلاق

به گزارش افکارنیوز به نقل از مهرخانه، عصر دیروز نشست بررسی ساخت اجتماعی طلاق در ایران به همت دفتر مطالعات و تحقیقات زنان و با حضور دکتر محمدتقی کرمی، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، برگزار شد.

در ابتدای این نشست، دکتر محمدتقی کرمی با اشاره به اینکه طلاق از جمله مسائل اجتماعی در ایران است که در دهه ‌های گذشته در ساخت‌ اجتماعی‌ آن دگرگونی‌ هایی ایجاد شده، گفت: در یک تقسیم ‌بندی عام، مدل ‌های نظری که امکان بررسی زمینه ‌ها و عوامل مؤثر بر طلاق را دارند، از سه انگاره کلی تبعیت می‌ کنند؛ اول، انگاره واقعیت‌ گرایی عینی که مطابق با آن، محقق به منظور کشف عوامل مؤثر بر موضوع طلاق، نظم‌ های عینی هم ‌زمان با وضعیت طلاق را مورد بررسی قرار داده و در پی آن است تا بتواند از کشف هم ‌تغییری‌ های عینی به تحلیل عوامل مبادرت کند.

کرمی انگاره تعریف ‌گرایی ذهنی را مدل نظری دوم دانست و گفت: در این مدل، عوامل مؤثر بر طلاق بیش از آنکه به ساختار عینی جامعه بازگردد، به شیوه ‌های مواجهه ذهنی مردم و چگونگی بازتفسیر آن مربوط می شود.
وی در ادامه با اشاره به انگاره سوم، گفت: در انگاره تلفیق ‌گرایی، موضوع اجتماعی، در وضعیتی دوسویه شکلی خاص می ‌گیرد. ذهنیت کنشگران در وضعیتی عینی است که صورت خاصی به خود می‌ گیرد. همچنین واقعیت عینی نیز به واسطه مواجهه کنشگران با فهم خاصی است که در شکل خاصی ایجاد می‌ شود یا استمرار می‌ یابد.

کرمی انگاره نظری تحقیق خود را انگاره تلفیق‌گرایی دانست و گفت: بر اساس مدل نظری فوق، وضعیت طلاق در ایران مبتنی بر دو سطح عینی و ذهنی، به تدریج ساختی اجتماعی یافته و هرنوع تغییر در سیاست‌ گذاری‌ یا مدیریت طلاق منوط به تغییر در این دو ساحت است. از این رو، به منظور تحلیل ساخت اجتماعی اطلاق در ایران، دو بعد مذکور مورد توجه قرار گرفته است؛ از سویی به بررسی وضعیت عینی طلاق و الگوهای تغییر در ایران پرداخته می‌ شود و از سوی دیگر، الگوی نگرشی و ذهنی ایرانیان نسبت به این مسئله مورد ارزیابی قرار می‌ گیرد.

عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی جهت بررسی نگرش ذهنی مؤثر بر ساخت طلاق در ایران، مؤلفه های شیوه‌ های همسرگزینی، نقش‌ های جنسیتی(با تأکید بر اشتغال زنان)، شیوه پوشش زنان(با تأکید بر نگرش به حجاب) و ساخت قدرت در خانواده را بیان کرد و گفت: انتخاب همسر در دوره‌ های پیشین، ‌ عمدتاً به انتخاب از گروه‌ های قومی، خویشی، دینی یا شغلی محدود می‌ شد، که با گذشت زمان، بر میزان جوانانی که حاضر نیستند از میان اقوام خویش، دست به انتخاب همسر بزنند افزوده شده و به تدریج ساخت غالب به سمت برون ‌همسری متمایل شده است و همین امر، می ‌تواند از دست رفتن رابطه خانوادگی را تسریع و تسهیل نماید.

کرمی نگرش کنشگران به نقش ‌های جنسیتی را از جمله عوامل مؤثر در شکل ‌گیری ذهنیت آنها در وضعیت کنونی نسبت به امر طلاق دانست و افزود: از جمله مهم ‌ترین مواردی که در نگاه سنتی انتظار می ‌رود، ایفای نقش بیرون از خانه توسط مردان و ایفای نقش ‌های خانگی توسط زنان است. گذشت زمان، به تدریج منجر به تغییر چنین نگرشی شده است. وی افزود: تحقیقات نشان می دهد با گذشت سه دهه، از میزان مخالفین با اشتغال زنان بیرون از خانه کاسته و بر موافقین افزوده شده است.

این استاد دانشگاه ضمن اشاره به نگرش به حجاب به عنوان مؤلفه سوم مورد بررسی، گفت: منظور از حجاب، پوشش زنان است. مطابق با داده های موجود، در سال های اخیر به شدت بر میزان گرایش به زنان باحجاب افزوده شده، میزان گرایش به زنان بی‌ حجاب کاهش بسیاری یافته و میزان بی ‌تفاوت ‌ها نیز کاهش یافته است. ازطرفی وضعیت نمایش داده شده برای جوانان تقریباً مشابه چیزی است که در سایر گروه‌ های نسلی نیز مشاهده می ‌شود.

این استاد دانشگاه شیوه ساخت قدرت در خانواده ‌های ایرانی را از جمله مؤلفه ‌های مهم در فهم ابعاد نگرشی، دانست و افزود: آنچه در ساخت مذکور مؤثر است، تصمیم نهایی در امور مهمی مانند خرید خانه، مهاجرت و… است که داده های آماری گویای آن است که هرچه گروه‌ های سنی جوان‌ تر شده و هرچه بر تحصیلات عالی افزوده می ‌شود، از میزان تسلط اقتدار مردانه نیز کاسته می گردد. از میان‌ رفتن ساخت اقتدارگرایانه مردانه، شیوه ‌های اعمال اقتدار سنتی به منظور حفظ انتظام خانوادگی را نیز با مشکل مواجه می‌سازد. در چنین شرایطی، راحت ‌تر می‌توان به گسستن روابط خانوادگی اندیشید و چنین احتمالی به لحاظ نگرشی افزایش می ‌یابد.

کرمی در ادامه در بررسی ابعاد عینی ساخت اجتماعی طلاق در ایران، گفت: تغییرات در سطح عینی زندگی زنان در مقایسه با تغییرات سطح عینی زندگی مردان از شتاب بیشتری برخوردار است و جهت این تغییرات به گونه ‌ای است که عاملیت زنان را چه در سطح اجتماع و چه درسطح خانواده افزایش می ‌دهد. بنابراین انتظار آن است که عاملیت و اقدام زنان در امر طلاق افزایش یابد.
وی افزود: اگر در طول سه دهه شاهد افزایش طلاق هستیم، در کنار آن باید به ساخت جمعیتی کشور و افزایش سن ازدواج نیز دقت کرد. متولدین دهه‌ های ۱۳۵۵ تا ۱۳۶۵ در ایران، در سه دهه بعد(از ۱۳۸۵) به آستانه سومین دهه زندگی ‌شان نزدیک می‌ شوند. با توجه به افزایش سن ازدواج جوانان تا مرز ۳۰ سالگی، باید انتظار داشت که عمده ازدواج‌ هایی که صورت می‌ گیرد توسط چنین افرادی با تأخر سنی یا دیررسی ازدواج همراه باشد. سن این گروه در معرض ازدواج و انتخاب، چه در شهر و چه در روستا افزایش یافته‌ است. بنابراین، عمده ازدواج ‌های صورت گرفته در سه دهه مورد بررسی توسط جوانانی صورت گرفته که در ساخت جمعیتی کشور، پیک متولدین دهه ۱۳۵۵ تا ۱۳۶۵ را تشکیل می ‌دهند و در دهه کنونی بیشترین متقاضی برای ازدواج هستند. افزایش ازدواج‌ های چنین گروهی بر همین اساس قابل فهم است. اما باید توجه داشت که افزایش طلاق در میان ایشان نیز در کنار چنین افزایش نرخ ازدواج و سن ازدواج و کاهش پیش ‌رسی ازدواج قابل فهم خواهد بود.

کرمی در ادامه با اشاره به تغییرات ذهنی کنشگران افزود: هنگامی که جوانان، که دارای بیشترین اعضا در ساخت جمعیتی کشور خصوصاً در میان افراد در معرض ازدواج هستند، انتظارات و نگرش‌ های قبلی را در خصوص انتخاب همسر ندارند و خود را ملزم به انتخاب همسر از محدوده گروهی مشخصی(چه به لحاظ قومی، چه فرهنگی و چه مذهبی) نمی ‌بینند؛ همچنین برخلاف سابق خود را موظف به پذیرش تمایزات نقشی در حوزه جنسیتی نمی ‌دانند، باید انتظار داشت تا پیوندهای زناشویی که به صورت فزآینده‌ای در سه دهه اخیر در حال وقوع بوده و هست، با گسست ‌های بیشتری همراه شود.

در پایان این نشست اعضای هیئت علمی دفتر مطالعات و تحقیقات زنان به بیان دیدگاه های خود در مورد موضوع بحث پرداختند

تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
ارسال نظرات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات