این خانه، خانه تو نبود …
رفته بودم خانه سالمندان، تا شاید تصویر دیگری در ذهنم منقوش شود اما … نه همان بود که از کودکی تصور میکردم. همان غربت، همان سکوت، همان غم و …
- اینجا ابتدای جاده کوهپایه و سرای سالمندان کرمان است، اندوه و انتظار دو حسیست که هر کسی با آن خوگرفته است، چشمان همه، اینجا به در است… این عزیزان چشم انتظارند همان گونه که سال ها چشم انتظار کودکانشان بودند تا از مدرسه به خانه بازگردند، تا از دانشگاه به خانه بازگردند، حالا چشم انتظارند تا شاید…شاید پنجشنبه ای یا جمعه ای فرزندانشان بیایند تا آنها را از این چشم انتظاری دردناک دربیاورند اما بسیاری از آنها سالهاست که حتی این چشم انتظاری را هم ندارند؛ اما با دلهای آسمانیشان فرزندانشان را بخشیدهاند!
سالمندانی که در این دنیای بزرگ؛ پناهی جز خدای یکتا ندارند و دست دعا برای کسی به درگاه الهی بر میدارند که بیش از ۲۰ سال پیش در اقدامی خدا پسندانه این باقیات الصالحات را برای خود به ثبت رسانید. مرحوم حاج ماشالله شیوخ، نیکوکار خیری که با احداثاین مکان، آرامش را به دلهای پریشان سالمندانی بازآورد که هیچ گاه گمان نمیبردند روزی از سر تنهایی و بی کسی، در واپسین سالهای عمر، جدا از کانون گرم خانواده، در سرای سالمندان ساکن شوند.
مادربزرگ های این جا تنها یک قصه و یک غصه دارند: چشم انتظاری؛ چشم انتظاری عزیزی که با یک بغل محبت، در اتاق شان را بزند، روی تخت شان بنشیند و جویای احوال شان شود.
وقتی وارد سالن شدم، مادربزرگ هایی که در اتاق ها بودند سرک می کشیدند تا ببینند این تازه وارد آمده تا به چه کسی سر بزند؛ اما وقتی فهمیدند ماجرا چیز دیگری است، از تب و تاب افتادند.
پیرزنی کیف دستی اش را به کنار تختش آویز میکند و به محض دیدن ما پتو را بر سر کشیده و آرام می گرید. پیرزنی دیگر روی صندلی نشسته و چادرش را به صورت کوچک و نقلی اش کشیده و وانمود می کند که خواب است اما…
مادر دیگری که رقیه نام داشت با التماس می گفت: مرا به دخترم می رسانی؟ مرا به دخترم می رسانی؟
مهجوریت این مکان و چهره های آرام مادران ساکن این سرا، بغض گلویم شد، شروع کردن برایم مشکل بود، در مقابل من کسانی نشسته بودند که موهای سفید و چروکهای صورتشان فریاد می زد سالهای زیادی از من بزرگ ترند و من یاد گرفته بودم باید مقابل پایشان بلند شوم، پائین تر از آنها بنشینم و در طول صحبت ادب را رعایت کنم.
نمی خواستم حس کنند وسیلهای برای یک پرسش و پاسخ رسمی هستند بیشتر دوست داشتم صحبتی صمیمانه داشته باشیم.
بعد از گذشت چند دقیقه لحن صمیمی صدا و مهربانی نگاهشان کار را برایم سادهتر کرد آنها به سوالاتم پاسخ میدادند گاهی غمگین می شدند و گاهی از یادآوری بعضی خاطرات می خندیدند.
نامش زیور است و ۶۰ سال سن دارد. دو فرزند دارد که سالهاست از آنها خبر ندارد، می گوید تنهایی انسان را از پا در می آورد.
می گوید: فرزندانم پس از فوت همسرم دیگر تمایلی به نگهداری از من نداشتند و به همین علت مرا برخلاف خواست خودم به سرای سالمندان آوردند.
وی می گوید: اگر چه از کم محبتی فرزندانم در سرپرستی ام دلگیر شدهام، اما باز هم دلم برای دیدن آنها پر می زند.
صدای گریه خانمی دلم را می آزارد. احوالش را جویا می شوم، گویی بیش از ۸۰ سال سن دارد. پرستار می گوید: اسمش فاطمه است، تازه به اینجا آمده و هنوز به فضای خانه سالمندان عادت نکرده است. اشکهایش را پاک کرده و ملتمسانه می گوید: به دخترانم بگویید من اینجا را دوست ندارم، می خواهم به منزل خودم برگردم.
دیگری فاطمه. ب نام داشت از فرزندش می گفت که تحصیلکرده است و موقعیت کاری و مالی خوبی دارد، اما تا به حال یکبار هم به مادرش پیشنهاد نداده که با آنها زندگی کند.
از نیروی جوانی اش می گفت که به تنهایی از عهده چه کارهایی که برنمی آمد ولی حالا در انتظار مرگ لحظه ها را طی می کند.
دیگری نامش مریم. خ است می گوید: همان سالهای اول زندگی همسرش را از دست داده و او چهار پسرش را تنها و بدون پدر بزرگ کرده، چهار پسری که یکبار بر سر دادن اجاره خانه مادر با هم دعوا کرده بودند و همین امر باعثشده بود که مادرخودش پیشنهاد دهد که او را به سرای سالمندان بیاورند. با بغض و گریه می گوید دیگر خسته شده ام. تحمل ندارم.
آنقدر سرگذشت های متفاوت داشتند که رسیدن به یک نتیجه گیری کار دشواری بود. اما یک چیز در اکثر آنها دیده می شد و آن اینکه در ابتدا هیچ گلهای از فرزندانشان نداشتند.
مرد میانسالی که به سمت اتاق مادرش می رود، در پاسخ سوال ما که چند وقت یکبار به مادرتان سر می زنید و آیا از اینکه مادرتان به آسایشگاه آوردهاید راضی هستید؟ می گوید: هفته ای یکبار به دیدنش می آیم، خوب ما دوست داریم که او نزد خودمان زندگی کند اما او به خدمات پرستاری ویژه تری از خانه نیاز دارد.
احمد. الف می افزاید: من از اینکه او را به کسانی سپرده ام که خدمات بهتری ارایه می کنند، راضی هستم.
احساس می کردم اینجا بسیار دلگیر است. دیدن مردهایی که روزی مرد خانه شان بودند و نان آور همسر و فرزندان خود، در حالیکه روی تختشان نشستهاند و از پنجره به بیرون نگاه می کنند و خستگی یک عمر در چهره شان نمایان است برایم بسیار سخت بود. اما دوست داشتم بدانم هر کدام به چه چیزی یا چه کسی فکر می کنند.
در گوشه ای پیرمردی پشت میز نشسته و می پندارد مدیر این مکان است. او مدیرعامل سابق یکی از شرکتها بوده ولی حالا …
از پنجره به بیرون نگاه می کرد و در جوابم که پرسیدیم: حالتان خوب است؟ با صراحت بیان و لحنی محکم گفت: نه، گفتم: چرا؟! اشک در چشمانش حلقه زد و …
جوابم را گرفتم و سوالی دیگر: دلتان برای بچه هایتان تنگ شده است؟! دوباره از پنجره به بیرون خیره شد و گفت: نه، لیاقت دلتنگی ندارند.
پیرمردی دیگر با شوخی و خنده سعی می کرد محیط را شاد کند اما با بغضی عاری از هر کینه سوالی پرسید که دنیایم زیر و رو شد.
دخترم تو فرزند داری؟! شاید از فرزند نبودن ما فرزندان گله داشت و شاید دلش می خواست بگوید اگر بار دیگر جوان می بود هرگز بچه دار نمی شد، شاید هم می خواست بگوید فرزندانم مرا بیرون کردند تا جای حیوانات خانگی شان باز شود " همه چیز جوانی است؛ پیر که شدی، هیچ نداری… "
نامش علی. س است، می گوید: مشکل، مشکل فراموشی است، یادمان می رود که پیرمردهای امروز، مردان زورخانههای دیروز بودهاند، روزی کباده کشی میکردند و قهرمان شکست ناپذیر کودکیهای مان بودهاند. یادمان می رود پلههایی را که امروز دوتا یکی بالا میرویم، فردا که پیر میشویم، به نظرمان ارتفاع بین شان چقدر زیاد میشود یا وقتی سوار اتو بوس می شویم در دل مان می گوییم کاش جوانی برخیزد و به شکرانه جوانی اش دست مان را بگیرد و جای خود بنشاند. یادمان رفته آخرالامر گل کوزه گران خواهیم شد…
کیانی کارشناس ارشد روانشناسی می گوید: سالمندانی که در مراکز شبانه روز زندگی میکنند نیاز به مراقبتهای بیشتری در زمینه تغذیه و بهداشت و درمان دارند.
" زهره کیانی " به ایسنا می گوید: سالمندان نسبت به آن دیدی مثبت ندارند. عموماً از بودن در آنجا ناگزیر و محیط آن را محیط جبر و اجبار میدانند. با اینکه برخی از آنان سالهاست در چنین محیطی زندگی می کنند، با آن خو نگرفتهاند و منتظرند تحولی پدید آید و از آنجا بیرون آیند.
وی می گوید: دیدها نسبت به سرای سالمندان منفی است. چه بسیار عده سالمندانی که نسبت به این وضع معترضند ولی صدایشان به جایی نمی رسد. فرزندان قدرت را در دست دارند و مال و ثروت را در اختیار، به عدم رضایت روانی و وضعیت دشوار آنان توجهی ندارند.
کیانی ادامه می دهد: سالمندان با زندگی در تنهایی دچار اضطراب و افسردگی دوران پیری میشوند که برای آنان بسیار خطرناک است و شاید آمدنشان به عنوان آخرین راهکار به خانه سالمندان مناسب باشد.
وی بیان می کند: سالمندان قفس طلایی را دوست ندارند، اگر تجارب گذشته آنان در دهلیزهای گذشته عمر به حساب نیاید، از محبتهای آلوده به ترحم، حالت انزوا یافته به گوشه عزلت و افسردگی میخزند.
کیانی میگوید: برخی فکر میکنند که پدر و مادر پیرشان قدرت درک فرزندانشان را ندارند و بعضی اوقات با تندخویی موجب ناسازگاری در خانواده میشوند بنابراین خانه سالمندان را مکانی بهتر برای سالمند می دانند.
کیانی میگوید: بهترین مکان برای سالمندان کانون گرم خانواده است و جوانترها باید بدانند که تندخویی بعضی از پدربزرگها و مادربزرگها به دلیل کهولت سن و اقتضای این دوران است.
وی یادآور می شود: مادران و پدران امروز باید به این نکته توجه داشته باشند که فرزندان هر کاری را از بزرگترها یاد می گیرند و امروز هرچه آنان سالمندان را بیشتر تکریم کنند در دوران کهولت خود، محبت های بیشتری از سوی فرزندان خواهند دید.
لباس سورمهای پوشیده است؛ مثل سرپرستارها. دختر جوانی است. می پرسم کار این جا سخت است؟ می خندد و می گوید: نه خیلی. چند سال است این جا مشغولی؟ خیلی وقت نیست. من تازه آمده ام.
از روحیه مادربزرگ ها و پدربزرگ هایی که میآورند این جا می پرسم. صادقانه جواب می دهد: خب، آن هایی که خودشان رضایت داشتهاند، وقتی می آیند این جا، در کنار هم سن و سالهای شان روحیه خوبی دارند. این جا دغدغه و نگرانی چیزی را ندارند. اما خب… آنهایی که بچه هایشان آنها را آورده اند، نه چندان. کلاً بستگی به نوع برخورد خانوادههای شان دارد
وی می گوید: می خواهم با گام برداشتن در این مسیر، خدمتی هر چند کوچک به این قشر ارزشمند و ناتوان داشته باشم و با احترام به بزرگسالان، پیران و ناتوانان، نزد پروردگار کسب لیاقت کنم.
او می گوید: سالمندان اینجا چند گروهند، گروهی که از مشکلات مالی رنج می برند. فرزندان فقیری دارند.
خودشان هیچ مستمری ندارند و شوهرشان هم چیزی برایشان به جا نگذاشته است. یا زنان و مردانی که هیچگاه فرزندی به دنیا نیاوردند، سالمندانی که بیماری شدید و مشکل خاصی ندارد و یا فرزندان توانایی مراقبت ویژه برای آن سالمند را در خانه دارند ولی باز والدین خود را به اینجا می آورند. سالمندانی که از خانه شان، محل آرامش و تداعی یک عمر خاطره شان دور می شوند. شاید به دلیل حرص و طمع و بی مهری و در کل بی ایمانی فرزندانشان.
به گزارش ایسنا، آسایشگاه سالمندان حال و هوای هیچ خانهای را ندارد. اینجا عدهای مادربزرگ و پدربزرگ دوست داشتنی زندگی میکنند که صدایشان میتواند بهترین لالایی شبهای نوههایشان باشد. اینجا خانه تنهایی بانوانی است که روزی کدبانوی هنرمند خانهای بودند و با مشکلات زندگی ساختند و فرزندانی را بزرگ کردند که امروز قطره اشک هایشان منتظر دیدن آنهاست ...