پیدا و پنهان همسرکشی در ایران
زمانه عوض شده است. پیشترها فامیل گوشت را هم که میخورد، استخوان را دور نمیانداخت.
به گزارش افکارنیوز، اما طی یکی، دو سال گذشته آمار قتلهای خانوادگی رشدی ۳۳ درصدی را نشان میدهد و آمار همسرکشی با جسم برنده، یکه تاز این میدان بوده است. به نظر میرسد خانوادههای ایرانی روز به روز از عطوفت و مهرورزی بیشتر فاصله میگیرند تا این هشدار جامعه شناسان که از شنیده شدن صدای پیچومهرههای سست خانوادهها خبر داده بودند، بیش از پیش جدی شود.
قاضی محمدحسین شاملو یکی از قضات با سابقه تهران است که به چندین پرونده عجیب و غریب همسرکشی رسیدگی کرده است. او معتقد است برنامهریزی و فرهنگسازی برای حاشیهنشینان در اطراف شهرهای بزرگ میتواند عامل موثری در کاهش این جرم باشد. اما پیشنهاد دیگر شاملو، تسهیل روند طلاق در برخی موارد است. او میگوید: «اگر بذر تنفر بین زوجی کاشته شد، بهتر است از هم جدا شوند تا اینکه خدای نکرده از این اتفاقات در خانواده بیفتد.»
خیلیها افزایش قتلهای خانوادگی را هشدار دادهاند. چرا این پدیده افزایش پیدا کرده است؟
به تازگی زیاد نشده. قتلهای خانوادگی همیشه اتفاق افتادهاند، ولی الان کمی بیشتر شده. دلیل آن هم خیلی مشخص است. وقتی از یک طرف میزان اطلاعات افراد پایین باشد و وقتی ازدواجها بر اساس معیار و شاخص درستی انجام نشود و ارتباطات در خانوادهها کم شود، این مشکلات پیش میآید.
اما خیلی خانوادهها هستند که ارتباطات کمی با هم دارند اما شاهد همسرکشی در آنها نیستیم!
همسرکشی معمولا درخانوادههایی صورت میگیرد که در آن ازدواج براثر یک اسلوب و معیار مشخصی صورت نگرفته است. وقتی ازدواجها در اتوبوس و پیاده رو شکل بگیرد، مشخص است که بر اساس معیار عقلی نیست و در نهایت به اینجاها میکشد. در اینجور ازدواجها مشخص است که دختر و پسر قبل از این ارتباط، ارتباطات دیگری هم داشتهاند. علاوه بر این، عدم انطباق فرهنگها هم عامل به وجود آمدن این حوادثهستند. از طرف دیگر وقتی مراحل جدایی و طلاق در کشور اینقدر سخت باشد زوجهای ناسازگار راهی برای جدایی پیدا نمیکنند و سببب رخداد حوادثاینچنینی میشود. البته استفاده از مواد مخدر و
روانگردان، همچنین وجود بیماریهای روانی میتواند عامل دیگر نزاعهای خانوادگی و همسرکشی شود.
ارتباطات خارج از عرف خانواده چطور؟
این موضوع که در بیشتر قتلهای خانوادگی دیده میشود. معمولا وقتی زن یا شوهر یک خانواده علاقهای بیرون از خانواده دارد و راهی برای جدایی از همسرش نمیبیند میخواهد به هر نحوی که شده همسر را از جلوی راهش بردارد و سادهترین و احمقانهترین راه که قتل همسرش باشد را انتخاب میکند.
قتلهای خانوادگی با برنامهریزی هستند یا ناگهانی؟
بستگی دارد به دلیل آن. آنهایی که به موضوعات خلاف عفت گرایش پیدا کردهاند و رابطه نامشروع دارند معمولا با برنامهریزی قبلی همسرشان را به قتل میرسانند یا به قتل میرسند، معمولا هم از شریک عشقی شان برای قتل کمک میگیرند ولی تجربه نشان داده بقیه موارد اتفاقی انجام میشود. مثلا در خانوادههایی که تنفر زن و مرد از یکدیگر به خاطر شخص دیگری نیست و ناگهانی عصبانی میشوند یا اینکه یکی از طرفین از مواد مخدر یا روانگردان استفاده کرده باشد یا آستانه تحمل پایینی داشته باشد یا دچار جنون آنی شده باشد قتل دفعتا انجام میشود. بعضی وقتها هم در درگیریهای لفظی بر سر مسائل
بیاهمیت افراد دچار هیجانات و اتفاقات خاصی میشوند و پس از یک فعل و انفعال ذهنی از کوره در رفته و بهطور اتفاقی اقدامی را انجام میدهند که طی آن همسرشان به قتل میرسد در حالی که قصدشان به قتل رساندن همسرشان نبوده است.
این عقیده وجود دارد که در برخی خرده فرهنگها به ویژه در شهرهای کوچک همسرکشی بیشتر اتفاق میافتد. شما موافق هستید؟
اتفاقا چون این مشکلات به موضوعات جامعه شناسی مرتبط است معمولا ما شاهد قتلهای خانوادگی و همسرکشی در شهرهای بزرگ و حاشیه آنها هستیم. در شهرها ارتباطات پنهانی و ناشناخته است و مردم همدیگر را کمتر میشناسند اما در یک محیط روستایی کوچک چون افراد همدیگر را میشناسند و ازدواجها معمولا با فامیل و آشنایان صورت میگیرد طرفین به خودشان اجازه خطا نمیدهند و نسبت همسر کشی در روستا به شهر تقریبا یک به ۱۰۰ است.
میانگین سنی متهمین یا محکومین چقدر است؟
معمولا بین ۲۵ تا ۳۵ هستند اما گاهی اوقات قاتلان تا ۴۵ سال هم داشتهایم اما معمولا کسانی هستند که بیشتر از ۵ سال از ازدواجشان گذشته و یکی، دو فرزند دارند.
بیشتر همسرکشیها با چه سلاحی انجام میشود؟
بیشتر موارد یا به صورت خفه کردن است، یا قتل به وسیله چاقو انجام میشود. وقتی زن قاتل باشد معمولا بهوسیله خوراندن سم به شوهرش این کار را انجام میدهد اما اگر از کسی کمک بگیرد یا قاتل، شوهر باشد معمولا از چاقو و قمه استفاده میکنند.
به این ترتیب میتوان گفت قتلهایی که توسط زنان انجام میشود فکر شدهتر و قتلهای مردان ناگهانی انجام میشود؟
میشود اینطور گفت ولی نقشههای این افراد اینقدر احمقانه است که به راحتی لو میروند. معمولا این افراد ضریب هوشی پایینی دارند. مثل چند وقت پیش که قتلی در زمان بازپرسی من اتفاق افتاد. یک روز نزدیک ساعت ۷ صبح در خیابان هاشمی در حال رفتن به محل کار بودم که دیدم جسدی کنار خیابان افتاده است. تحقیقات نشان داد جسد کارگری است که صبح میخواسته سر کار برود و ظرف غذایش هم دستش بود و مشخص بود غافلگیرانه از پشت سر ضربه خورده و کشته شده بود. هیچ کارتی هم توی جیبش نبود و نمیشد هویتش را تشخیص داد. معاینههای پزشکی قانونی و کشف ادله و تشخیص هویت انجام شد. همان روز عصر همسرش به
کلانتری محل رفته و مفقودی شوهرش را اطلاع داده بود. به من اطلاع دادند و با ادلهای که در دست داشتیم و اظهارات زن و شواهد سر صحنه شک کردم که خود این زن در قتل دست داشته است. دستور بازداشت دادم و بعد از یک ساعت بازجویی اعتراف کرد که با همکاری مرد دیگری که با او ارتباط نامشروع داشته همسرش را از سر راه برداشته است. میبینید که قتلها خیلی هم فکر شده انجام نمیشود.
معمولا قاتل بعد از قتل چه میکند؟
اینها معمولا بعد از قتل از محل حادثه و چشم سایرین دور میشوند که ظن کسی برانگیخته نشود. اما بعد دوباره رجوع میکنند. یک حادثهای معروف به باغ انگوری چند وقت پیش اتفاق افتاد که مردی به خاطر علاقه به همسر برادرش، برادر خود را کشته بود. ابتدا چند وقت آن برادر در انظار ظاهر نشد اما بعد از رجوع و ازدواج با همسر برادر مقتولش و چند اتفاق پشت سر هم که افتاد، مشخص شد قاتل چه کسی بوده است.
آیا در محاکماتی که داشتید از قاتلها پرسیدید که هنگام ارتکاب به جرم به چه موضوعی فکر میکنند؟
اینها اصلا فکرشان کار نمیکند. خوی شیطانی که در آن لحظه بر وجودشان مستولی میشود و تنفری که از مقتول دارند باعثمیشود تفکرشان کاملا از بین برود. چشمشان کور میشود و به اندیشه و عواقب کارشان اصلا فکر نمیکنند.
کسانی بودند که بعد از قتل همسرشان پشیمان شده باشند؟
بله. ۹۹درصد افراد بعد از قتل پشیمان میشوند. خیلی از آنها سر صحنه جرم ناگهان میبینند چه کار کردهاند و از کردهشان پشیمان میشوند اما این پشیمانی دیگر هیچ سودی ندارد.
به نظر شما چه راههایی برای کاهش همسرکشی در کشور وجود دارد؟
یک موضوع که من خیلی روی آن تاکید دارم فرهنگسازی در مناطق آسیبپذیر جامعه از جمله حاشیه شهرهاست. موضوع حاشیهنشینی در شهرهای بزرگ باید کنترل شود. وقتی اسکان در یک نقطه متمرکز شود میزان آمار جرم و جنایت پایین میآید. بهترین راهکار، راهکار فرهنگی است که در طولانی مدت جواب میدهد. از طرف دیگر ازدواجها باید با شناخت و معقول انجام شود. اگر زوجها میبینند در مورد مسائل اخلاقی و فرهنگی و مذهبی با یکدیگر توافق ندارند، یا اینکه احتمالا از هم تنفر دارند بهتر است از هم جدا شوند تا اینکه خدای نکرده از این اتفاقات در خانواده بیفتد.
به نظر شما چه اقداماتی باید انجام شود تا این آمار پایینتر بیاید؟
بله. قطعا. يكي از آخرين موارد قضاوتي كه در مورد همسركشي داشتم همين موضوع بود. زن تقاضاي طلاق كرده بود و آمده بود منزل پدرش. پدر هم دختر را بيرون كرده بود و گفته بود بايد بروي خانه شوهرت و زندگي كني. براي همين تصميم گرفته بود حالا كه نميتواند طلاق بگيرد شوهرش را از ميان راه بردارد. قانونگذار بايد با تسهيل قانون از وقوع چنين جرايمي جلوگيري كند. هرگز نميتوان زوج را به زور كنار هم نگهداشت. اگر از تشريفات و سختگيريهاي بيمورد طلاق در اين موارد كاسته شود ديگر شاهد وقوع چنين جرايمي نخواهيم بود.