مردی با مغز آهنین!
فاینس گیج ۲۵ ساله در راه آهن مشغول به کار بوده که در حین کار میله آهنی در سرش وارد شده و به طور معجزه آسایی از مرگ نجات پیدا کرد، این امر موجب حیرت پزشکان جهان شد.
به گزار افکارنیوز، اغلب روانشناسان و نورولوژیست ها در کتاب های مرجع شان درباره مردی می خوانند که با وجود حادثه ای دلخراش و نادر زنده مانده اما این زده مانده به قیمت تغییر خلق و خوی او تمام شده است. فردی که تا قبل از این حادثه سرزنده و خوش اخلاق و کارا بود، بعد از این اتفاق تبدیل به فردی بداخلاق، دمدمی مزاج و حتی خشن شده بود. شاید حق هم داشت اگر شما هم میله ای بزرگ به صورت کاملاً اتفاقی در مغزتان فرو می رفت، البته اگر زنده می ماندید، بد خلق و بد اخلاق می شدید. فاینس گیج، سرکارگر خط آهن هیچ وقت فکر نمی کرد طی کار، میله ای وارد مغزش شود و از قضا با
زنده ماندنش تبدیل به مورد پزشکی قابل مطالعه در تمام مراجع پزشکی شود.
داستان از کجا شروع شد؟
سال ۱۸۴۸، فاینس گیج ۲۵ ساله، سرکارگر گروهی بود که مشغول تخریب صخره ها بودند تا مسیر را برای عبور خط آهن آماده کنند. یکی از مسئولیت های گیج این بود که در سوراخی که در صخره ایجاد شده، باروت بریزد، فتیله گذاری کند، روی آن شن بریزد، و سپس با سمبه یک متری بکوبد تا فشرده شود. اما هنگام کوبیدن، احتمالاً به این دلیل که شن نریخته بود، ناگهان باروت منفجر شده و سمبه آهنی از گونه او وارد سرش شد، سرش را شکافت و از بالای سرش خارج شد. میله بعد از عبور کامل از سر او، ۱۰ متر آن سو تر پرتاب شد. فاینس با ضربه از پا در آمد، اما فوراً به هوش آمده و حتی توانست خودش را به پزشک برساند. ظاهراً
حفره آن قدر بزرگ بود که پزشک انگشتش را داخل جمجمه فاینس کرده است.
آزمایش ها چه می گوید؟
دانشمندان از مغز ۱۱۰ مرد با سن و سالی نزدیک به گیج در هنگام حادثه، اسکن برداشتند، تا مدلی از مغز بسازند که با حفره جمجمه گیج جور باشد. با استفاده از ترکیب این تصاویر، آنها در نهایت موفق به ایجاد مدل نهایی آسیب شدند. آنها با ترکیب داده ها و مدلسازی به محاسبه نحوه عبور میله از جمجمه او پرداختند. گروه محققان به این نتیجه رسیدند که این میله ۴ درصد از قشر مخ و ۱۱ درصد از کل ماده سفید در لوب فرونتال را از بین برده است. ظاهراً این مسیر در تنظیم احساسات نقش دارد.
فاینس چطور زنده ماند؟
نکته جالب اینجا بود که او بعد از این جراحت وحشتناک به راحتی می توانست صحبت کند. اولین پزشکی که او را معاینه کرد، می گوید: «من زمانی متوجه زخم سر او شدم که هنوز روی درشکه بود. بعد من شروع به معاینه زخم کردم و به او مسکن دادم تا به خواب برود. وقتی فاینس بیدار شد شروع به استفراغ و تهوع کرد. حین استفراغ من متوجه شدم که به اندازه یک قاشق چایخوری از مغز او خارج شد و به زمین افتاد». ظاهراً پزشک تنها کاری که انجام داد این بود که استخوان های خرد شده را خارج و جمجمه او را ترمیم کند. بعد از گذشت چند روز فاینس دچار عفونت شد و همین عفونت باعثشد، به کما برود. اما در کمال تعجب او از بستر
برخاست و کاملاً بهبود پیدا کرد. او کاملاً به خاطر می آورد که چه حادثه ای برایش اتفاق افتاده است.
فاینس چطور عوض شد؟
بعد از این حادثه نادر مهمترین اتفاقی که برای فاینس گیج افتاد، تغییر قابل توجه در رفتار و شخصیت او بود. قبل از این حادثه کارفرمای فاینس او را فردی کارا، موثر، سرزنده و بی خیال می دانست اما بعد از آن فاینس تبدیل به فردی دمدمی مزاج، بی ملاحظه و ناسزاگو شده بود و نمی توانست در کارهای گروهی شرکت کند. علاوه بر این، او بسیار خشن شده بود و در شرایط مختلف، رفتارهای نامناسبی از خود نشان می داد. این موضوع در اصل مدرکی به دست نورولوژیست هایی می داد که معتقد بودند شخصیت ربطی به عملکرد مغز ندارد.
محققان بررسی می کنند
بعد از گذشت ۱۵۰ سال از مرگ گیج، پژوهشگران به این فکر افتادند که مدلی از آسیب راه های عصبی درست کنند. اما چطور می توان ارتباطات مغزی فردی را که ۱۵۰ سال پیش مرده است بازسازی کرد و اصلاً چه کسی است که مغزش این مدت مانده باشد. از آنجا که بافت مغز گیج نگهداری نشده بود، کار دانشمندان خیلی دشوار بود. در سال ۲۰۰۱، اجازه اسکن جمجمه به دانشمندان داده شد اما اسکن انجام شده، مدتی در گوشه ای خاک می خورد و از آن استفاده علمی نشده بود، اما به تازگی محققان از همین سی تی اسکن استفاده کردند و دوباره آزمایش را انجام دادند تا دریابند چگونه این تغییرات می تواند با آسیب مغزی او مرتبط
باشد.
چطور مدلسازی کمک می کند
نورولوژیست ها با ترسیم دیاگرامی از مغز فاینس نشان دادند چطور اتصالات وسیعی از آن با این جراحت تغییر کرده است. این تحقیق جدید به امید درک چگونگی عملکرد ارگان ها و اینکه در شرایطی مانند آلزایمر، اوتیسم و اسکیزوفرنی چه اتفاقی می افتد، انجام شد. صدها نفر از محققان از تکنیک های مختلف برای جمع آوری اطلاعات در مورد اتصالات مغز انسان استفاده کردند از جمله تصویربرداری MRI که می تواند اطلاعاتی درباره ساختار و عملکرد مغز انسان بدهد. روش مرتبطی که این روزها از آن بیشتر استفاده می شود تصویربرداری DTI است که به تجسم ماده سفید مغز که بیشتر ارتباطات را برعهده دارد کمک می کند.
فاینس چطور از این فرصت استفاده کرد؟
فاینس گیج بعد از آن تنها کاری که می کرد این بود که با این میله به شهرهای مختلف سفر می کرد و داستانش را برای مردم تعریف می کرد و از این راه پول در می آورد. او در پی دوره ای از بیماری که در آن دچار تشنج های شدید می شد، در سال ۱۸۶۰ درگذشت. او بدنش را در مقابل پول نقد به تعداد زیادی دانشکده پزشکی فروخت. پزشکان فهمیدند آسیبی که به مغز وارد شده بهبود پیدا نکرده است. صدمه به قسمت جلوی قشر مغز که برای ادامه زندگی مهم نیست وارد شده بود. اما شخصیت فاینس به طور واضحی تحت تاثیر قرار گرفته بود. جمجمه فاینس گیج در دانشگاه پزشکی هاروارد در موزه آناتومی «وارن» به همراه همان میله معروف،
نگهداری می شود.
میله با فاینس چه کرده است؟
طبق تحقیقات پژوهشگران میله از شیار پیشانی فوقانی قسمت پیشانی مغز در سمت چپ گذر کرده و به قشر مغز اینسولار رسیده است. شیار پیشانی فوقانی مسئول فرایند خودآگاهی است و قشر اینسولار هم احساسات را کنترل می کند. برخلاف حدس های قبلی، میله از فضای بین دو نیمکره مغز عبور نکرده، بلکه وارد قسمت هایی از نیمکره راست مغز هم شده است. آسیب ماده سفید در بخش پیشانی مغز، می تواند منجر به بیماری دمانس یا همان زوال عقل شود و علائم گیج هم تقریباً شبیه بیماران مبتلا به همین عارضه بود.