گرفتگی شبانه پاها در حین خواب و درمان آن
گرفتگی شبانه پاها در حین خواب بسیار به همین عارضه در بیداری شبیه است و به طور معمول ساق پاها را درگیر نموده و فرد با درد این گرفتگی عضلانی از خواب بر می خیزد.
به گزارش افکارنیوز، در این نشانگان فرد تمایل دارد تا اندام های خود(ساق پاها یا بازوان) را حرکت دهد چرا که از حس ناخوشایندی رنج می برد که اغلب به سوزش، خارش، سوزن سوزن شدن، گزگز و مورمور شدن یا خزیدن حشره در زیر پوست تعبیر یم شود. به ندرت فرد این احساس آزاردهنده را به صورت درد تجربه می کند.
فرد تلاش می کند تا به هر شکل، با حرکت دادن اندام ها کشیدن آنها یا راه رفتن، از این احساسات عذاب آور رهایی پیدا کند هر چند که این تسکین متاسفانه موقتی و گذراست و تا وقتی اثر آن ادامه دارد که این فعالیت تسکین دهنده انجام شود. علاوه بر این، این نشانگان به طور معمول در اوایل غروب و شب هنگام بدتر می شود. درست زمانی که فرد با نشستن یا دراز کشیدن قصد استراحت کردن یا خوابیدن دارد. این احساسات ناخوشایند و در پی آن، حرکات اجبارگونه اندام ها می تواند شروع خواب را گاه تا ساعت ها به تاخیر بیندازد یا فرد را از خواب بیدار کند و به هر شکل، باعثخواب آلودگی روز بعد یا احساس خستگی وی
گردد. به طور معمول این نشانگان در دهه دوم یا سوم زندگی آغاز می شود. هر چند که ممکن است تا ۲۰ درصد مبتلایان را کودکان کوچکتر از ۱۰ سال تشکیل دهند. شیوع این اختلال در جمعیت عمومی بین ۲ تا ۱۰ درصد است اما در بین مبتلایان به انواع بیماری های داخلی تا ۳۰ درصد هم افزایش پیدا می کند. البته این نشانگان با افزایش سن زیادتر دیده شده و در بین مردان و زنان به طور مساوی اتفاق می افتد. همچنین ممکن است روال ثابتی داشته یا با افزایش سن بر شدت آن افزوده شود. در ۵۰ تا ۹۰ درصد مبتلایان سابقه خانوادگی این نشانگان وجود دارد.
بر طبق مطالعات خواب اکثریت افراد مبتلا به نشانگان پاهای بی قرار از اختلال دیگری به نام حرکات متناوب اندام ها(که در ادامه شرح داده شده) هم رنج می برند. نشانگان پاهای بی قرار می تواند هیچ علت شناخته شده ای نداشته باشد یا در مواردی همراه با بیماری های عمومی طبی یا عصب شناختی دیده شود. برای مثال، از حاملگی طبیعی تا کمبود اسیدفولیک، اختلالات تیروئید، دیابت، بیماری انسدادی مزمن ریوی، فیبرومیالژیا(نوعی بیماری التهابی عضلانی)، نارسایی کلیه، روماتیسم مفصلی، بیماری عروقی یا عصبی اندام ها و عوارض بعضی داروها همه این موارد می توانند جزو علل طبی این اختلال باشند. به علاوه،
معدودی از مبتلایان به نشانگان پاهای بی قرار هم دچار کم خونی به ویژه از نوع فقر آهن هستند. البته گرفتگی شبانه عضلات پاها اختلال دیگری است که نباید با این نشانگان اشتباه گرفته شود.
نشانگان پاهای بی قرار درمان اثبات شده ای ندارد اما چنانچه علت طبی شناخته شده ای وجود دارد یا در طی بررسی این نشانگان تشخیص داده شده است، درمان آن ضروری است. در غیر این صورت، باز هم داروهای متعددی از خانواده های دارویی مختلف به بازار عرضه شده اند که به درجات متفاوتی در بهبود این نشانگان موثرند. از نظر غیر دارویی هم روش های مختلفی توصیه شده است: از ماساژ اندام ها گرفته تا سرد و گرم کردن آنها و ورزش در حد متوسط و… اما در این میان، شاید ساده ترین توصیه رفتاری آن است که فرد مبتلا فعالیت های پر تحرک روزانه را با کارهای نشسته ساعات بعدازظهر جا به جا نماید برای مثال، یک
خانم خانه دار می تواند صبح ها اتو بزند اما عصرها منزل خود را جارو کند.
گرفتگی شبانه پاها
گرفتگی شبانه پاها در حین خواب بسیار به همین عارضه در بیداری شبیه است و به طور معمول ساق پاها را درگیر نموده و فرد با درد این گرفتگی عضلانی از خواب بر می خیزد. علت اینکه چرا برخی افراد به طور مکرر و فقط در حین خواب دچار این عارضه می شوند اما روز هنگام در طول بیداری هیچ مشکلی ندارند، شناخته شده نیست. برخی عوامل تسریع کننده بروز این اختلال عبارتند از: حاملگی، دیابت، کمبود املاح و ریزمغذی ها و…
حرکات متناوب اندام ها
این اختلال در اکثر افراد مبتلا به نشانگان پاهای بی قرار دیده می شود هر چند که ممکن است بدون سایر علائم این نشانگان نیز رخ دهد. اگر چه سن به خصوصی برای شروع این اختلال و شیوع در جمعیت عمومی آن ناشناخته است، با این وجود، موارد ابتلا به این اختلال با افزایش سن ازدیاد پیدا می کند چنانکه بیش از ۳۰ درصد از افراد بالای ۶۵ سال از این اختلال رنج می برند. در این میان، مردان بیش از زنان گرفتار می شوند.
در این اختلال اندام ها به ویژه پاها به طور غیر ارادی دچار حرکات پرشی گذرا و کم دامنه ای می شوند. این حالت با باز شدن انگشتان پا و انقباض مفاصل مچ، زانو و حتی ران همراه است. این حرکات در هنگام به خواب رفتن آغاز می شوند و در مراحل عمیق خواب و در طی رویا دیدن کاهش پیدا می کنند. این حرکات حداکثر ۵ ثانیه طول می کشند و به طور معمول با یک ریتم خاص هر ۲۰ تا ۶۰ ثانیه تکرار می گردند. اغلب، فرد از بروز حرکات ناآگاه است اما در صورتی که تعداد این حرکات زیاد باشد ممکن است از بی خوابی، بیدار شدن های مکرر یا خواب آلودگی روزانه شکایت کند. تعداد حرکات می تواند از شبی به شب دیگر به میزان
زیادی تغییر حاصل کند.
حرکات پرشی اندام ها ممکن است در زنان بارداری که دوره حاملگی طبیعی را پشت سر می گذارند هم دیده شود. به علاوه، این اختلال در مواردی در بیماران مبتلا به برخی بیماری های جسمی(کم خونی، کمبود اسیدفولیک، نارسایی کلیه یا قلب)، روانی(بعضی اختلالات اضطرابی) یا در پی مصرف برخی داروها گزارش شده است.
درمان متفق القولی برای این اختلال وجود ندارد اما همانند نشانگان پاهای بی قرار داروهای مختلفی وجود دارند که جهت رفع این عارضه کاربرد دارند.
آرامش/ شماره چهارم/ نيمه دوم اسفند ماه ۹۱/ دكتر آتوسا فرمند/ صفحه ۸۰