آب کمیاب میشود
هر روز که میگذرد، دنیا چالش کمآبی را بیش از گذشته احساس میکند، چالشی که منجر شده تا ۲۲ مارس ۲۰۱۱ به نام، آب برای شهرها، پاسخ به چالش شهرنشینی، خوانده شود.
به گزارش خبرنگار مهر، این روزها نبردی سرسختانه میان ذینفعان آب در جامعه انسانی و طبیعت خدادادی شکل گرفته تا تنها یک گروه، برنده اصلی استفاده از اندک منابع محدود موجود در کره زمین باشند و یا با برقراری موازنه، نتیجهای برد-برد را رقم زنند. این نبرد هم اکنون به حدی جدی است که برخی را بر این باور نهاده که تعداد مردمی که در سالهای آتی به دلیل استفاده از آب ناسالم از بین می روند، بیش از تلفات جنگ یا سایر خشوتها خواهد بود.
این در حالی است که علیرغم توجه خاص ملل مختلف به آب، سالانه حدود ۲ میلیارد نفر در جهان به علت آلودگی آبها دچار بیماریهای مرتبط با آن میشوند که ایران نیز میتواند سهمی از این آمار داشته باشد. از سوی دیگر، برخیها سالهای پیش رو را سالهایی توامان با جنگ آب میدانند، جنگی که نه به خاطر سلطه و قدرتهای نظامی در می گیرد، بلکه هدف اصلیاش دستیابی به منابع آبی بیشتر است.
سازمان ملل متحد نیز با اعتقاد به این باور، روز جهانی آب در سال ۲۰۱۱ میلادی را آب برای شهرها: پاسخ به چالش شهرنشینی نامگذاری کرده است. در واقع، شعار روز جهانی آب، دوم فروردین ماه ۱۳۹۰ برابر با ۲۲ مارس سال ۲۰۱۱ میلادی، آب برای شهرها: پاسخ به چالش شهرنشینی است و هدف از انتخاب این شعار، متمرکز کردن توجه بین المللی و تشویق دولتها، سازمانها، جوامع و افراد برای حضور فعال و مسئولیت پذیری بیشتر در زمینه مدیریت آب شهری است.
روز جهانی آب اولین بار در سال ۱۹۹۲، در بیست و یکمین دستور جلسه کنفرانس محیط زیست و توسعه سازمان ملل UNCED در شهر ریودوژانیرو برزیل رسما مطرح شد. در این کنفرانس از تمامی کشورها خواسته شد تا در راستای اجرای بیانیه ۲۱ سازمان ملل، این روز را به عنوان روز ترویج و آگاه سازی مردم در مورد آب اختصاص داده و از طریق پخش و اشاعه نشریات و برگزاری کنفرانسها، سمینارها و نمایشگاهها در گرامیداشت آن بکوشند.
علاوه بر کشورهای عضو سازمان ملل، بسیاری از سازمانهای غیردولتی NGO ها مسائلی از قبیل چگونگی دستیابی بیش از یک میلیارد نفر به آب شرب سالم و یا نقش زن و مرد در خانواده برای دستیابی به آب سالم را پررنگ تر میکند.
همچنین آژانسی از سوی سازمان ملل برای هماهنگی مسائلی در مورد روز جهانی آب تعیین میشود که بسیاری از مسائل را در مورد منابع آبی منعکس میکند. بخش امور اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل(UNDESA)، دهه ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۵ را با عنوان آب برای زندگی، معرفی کرده است.
این دهه با هدف جهانی تمرکز بیشتر روی موضوعات مربوط به آب آغاز شده که تلاش برای استفاده از مشارکت زنان در فعالیتهای توسعه مرتبط با آب و همکاری در همه سطوح برای دستیابی به اهداف مربوط به آب در اعلامیه هزاره و برنامه نشست جهانی توسعه پایدار در ژوهانسبورگ را شامل میشود.
از سال۱۹۹۳هر سال یک شعار جدید درباره مسائل حیاتی و حساس آن زمان برگزیده میشود تا فعالیتهای جامعه بر پایه آن شعار شکل گیرد. از سال ۱۹۹۴ تاکنون عنوانهای ویژه روزهای جهانی آب به نحوی بود که سال ۱۹۹۴با نام آب و دغدغههای همگانی؛ ۱۹۹۵ با نام آب و زنان؛ ۱۹۹۶ با نام آب و شهرهای تشنه؛ ۱۹۹۷ با نام آب جهان، آیا کافیست؟؛ ۱۹۹۸با نام آب زیرزمینی، گنجینه پنهان؛ ۱۹۹۹ با نام همه در پایین دست رودخانهها زندگی میکنند؛ ۲۰۰۰ با نام آب برای قرن ۲۱؛ ۲۰۰۱ با نام آب برای سلامت؛ ۲۰۰۲ با نام آب برای توسعه؛ ۲۰۰۳ با نام آب برای آینده؛ ۲۰۰۴ با نام آب و بلایا؛ ۲۰۰۵ با نام آب برای
زندگی؛ ۲۰۰۶ با نام آب و فرهنگ؛ ۲۰۰۷ با نام سازگاری با کم آبی؛ ۲۰۰۸ با نام آب و سلامت؛ ۲۰۰۹ با نام آب های مشترک، فرصتهای مشترک و ۲۰۱۰ با نام آب پاک برای جهان سالم نامگذاری شد.
آب و آبیاری در ایران پیشینههای فراتری از تاریخ مدرن دارد و بر خلاف بسیاری از مناطق دنیا، وضعیت جغرافیایی و آب و هوایی در ایران به گونهای نبوده است که آب در محل تجمع مردم، مهیا و در دسترس باشد.
به این سبب ایرانیان در طول تاریخ همواره کوشیدهاند تا آب را تامین و در کنار خود قرار دهند. بیشتر ادیان الهی آب را اولین پدیدهای میدانند که خداوند خلق کرده است. در اعتقاد یهودیان آب ماده اولیه خلقت بوده و بدین منظور مراسم خاص آب پاشی در میان آنها مرسوم است. ارامنه نیز علاوه بر پذیرش هر آنچه در تورات آمده، آب را مظهر پاکی میدانند. در بین زرتشتیان نیز آب مورد ستایش بوده به طوری که روز دهم آبان، جشن آبانگان است. ایرانیان قدیم در این روز در کنار چشمه و آب میرفتند و نیایش و سرودهای دینی را میخواندند و شادی میکردند و برای این نعمت بزرگ که برای آشامیدنی و نظافت،
رشد و نمو نباتات و رفع سایر نیازهاست، سپس شکر خدا را به جا میآورند.
در دین اسلام نیز احادیثبسیاری برای پیشگیری از آلوده ساختن آب در اسلام آمده است. قداست آب و حفاظت از آن تا آنجا با فرهنگ و آیین و مذهب ایرانیان آمیخته است که حتی امروز نیز سوگند خوردن به آب در بین روستاییان مرسوم است. هیچ مراسم مذهبی و فرهنگی را نمیتوان سراغ گرفت که در آن نشانی از آب به عنوان تبرک وجود نداشته باشد. مورخان، تمدن ایرانیان باستان را هیدرولیک و آبی و اخلاق آنها را اخلاق آبی ذکر کردهاند. ایرانیان همیشه با دیده احترام به آب نگریستهاند و هنوز هرجا که آبادانی است در پیوند ناگسستنی با آب است.
از تقدس آب نزد ایرانیان همین بس که میهن و زادگاه را آب و خاک مینامند. با وجود توجه خاص ملل مختلف به آب، سالانه حدود ۲ میلیارد نفر در جهان به علت آلودگی آب ها دچار بیماریهای مرتبط با آن میشوند که ایران نیز میتواند سهمی از این آمار داشته باشد. با توجه به رشد میزان مصرف فعلی آب و همچنین کاهش منابع آبی و عدم توفیق در ایجاد منابع آب جدید بی شک در دهه آینده، بحرانی با شدت و تهدید جدیتری را در جهان شاهد خواهیم بود، کشور ما نیز از این حیثمستثنی نیست و حتی با توجه به شاخصهایی که ما در کشورمان داریم، وضعیت نامطلوب تر و حتی بحرانی تر از آن چیزی است که در دنیا مطرح
میشود.
با توجه به معضلات موجود آب کشور ما فقط با حفظ و صیانت از منابع آب موجود و جلوگیری از آلودگی آن و نیز مدیریت صحیح مصرف آب میتوانیم بحران آب در دهههای آینده را کمی آسان تر پشت سر بگذاریم.