هورمونهای خوش اخلاقی را تنظیم کنید!
شاید شما هم مثل بسیاری از آدمهای دیگر، علائم روانپزشکی را تجربه میکنید که میتواند منشا غدد داخلی داشته باشد، اما بدون اینکه به منشا هورمونی این علائم توجه کنید، بهخاطر این علائم زجر میکشید. اگر شما هم به مشکلاتی از این دست دچار شدهاید، در ادامه این مطلب با ما همراه باشید.
به گزارش افکارنیوز، بدخلق میشوید و نمیدانید ماجرا از کجا آب میخورد؛ روزها بدون آنکه کاری کنید، خسته میشوید و همان اوایل شب ناگهان به خواب میروید. گاهی گرسنگی وقت و بیوقت سراغتان میآید و در جسمتان اتفاقاتی میافتد که دلیلش را نمیشناسید. اما متخصصان میگویند بسیاری از اوقات، گناه این اتفاقات برگردن هورمونهای مترشحه غدد داخلی است که در تنظیم فعالیتهای مختلف دستگاههای بدن و همینطور تنظیم روان ما نقش دارند. شاید شما هم مثل بسیاری از آدمهای دیگر، علائم روانپزشکی را تجربه میکنید که میتواند منشا غدد داخلی داشته باشد،
اما بدون اینکه به منشا هورمونی این علائم توجه کنید، بهخاطر این علائم زجر میکشید یا میخواهید با خوردن داروهای روانپزشکی خودتان را تسکین دهید. اگر شما هم به مشکلاتی از این دست دچار شدهاید، در ادامه این مطلب با ما همراه باشید.
تیروئید
تیروئید پرکار
گرمازدگی، تپش قلب و بیخوابی
افزایش ترشح هورمون تیروئید که پرکاری تیروئید نامیده میشود، باعثافزایش متابولیسم و سوختوساز در بدن میشود. تپش قلب، افزایش فشارخون، افزایش نبض، لرزش دستها، کمتحملی در برابر گرما، تعریق زیاد، افزایش اشتها و… از نشانههای ترشح نامتعادل این هورمون است. علائم افسردگی در میان ۳۰درصد بیماران دیده میشود. علائم افسردگی میتواند به صورت خلق پایین، بیخوابی، کاهش وزن، خستگی و کاهش میل جنسی تظاهر پیدا کند. همچنین میتواند در ۱۰ تا ۲۰درصد موارد با علائم اضطرابی همراهی داشته باشد. علائم شیدایی یا خلق بالا در این اختلال شیوع کمتری دارد، همچنین علائم
روانپریشی مثل توهم و هذیان ممکن است سراغ فرد بیاید. مشکلات شناختی به صورت کاهش سرعت پردازش اطلاعات مغزی، اختلال در حافظه فوری، مشکلات توجه و تمرکز هم در بعضی از این بیماران دیده میشود.
تیروئید کمکار
اضطراب، سرمازدگی و یبوست
کمکاری تیروئید به مواردی گفته میشود که ترشح هورمون تیروئید کم شده باشد. در این شرایط سوختوساز متابولیسم پایه بدن کاهش مییابد.
خستگی، افزایش وزن، یبوست، کم تحملی در برابر سرما، پرش و گرفتگی عضلانی، ریزش مو، کاهش دمای بدن و… میتواند با این اختلال همراه شود. تغییرات روانی ناشی از کمکاری تیروئید در ۵۰درصد موارد رخ میدهد. در بیمارانی که کمکاری تیروئید دارند، بیشتر مهارتهای حرکتی، حافظه و درک بنیانی مورد تاثیر قرار میگیرد و همچنین نقض در تمرکز و توجه هم وجود دارد. افسردگی در ۴۰درصد موارد کمکاری تیروئید دیده میشود. خلق پایین، خستگی، عدم لذت بردن از زندگی، کاهش تمرکز و پرخوابی شایعترین علائم افسردگی در کمکاری تیروئید است.
غده هیپوفیز
پرولاکتین
ناتوانی جنسی، پرخاشگری و روانپریشی
پرولاکتین هورمونی است که از غده هیپوفیز ترشح میشود. ترشح زیاد از حد آن در زنان باعثقطع قاعدگی، ترشح شیر از سینه در زنان و ناتوانی جنسی در مردان میشود. در مورد عوارض روانی آن هنوز شواهد اثباتشدهای یافت نشده است اما در بعضی تحقیقات به پرخاشگری، افسردگی، اضطراب و علائم روانپریشی اشاره شده است. لازم به تذکر است که عملکرد تمامی غدد فوقالذکر تحتتاثیر غدد هیپوفیز و هیپوتالاموس در مغز است، بنابراین افزایش یا کاهش ترشح هورمونهای گفته شده میتواند عوارض ثانویه مشکلات در غده هیپوفیز یا هیپوتالاموس باشد، بنابراین در مواردی که شک به بدکاری این
هورمونها داریم لازم است با آزمایشهای مناسب و گاهی تصویربرداری منشا این بینظمی هورمونی پیدا شود و سپس درمان لازم که در موارد کمکاری غدد، جایگزینی هورمونها از طریق خوراکی یا تزریقی و درموارد پرکاری غدد، سرکوب ترشح هورمونهاست، انجام شود.
غدد جنسی
استروژن و پروژسترون
خونریزی شدید قاعدگی، بیحوصلگی
در زنان تخمدانها تولیدکننده هورمونهای جنسی استروژن و پروژسترون هستند. کفایت تولید استروژن و پروژسترون باعثصفات ثانویه جنسی و سیکل قاعدگی منظم و باروری طبیعی میشود. این مشکل در زمانی که ترشح هورمون پروژسترون دچار اشکال میشود یعنی بعد از یائسگی فقدان قاعدگی و باروری اتفاق میافتد. شایعترین علائم یائسگی عبارتند از: ناپایداری عروقی که باعثگرفتگی میشود، نازک شدن پوست و مخاط دستگاه ادراری و تناسلی، کاهش اندازه سینهها و پوکی استخوان.
در زنان جوان اختلال عملکرد هورمونهای استروژن و پروژسترون میتواند باعثبه هم زدن سیکل قاعدگی(خونریزیهای شدید یا فقدان قاعدگی، قاعدگیهای نامنظم) و ناباروری شود.
سندرم تخمدان پلیکیستیک
چاقی، افسردگی و بیخوابی
بیماری شایعی که در زنان جوان و در سنین باروری دیده میشود، سندرم تخمدان پلیکیستیک است. در این بیماری کیستیکهای کوچک در تخمدان به وجود آمده و درآن افزایش ترشح اندروژنها(یا هورمونهای جنسی مردانه) اتفاق میافتد. این بیماری به دلیل عدم تخمکگذاری یکی از علل شایع ناباروری در زنان است. سایر علائم شامل اختلال در قاعدگی، موهای زائد، چاقی، الگوی طاسی مردانه است. شایعترین اختلالها در سندرم تخمدان پلیکیستیک، افسردگی، تحریکپذیری، بیخوابی، کاهش میل جنسی یا افزایش موهای زائد بدن است. گاهی این علائم روانی در مصرف خارجی هورمونهای جنسی به صورت قرصهای
مخصوص باروری یا قرصهای ضدبارداری هم دیده میشود.
تستوسترون
پرخاشگری، تحریکپذیری و ناتوانیجنسی
تستوسترون هورمونی است که از غدد جنسی مردان(بیضهها) ترشح میشود و مسئول ایجاد صفات ثانویه جنسی در مردان(مثل رویش مو در صورت و…) و باروری در مردان است.
کاهش تستوسترون در مردان باعثافسردگی، بیخوابی، تحریکپذیری و کاهش میل جنسی میشود. بعضی مردان به دلیل ضعف در قوای جنسی سرخود، آمپولهای تستوسترون را بدون تجویز پزشک مصرف میکنند که این مسئله نه تنها باعثافزایش میل جنسی یا درمان ناتوانی جنسی نمیشود بلکه با برهم زدن تنظیم این هورمون مشکل اولیه را تشدید میکند.
افزایش هورمون تستوسترون در بدن میتواند باعثمشکلات رفتاری مثل عصبانیت و پرخاشگری شود.
غده آدرنال یا فوق کلیوی
کورتیزول
خستگی، ضعف و افسردگی
از قسمت سطحی غده فوق کلیوی هورمون کورتیزول ترشح میشود. پرکاری قشر غده فوق کلیوی با افزایش کورتیزول یا سندرم کوشینگ همراه است. کوشینگ سندرمی است که با چاقی تنه، افزایش فشارخون، ضعف و خستگی، فقدان قاعدگی، پرمویی در زنان، خطوط ارغوانی رنگ در شکم، پوکی استخوان، وجود قند در ادرار مشخص میشود.
علائم روانپزشكي شامل افسردگي در ۷۰درصد بيماران وجود دارد و بيشتر در زنان ديده ميشود. علائم افسردگي ميتواند قبل از علائم فيزيكي در فرد به وجود آيد. افسردگي ميتواند به عنوان یک بیماری ثانويه همراه با تغييرات بدني مثل چاقي، پرمويي در زنان ايجاد شود و منجر به انزواي اجتماعي فرد شود. اضطراب معمولا در همراهي با افسردگي ديده ميشود و در ۵۰درصد موارد وجود دارد. مشكلات جنسي در زنان به صورت قطع قاعدگي و كاهش ميل جنسي و در مردان به صورت كاهش ميل جنسي و ناتواني جنسي رخ ميدهد. علائم خلق بالا و شيدايي در ۱۰درصد ديده ميشود. در موارد نادر توهم و هذيان و اغتشاش شعور هم ديده
ميشود و نقض عملكرد شناختي كه شامل نقض در حافظه كلامي، توجه و تمركز و نقض در عملكرد بينايي و حركتي است در ۵درصد موارد ديده ميشود.