تبلیغات
کد خبر: ۲۳۱۰۵۷

چالشهای معاون جدید میراثفرهنگی

ثبت هزار پرونده حریم آثار تاریخی تا پایان سال ۹۱، بازنگری پرونده های ثبت بیش از دو هزار اثر تاریخی، تدوین پرونده ها طبق استانداردهای جهانی، مشکل خروج آثار تاریخی از فهرست ملی، تجاوز به حریم آثار تاریخی و ثبت پرونده میراثمعنوی بحثبرانگیز از جمله وعده های داده شده و چالشهای معاون جدید میراثفرهنگی در دولت نهم و دهم بوده و هست.

چالشهای معاون جدید میراثفرهنگی

به گزارشافکارنیوز،معاونت میراثفرهنگی سازمان متولی حفظ و نگهداری از میراثفرهنگی دوم خرداد ماه همزمان با آخرین روزهای پایان دولت دهم تغییر کرد و آتوسا مومنی به جای مسعود علویان صدر نشست تا غیر از فعالیت در حوزه ثبت آثار تاریخی، معاونت میراثفرهنگی کشور را نیز بر عهده بگیرد. اما مومنی در زمانی که عهده دار وظیفه ثبت آثار ملموس و غیر ملموس بود، نه تنها وعده های بسیاری در این حوزه داد بلکه با چالشهای زیادی در پرونده آثار تاریخی رو به رو شد.

یکی از این چالشها، ثبت ملی میراثمعنوی به نام آیین خون بس توسط چهار استان کشور بود که با اعتراض جامعه زنان روبرو شد تا این پرونده پرحاشیه که در کمیته تخصصی ثبت آثار تایید شده بود، امضای آخر را از شورای سیاستگذاری ثبت میراثمعنوی نگیرد و مومنی را وادار کند که در ششمین ثبت شورای سیاست‌گذاری ثبت میراثناملموس(میراثمعنوی) که در شهر سمنان برگزار شد، بگوید: خون‌بس به دلیل ضدیت با حقوق‌بشر و نادیده گرفتن حقوق زنان تحت هیچ شرایطی در فهرست میراثمعنوی کشور ثبت نمی‌شود.

ثبت ۲۴ مقام شوشتری به نام دزفولی ها یکی دیگر از پرونده های میراثی بود که موج اعتراضات را به دنبال داشت. در سال ۹۱ به دنبال ثبت " موسیقی بیست و چهار " مقام در فهرست میراثمعنوی که در آن دزفول به اشتباه خاستگاه این موسیقی معرفی شده؛ هنرمندان موسیقی شوشتر در تالار فرهنگ این شهر تاریخی جمع شدند و بیانیه‌ای درباره این موضوع صادر و این اقدام را محکوم کردند.

ثبت آیین گل مالی در برخی از استانها نیز از پرونده های دیگر میراثناملموس بود که موجب شد تا برای ثبت ملی آن از مراجع تقلید استفتا گرفته شود با این حال تکلیف این پرونده هنوز مشخص نیست از سوی دیگر اداره کل ثبت میراثفرهنگی عنوان جدید دیگری را نیز برای پرونده های میراثی خود با عنوان مکان رخداد انتخاب کرده است و منظور از آن، ثبت ملی بناها و یا اماکنی است که با هر مناسبتی مانند انقلاب اسلامی و یا حضور فرد خاصی در آن مکان، ثبت ملی می شود مانند محل شهادت دانشمندان هسته ای، خیابان انقلاب، سینما رکس آبادان و ….

برخی از کارشناسان ثبت آثار، درباره بررسی پرونده های ثبت مکان رویداد با تردید نگاه می کنند چرا که برای ثبت چنین پرونده هایی هنوز در قوانین سازمان میراثفرهنگی، آیین نامه ای تدوین نشده است.

تنها ۶ درصد آثار حریم مصوب دارند

شاید بیشترین انتقادی که به آتوسا مومنی در این مدت اخیر شده است درباره ثبت حریم بناها و محوطه های تاریخی باشد چرا که در مجموع حدود ۳۲ هزار اثر تاریخی در فهرست میراثملی ثبت شده است که از این تعداد حدود ۲۰۵۰ شماره ثبتی، حریم مصوب دارند به عبارت دیگر تنها ۶ درصد از بناها و محوطه های تاریخی دارای حریم هستند.

با این حال بسیاری از بناهای تاریخی نیز با وجود داشتن حریم مصوب، از سوی ارگانها و یا اشخاص دیگر مورد تعرض قرار می گیرند. به عنوان مثال مسجد فخرالدوله در تهران یکی از بناهای ثبتی است که در فاصله ۲۰ سانتی متری آن مجتمع تجاری بزرگی درحال ساخت است و سازمان میراثفرهنگی و اداره کل حریم آثار تاریخی نتوانست از این اتفاق جلوگیری کند.

مشابه این اتفاق در بازار بزرگ تهران رخ داد که نه تنها در حریم آن بلکه در وسط بافت تاریخی بازار، برج تجاری مریم ساخته شد ولی سازمان میراثفرهنگی توانایی جلوگیری از تعرض به حریم آن را نداشت.

این مشکلات نه تنها در تهران بلکه در شهرهای دیگر نیز مشاهده می شود مانند ساخت و ساز مسکن مهر در حریم گنبد سلطانیه زنجان به عنوان میراثجهانی، ارگ تاریخی شهرستان انار، به عنوان یک اثر ملی و موارد مشابه دیگر.

در کنار تمام اتفاقات و انتقاداتی که به نخستین زن معاون میراثفرهنگی در دولت نهم و دهم شد او وعده هایی را نیز در حوزه ثبت آثار تاریخی داده است که هنوز اجرایی نشده اند.

وعده ثبت هزار پرونده حریم آثار در مدت ۶ ماه!

ثبت هزار پرونده حریم آثار تاریخی تا پایان سال ۹۱ از جمله وعده های بزرگ معاون فعلی میراثفرهنگی در کشور بود که شهریور ماه سال گذشته وقتی مدیریت ثبت آثار تاریخی در کشور را بر عهده داشت، اعلام کرد.

آﺗﻮﺳﺎ ﻣﻮﻣﻨﯽ به خبرنگار مهر گفته بود: ﺗﺎ ﭘﺎﯾﺎن اﻣﺴﺎل ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﺛﺒﺖ آﺛﺎر ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﭘﺮوﻧﺪه ﺣﺮﯾﻢ ھﺰار اﺛﺮ را در فهرﺳﺖ آﺛﺎر ﻣ ﯽ ﺛﺒﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ. وی همچنین گفت که در سال ۹۱ از ۲ ھﺰار اﺛﺮ ﺗﺎرﯾﺨﯽ ۹۳۰ اﺛﺮ ﺑﺎزﻧﮕﺮی ﻣﯽ ﺷﻮد.

در کنار این وعده، او گفته بود تا سال ۹۲ یک هزار و ۵۰۰ بنا و محوطه باستانی و تاریخی در ایران در پناه قوانین و ضوابط تعیین حریم قرار گرفته و دیگر هیچ متجاوزی جرات ورود در عرصه و حریم این گنجینه‌های ملی نمی‌کند.

مومنی در آذر ماه سال ۹۱ هم از قرارگیری شهر تاریخی یزد میراثجهانی به عنوان اولین شهر خشتی تا ۶ ماه دیگر توسط کمیته میراثجهانی کشورهای اسلامی خبر داده بود.

درباره استاندارد شدن ضوابط تهیه پرونده های ثبت آثار تاریخی نیز گفته بود که پرونده های ثبتی آثار تاریخی پس از برگزاری دوره های آموزشی ویژه کارشناسان ثبت در اداره های کل میراثفرهنگی کشور، مطابق با استانداردهای جهانی تهیه می شود.

غیر از ثبت آثار تاریخی ملموس، ثبت میراثطبیعی از دیگر وظایف اداره کل ثبت آثار سازمان میراثفرهنگی است اما این اداره کل هنوز نتوانسته در این امر موفق عمل کند اما در حوزه ثبت میراثمعنوی بیشترین تعداد آثار ثبتی را از آن خود کرده است تا بالاترین آمار پرونده های ثبتی را در کارنامه خود ثبت کند چرا که به گفته مومنی ثبت میراثملموس و حریم آن بسیار هزینه بر است. اما میراثناملموس این گونه نیست.

ثبت آلوی برغان و خروج بناهای تاریخی از فهرست میراثملی

به همین دلیل است که اداره کل ثبت آثار تاریخی رغبت بیشتری را برای ثبت میراثمعنوی دارد و برای آن همایشهای متعدد برگزار می کند و بیش از ۴۰۰ پرونده میراثمعنوی را که متشکل از چند صفحه پاورپوینت توضیح درباره یک آیین سنتی، عکس و فیلم آن است تهیه و در مدت یک یا دو روز در فهرست میراثمعنوی کشور ثبت می کند.

چنانچه در این مدت چرمه بهار، بند آمدن، سفره دختر شاه پریان، آیین کتلو مافگه، جادو‌درمانی، کل کله برد، گچمه‌بافی، چنته بافی، مراسم کوسه به داس، داغ‌درمانی، سفره حضرت خضر، گلیمچه(متکازین)، چغچغه‌زنی در روستای انجدان، آیین قنبرخوانی، مراسم چمر و… برخی از آثار معنوی ثبت‌شده هستند این درحالی است که اسم آنها حتی برای بسیاری افراد اهل آن استان ناآشناست چه برسد به مردم سراسر کشور.

با این حال از یک سو میراثمعنوی شیوه سنتی تهیه آلوی برغان و بستنی سنتی بسیار سریع ثبت ملی شد اما از سوی دیگر آثار تاریخی ملموس از فهرست میراثملی خارج می شوند مانند ۳۰ بنای تاریخی از جمله خانه دائی جان ناپلئون، سرای دلگشای تهران، خانه عامری ها و … که طی دوسال گذشته خبر رسید با حکم دیوان عدالت اداری از فهرست بیرون کشیده شدند. کارشناسان دیوان عدالت اداری و میراثفرهنگی دلیل آن را پربار نبودن اطلاعات پرونده های میراثی و عدم حضور کارشناسان ثبت سازمان در جلسات دفاع از این پرونده ها می دانند.

با این وجود مومنی که اکنون نه تنها، مدیرکل ثبت آثار تاریخی و عضویت در شوراي حکام مرکز منطقهاي ميراث ناملموس يونسکو در آسياي مرکزي و غربي را در دست گرفته بلکه امسال معاونت میراث فرهنگی کشور را نیز از سوی رئیس سازمان قبول کرده است.

تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
ارسال نظرات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات