گفتگویی مفصل با رضا یزدانی و دوستانش
صدای رضا یزدانی برای من در بستر ترانه، ایده آل ترین صدا به حساب می آید. همسویی آدم ها قبل از اینکه در کنار هم قرار بگیرند، در موفقیت یک اثر هنری خیلی موثر است.
به گزارش افکارنیوز، رضا یزدانی، کارن همایونفر و اندیشه فولادوند؛ این همان گروهی است که در کنار هم قرار گرفتند و آلبوم شنیدنی «خاطرات مبهم» را خلق کردند. گروهی کاملاً سینمایی که بعد از تجربه موفق و شیرین «طهران تهران» بار دیگر در کنار هم قرار گرفتند و با هوش بالایی که داشتند توانستند یکی از بهترین اتفاقات هنری سال ۹۱ را به وجود بیاورند. این گفتگو نگاهی است به مراحل تولید این آلبوم و چگونگی همکاری این سه هنرمند دوست داشتنی و کار بلد. رضا یزدانی می گوید خیلی قبل تر از الان قرار بود با کارن همایونفر در قالب یک آلبوم همکاری داشته باشد اما با وجود
مشغله کاری ای که هر دو داشتند، این همکاری میسر نمی شد. اندیشه فولادوند هم معتقد است ترانه سرایی کار بسیار دشواری است و نسبت به شع، کاملاً متفاوت است. این شما و این صحبت های جالب رضا یزدانی، کارن همایونفر و اندیشه فولادوند و…
خانم فولادوند، وقتی آلبوم را برای اولین بار شنیدی چه حسی داشتی؟
اندیشه فولادوند: حس خیلی کاملی داشتم. با اینکه پیش از انتشار آلبوم، آهنگ ها را در استودیوی آقای همایونفر گوش داده بودم، وقتی آلبوم منتشر شد و آن را گوش دادم احساس کردم با کاری روبرو هستیم که در حوزه شعر فارسی کم نظیر است. فارغ از اینکه خودم در این آلبوم حضور داشتم باید بگویم که این آلبوم به سلیقه شخصی من خیلی نزدیک است. بعد از آلبوم «برف» آقای فرهاد مهراد، هیچ آلبومی نتوانسته بود که من را به خودش جذب کند اما این اتفاق در مورد «خاطرات مبهم» افتاد و وقتی آلبوم را شنیدم واقعاً حواسم به تک تک آهنگ ها جمع شد.
آقای همایونفر احتمالاً حال شما بعد از انتشار آلبوم باید بهتر از همه باشد، اینطور نیست؟
کارن همایونفر: حالم که بابت انتشار آلبوم خیلی خوب است چون بالاخره زحمت چند ساله ما به بار نشست و منتشر شد. نظرات مثبت بسیار زیادی بعد از انتشار «خاطرات مبهم» به دستمان رسیده که از این بابت خیلی خوشحالم! البته این را باید بگویم که اصولاً اول هر دهه حالم زیاد خوب نیست. شاید بعد از این اتفاقات بهتری برایم بیفتد…
این عدم خوشحالی در اول هر دهه از کجا نشات می گیرد؟
نمی دانم، بعضی ها می گویند از گردش زمین و عوض شدن دهه ناشی می شود. معمولاً اوایل هر دهه یک نوع بهم ریختگی وجود دارد که تثبیت شدن آن دهه، کارها به روال عادی و منظم خود باز می گردد.
این موضوع روی کارتان هم تاثیر می گذارد؟
در کارم تاثیری ندارد اما روی خودم تاثیر دارد و زیاد خوشحال نیستم.
با آلبوم های خاطره انگیزی که پیش از این منتشر کرده بودی، طرفداران بیشماری به دست آوردی، در «خاطرات مبهم» اما با یک رضا یزدانی مواجه هستیم که حتی سختگیرترین منتقدان هم نمی توانند ایرادی را متوجه او کنند، در مورد این آلبوم بیشتر برایمان بگو.
رضا یزدانی: من همیشه تلاش کردم که آلبوم هایم نسبت به هم متفاوت باشد و خودم را چه از نظر ترانه و چه از نظر تنظیم و همچنین گویشی که دارم، تکرار نکنم و سعی کردم متفاوت تر از گذشته باشم. این آلبوم به واسطه حضور کارن همایونفر و اندیشه فولادوند قطعاً یک تجربه جدید برای من محسوب می شود. قطعاتی مثل «مرگ تدریجی یک رویا»، «طهران تهران»، «قلب یخی» و… که با کارن انجام داده بودم با استقبال خوبی مواجه شده بود و همین تجربه های شیرین باعثشده بود که به فکر انتشار یک آلبوم مشترک بودیم. خیلی قبل تر از اینها می خواستیم با هم در یک آلبوم همکاری داشته باشیم اما به واسطه مشغله ای که هر دوی
ما داشتیم این امر میسر نمی شد.
در این آلبوم از ترانه سراهای جوان استفاده کردی، چی شد که این تصمیم را گرفتی که به سراغ ترانه سراهای جوان بروی؟
علی کمارجی نژاد و حسن علیشیری ترانه سرایانی هستند که در آلبوم های قبلی هم با آنها همکاری کرده بودند. علیرضا باران و احسان گودرزی دو ترانه سرای دیگری هستند که در این آلبوم به جمع ما اضافه شدند. این دو نفر ترانه سرایان بسیار خوب و آینده داری هستند که با استفاده از کلمات ناب و کنار هم قرار دادن آنها ترانه های بسیار زیبایی می سرایند و شک ندارم که در آینده نزدیک حرف های زیادی برای گفتن خواهند داشت. کارن اصرار داشت که در این آلبوم بیشتر از شعرهای آزاد استفاده کنیم و این موضوعی بود که من نسبت به آن کمی نگران بودم چون کل موزیک باید عوض می شد و مخاطبی که یک نوع رضا یزدانی
دیگر را در آلبوم دیده بود، با تغییر نوع ترانه ها و موزیک با یک رضا یزدانی جدید مواجه می شد! یک روز احسان مجموعه از اشعار سپیدش را به استودیو آورد تا از بین آنها ترانه ای را برای آلبوم انتخاب کنیم. وقتی به ترانه «ادامه بده» رسید و آن را خواند، کارن منقلب شد و از احسان خواست که این ترانه را در آلبوم داشته باشیم. در نهایت باید بگویم که قطعاً در ادامه راهم در عرصه موسیقی باز هم با این ترانه سراها همکاری خواهم داشت.
جنس ترانه های این ترانه سراها یک مقدار شبیه به جنس کارهای یغماست، قبول داری؟
بله، علیرضا باران و احسان گودرزی به واسطه استفاده از واژه هایی که دیگر ترانه سراها کمتر به سراغ آن می روند این تصور را در شنونده به وجود می آورند. هر دو نفر به علت جوان بودن و خلاقیتی که دارند خیلی خوب از دایره واژگان متفاوت خود استفاده می کنند. من همیشه نسبت به ترانه ها با وسواس برخورد می کنم اما حدود ۷۰ درصد از ترانه های علیرضا باران را دوست دارم.
این وسواسی که گفتی در مورد ترانه های اندیشه فولادوند هم وجود دارد؟
داستان اندیشه فولادوند متفاوت است و نمی توان او را با کسی مقایسه کرد. خانم فولادوند صاحب سبک و مهر و امضای خاص خودش است. شاید خیلی ها بگویند مگر واژه هم می تواند صاحب داشته باشد؟ اما واقعیت این است که اندیشه فولادوند صاحب بعضی از واژه هاست و از یکسری کلمات استفاده می کند که هیچ کس تا امروز به جز اندیشه، از آن کلمات در ترانه استفاده نکرده است.
اتفاقاتی که بعد از قطع همکاری با یغما برایت افتاده است، اتفاق های خوبی بوده است به نظر می رسد تو از این قطع همکاری ضرر نکرده ای، با این تفاسیر دلت برای همکاری با یغما تنگ شده یا نه؟
حرفی که می زنی کاملاً درست است چون من در یک بازه زمانی در ترانه های یغما محدود شده بودم اما این قطع همکاری برای من اتفاق خوبی بود چون خودم را رها کردم و به خودم اجازه دادم تا از ترانه سراهای دیگر هم در کارم استفاده کنم. علیرغم اینکه معتقدم یغما ترانه سراهایی بسیار قدرتمند و بزرگ است اما فکر می کنم ترانه سرا هر چقدر هم که خلاق باشد در نهایت با محدودیت مواجه می شود. من از وضعیت فعلی خیلی راضی ام، اگرچه دوست دارم در آلبوم هایم از ترانه های یغما هم استفاده کنم. لازم است به این نکته اشاره داشته باشم که ما هنوز هم با هم دوستیم و فقط دیگر با هم کاری نمی کنیم چون یغما یکسری
عقایدی دارد که نشد ما کارمان را با هم ادامه دهیم اما این موضوعات هیچ وقت باعثخراب شدن دوستی ما نشد، حتی وقتی یغما آن صحبت ها را در رسانه ها بر علیه من عنوان کرد، خیلی ها به من گفتند بیا و جوابیه بنویس اما من این کارها را بچه بازی می دانستم و وارد این بازی ها نشدم. به نظرم آدم ها وقتی رو به افول می روند و در کارشان حرفی برای گفتن ندارند دست به این گونه کارها می زنند! من نمی خواهم بگویم که دلیل کارهای یغما این بوده است اما هوچیگری و سروصدا بیشتر وقتی اتفاق می افتد که انسان حس می کند که به وسیله کارش دیده نمی شود و باید با حاشیه دیده شود. در هر صورت من هنوز هم دوست دارم در
کنار ترانه سراهای دیگر با یغما هم کار کنم.
در «خاطرات مبهم» جایی از صدای رضا را شنیدیم که در آلبوم های قبلی نشنیده بودیم، این موضوع چقدر با تعامل طرفین صورت گرفت؟
کارن همایونفر: اول باید بگویم که من در این آلبوم خیلی رضا را اذیت کردم و باید از او بابت تحملی که به خرج داد تشکر کنم. رضا یزدانی صاحب چند آلبوم است و خواننده مردمی است و آنقدر محبوب است که طرفدارانش به او می گویند آقای خاص! رضا پیش از این یک نوع لحن و گویش خاص خودش را داشت اما اتفاقی که برای رضا در «خاطرات مبهم» افتاد، چیزی بود که پیش از این از رضا و قابلیت هایش پنهان مانده بود. هدفم در این آلبوم این بود که نیمه پنهان رضا یزدانی را به مخاطبینش معرفی کند. رضا خودش هم یک جاهایی مثل آهنگ ادامه بده یا شک می کنم، این واهمه را داشت که مبادا نتواند حق مطلب را ادا کند اما من
مطمئن بودم که او قابلیت این را دارد که حتی در ارکستر بخواند. رضا یزدانی پیش از این طرفداران خودش را داشت و با انتشار این آلبوم، طرفداران جدید با سلیقه موسیقایی متفاوت به جمع طرفداران رضا اضافه شده اند. مهم این است که در قلب مردم پخش و توزیع شوی و من فکر می کنم رضا با «خاطرات مبهم» به این یک پله به این موضوع نزدیک شده است.
پس وقتی داشتید کارهای آلبوم را انجام می دادید، به این فکر می کردید که باید کاری تولید کنید که علاوه بر حفظ هوارادان قبلی، افراد جدیدی به جمع هواداران رضا یزدانی اضافه شود؟
اصولاً وقتی که مشغول کار می شوم به نتیجه کار فکر نمی کنم. اولین سدی که باید از آن عبور کنم خودم هستم. من فکر می کنم بزرگترین دشمن خودم، خودم هستم و باید قبل از هر ممیزی، مراقب آن باشم. البته در طور پروسه تولید آلبوم باید به یک سری مسائل هم توجه کرد. رضا نگران این بود که مبادا طیف گسترده ای از طرفدارانش شوک شوند و به دلیل اینکه این شوک را کنترل کنیم تصمیم گرفتیم یک بخشی از آن رضا یزدانی همیشگی را هم در آلبوم داشته باشیم و همین شد که آهنگ هایی مثل «بلاتکلیف» یا «نوار» در آلبوم قرار گرفت.
خانم فولادوند، از همکاری مجددتان با رضا یزدانی برایمان بگویید. ترانه های شما همیشه با صدای رضا شنیدنی و دوست داشتنی است…
اندیشه فولادوند: صدای رضا یزدانی برای من در بستر ترانه، ایده آل ترین صدا به حساب می آید. همسویی آدم ها قبل از اینکه در کنار هم قرار بگیرند، در موفقیت یک اثر هنری خیلی موثر است. من یک دریچه رو به جهان هستم که همه چیز را از این دریچه می توانم ببینم. هر آنچه که در طول این سال ها در من گذشته است، یک دریچه ای را در من به سوی این جهان ساخته است. این جهان می تواند در حوزه ترانه، شعر و یا حتی حوزه فیلمسازی معنا شود. این جهان با تمام خواصی که دارد، وقتی به صدای آقای یزدانی می رسد معنا پیدا می کند چون بر عقیده ای که پشت این صدا وجود دارد، منطبق است. من معتقدم عقیده و هوشی که پشت صدا
وجود دارد، از یک خواننده، هنرمند می سازد. من به هیچ قیمتی دوست ندارم ترانه بگویم و معتقدم اگر از ترانه اشتباه استفاده شود، حکم یک سلاح کشتار جمعی مهلک را ایفا می کند چون به تحمیق اجتماع می انجامد. این قاعده وقتی به صدای رضا و آهنگ های آقای همایونفر می رسد، از بین می رود و مشتاقانه دوست دارم که ترانه بگویم.
یعنی برای خودتان هم ترانه نمی گویید؟
نه، من ترانه نمی نویسم. اصلاً ورودم به ترانه برای آهنگ «طهران تهران» بود که قرار بود رضا یزدانی آن را اجرا کند. این در حالی است که از پانزده سالگی پیشنهاد ترانه سرایی داشتم و از هجده سالگی می توانستم با ترانه گفتن برای یکی از خوانندگان خارج نشین، خانه ای که در آن زندگی می کنم را بخرم، اما این کار را انجام ندادم چون خودم را شاعر می دانم و معتقدم ترانه سرایی تخصصی جدا از شعر به حساب می آید. ترانه سرایی تخصصی است که از جامعه شناسی، قوم شناسی و زبان شناسی می آید و نیازمند یک تخیل بزرگ اجتماعی است که اتفاقاً مسئولیت بزرگی هم به دوش ترانه سرا می اندازد و به مراتب از شعر
گفتن هم سخت تر است.
از چه جهت سخت تر است؟
شاید باورتان نشود اما سخت ترین کاری که در حوزه شعر و ترانه انجام داد، ترانه «گرامافون» بود. من برای گفتن یک ترانه از جان مایه می گذارم اما در طول یک هفته می توانم به راحتی ۱۰۰ قصیده بنویسم، چون شعر جهان خودم است اما برای رسیدن به ترانه ای که با ملودی آهنگسازی مثل کارن همایونفر و صدای خواننده ای همچون رضا یزدانی قرار است ساخته و اجرا شود، باید زحمت و سختی زیادی متحمل شد. اگر ترانه های من را از آلبوم کنار بگذاریم، معتقدم بقیه تراک ها محصول همکاری چند نابغه در کنار یکدیگر است. واقعاً از کار دوستان ترانه سرایی که در این آلبوم حضور داشتند حیرت زده هستم که چطور می توان
این طور ترانه نوشت و چگونه می توان این بخش از ترانه را کشف کرد. این آلبوم اتفاق مبارکی در موسیقی کلامی کشورمان است و ما داریم با این آلبوم یکسری ذائقه می سازیم. حرکت کردن در مسیری که مخاطب می خواهد که اسمش هنر نیست! هنر یعنی شما برای مردم سلیقه و ذائقه ای جدید بسازید و تربیت کنید. امیدوارم بعد از این آلبوم مخاطبین در حوزه شنیداری کمی سختگیرتر شوند.
چرا ترکیب هایی که در دنیای موسیقی موفق عمل می کنند، بعد از مدتی از هم جدا می شوند؟
کارن همایونفر: این موضوع یک دلیل اجتماعی دارد و یک دلیل هنری! دلیل اجتماعی اتفاقاتی است که ممکن است بعد از انجام این همکاری گروهی به وجود بیاید که خوشبختانه بین ما این موارد وجود نداشته و ندارد. اما یک مواقعی ممکن است یک تیم که خیلی خوب هم با یکدیگر کار می کنند، از یک جایی به بعد تصمیم می گیرند که وارد کارها و فضاهای جدیدی شوند. عنصر زیبایی برای ما خیلی مهم است و اینکه تو در هر لحظه بتوانی خالق این زیبایی باشی، بستگی به فهم جمع دارد. اگر این فهم وجود داشته باشد، اتفاقات خوب یکی پس از دیگری ایجاد می شود. البته قرار نیست همه چیز ابدی باشد! بالای سر من یکسری آدم بزرگ
هستند که به من اجازه نمی دهند خودم را هنرمند بدانم. من بیشتر کارگر موسیقی هستم. فکر می کنم اندیشه و رضا یزدانی هم همین حس را دارند. من خواننده ای ندیده ام که مثل رضا برای کارشان زحمت بکشند. من امیدوارم همکاری ما سه نفر ادامه پیدا کند.
چی شد که به این نتیجه رسیدید که این آلبوم، کلیپ هم داشته باشید؟
علی اوجی: همه چیز خیلی اتفاقی رقم خورد. ما با یک اثری مواجه بودیم که به نظرم از نظر موسیقی، ترانه و خوانندگی یک کار درجه یک است. این اصلاً منطقی نبود که هزینه ای فراتر از هزینه های معمول، برای یک آلبوم انجام دهید اما این هدیه ای بود که به طرفداران رضا یزدانی اهدا شد.
آلبوم خیلی خوب شده بود و ما احساس می کردیم که باید برای کامل شدن این آلبوم چند کلیپ هم در کنار آهنگ داشته باشیم. همه چیز هم از یک تیزر شروع شد! رضا یزدانی گفت یک پنکه لازم دارم که از این پنکه برای ساخت تیزر آلبوم استفاده کنیم. وقتی برای ضبط این تیزر رفتیم، به این نتیجه رسیدیم که باید به صورت جدی کلیپ برای آهنگ ها بسازیم. البته خانم شهرزاد داور هم یک کلیپ در این آلبوم دارد که به صورت انیمیشن ساخته شده است. این اولین باری بود که یک DVD تصویری در کنار CD موسیقی قرار دارد و من به شخصه در مورد این آلبوم خوشحال و راضی هستم.
رضا یزدانی: وقتی داشتیم در مورد ساخت کلیپ ها با هم صحبت می کردیم، علی گفت اگر این کلیپ ها را بسازیم، سودی از فروش آلبوم برایمان باقی نمی ماند. اما وقتی با هم فکر کردیم به این نتیجه رسیدیم که برای کامل شدن آلبوم لازم است که از ویدئو هم در آلبوم استفاده کنیم.
رويش/ شماره ۷/ فروردين ماه ۹۲/ مصطفي امامي/ صفحه ۳۷