گزارش افکارنیوز از ادعای یک کاندید ریاست جمهوری
آیا حل مشکل ریزگردها ربطی به دولت ندارد؟
امروز هوای ایران در بسیاری از روزهای سال آلوده به ذرات ریزگردهای عراقی باشد و این ریزگردها که به لطف بمبهای آمریکایی، آلوده به اورانیوم هستند اثرات بسیار بدی بر سلامت شهروندان دارند.
عملکرد دولت و اتخاذ سیاست خارجی درست برای استفاده از کمک نهادهای بین المللی در حل معضلات زیست محیطی از جمله ریزگردها بسیار مهم است. دولت و بالاترین مقام اجرایی کشور، تنها کسی است که میتواند با رایزنی درست در منطقه و کمک گرفتن از مجامع بینالمللی، این معضل منطقهای را به بهترین شکل حل کند. اما تاکنون نه تنها چنین اتفاقی رخ نداده بلکه برخی از کاندیداهای ریاست جمهوری این موضوع را خارج از توان و مسئولیت رییس جمهور می دانند.
به گزارشافکارنیوز،در سومین مناظره کاندیداهای یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری، یکی از کاندیداها از عملکرد ضعیف دولت در حل مسئله ریزگردها انتقاد کرد. اما حداد عادل حل این معضل را در حیطه وظایف دولت ندانست و تاکید کرد که باید این معضل به مرور زمان و با همکاری کشورهای منطقه حل شود.
درست است که معضلات زیستمحیطی یک شبه ایجاد نمیشوند، بنابراین به یکباره نیز نمیتوان این مشکلات را حل کرد. اما توجه دولتها به مسایل زیست محیطی و اهمیت دادن به نتایج و تبعات ناشی از اجرای پروژههای عمرانی در درازمدت، برای حفظ محیط زیست و کاهش خطرات ناشی از دخالت انسان در طبیعت، بسیار مهم است. متاسفانه این نکته هیچگاه در دولت نهم و دهم مورد توجه مسولان اجرایی کشور نبوده است.
سدسازیهای بیرویه در کشور ترکیه - که در بالادست رود دجله و فرات قرار دارد -، سبب شد منابع آبی عراق به شدت کاهش یابد. این کشور یکی از منابع مهم تولید ریزگردها در منطقه بوده و سوغات عربی، تاکنون ۲۱ استان کشور را درگیر کرده است. علیرغم اینکه ایران، هزینههای زیادی برای درمان بیماریهای تنفسی ناشی از ریزگردها پرداخت میکند و حتی سرمایهگذاری زیادی برای راهاندازی بیمارستانهای فوق تخصصی بیماریهای تنفسی انجام شده است، دستگاه دیپلماسی نتوانسته و یا نخواسته است که با کمک گرفتن از مجامع جهانی، کشور ترکیه را وادار کند که حقآبه عراق را به رسمیت شناخته و آب کافی
در اختیار این کشور قرار دهد.
با کاهش منابع آبی کشور عراق و به دنبال آن جنگهای طولانی و حضور نیروهای نظامی آمریکا در عراق، اراضی کشاورزی این کشور رها شدند. این اراضی کانونهای بحرانی ایجاد ریزگردها در منطقه هستند. هرچند بخشی از ریزگردها از صحراهای عربستان و بخش دیگری از یمن سرچشمه میگیرند، اما قسمت اعظم ریزگردهایی که مرزهای ایران را درنوردیده و هموطنانمان را بیمار میکنند، از کشور عراق منشا میگیرد.
متاسفانه سیاستهای ایران در مقابل حل مسئله ریزگردها و برنامهریزی انجام شده در این رابطه، تاکنون منطقی نبوده است. اگرچه قرار بود هزار میلیارد تومان از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی به بحثکنترل ریزگردها و تثبیت شن در عراق اختصاص یابد و چندین بار هیاتهای عراقی به ایران اعزام شدند و متقابلا کارشناسانی از ایران، به عراق رفتند، اما هیچگاه این مذاکرات به نتیجه نهایی نرسید.
زیرا دولت عراق بودجه کافی برای کنترل ریزگردها در اختیار نداشت و در برخی موارد نیز کارشناسان این کشور ترجیح میدانند با ایجاد کمربند سبز در اطراف شهرهای درگیر پدیده ریزگرد، اندکی رسوب گرد و غبار در نقاط مسکونی خود را کاهش دهند. در مقابل ایران روش مالچ پاشی را برای تثبیت شنهای عراق پیشنهاد میکرد که متاسفانه به دلیل نبود منابع آبی در این کشور، امکان اجرای چنین روشی وجود نداشت. ضمن آنکه مقامات عراقی به دلیل اینکه این روش را محکوم به شکست میدانستند، حاضر نبودند برای استفاده از تجارب ایران هیچ پولی پرداخت کنند، در نتیجه دولت ایران مجبور بود تمام هزینههای
تثبیت شن در عراق را خود پرداخت کند. حتی در مذاکرات، طرف عراقی حالتی طلبکارانه داشت زیرا ریزگردها در سالهای ابتدایی شیوع آن در منطقه، بیش از آنچه عراق را درگیر کند استانهای ایران را در مینوردید.
در مقابل پدیدهای که تمام ایران را متاثر کرده، عکس العملهای دولت و سیاستگذاریها در مجلس نیز در خور تامل است. خشکی عراق و کمبود منابع آبی مهمترین عامل بروز ریزگردها در ایران است. اما در چنین شرایطی دولت برای حل مشکل دریاچه ارومیه، پیشنهاد میکند تا با ایجاد سد به روی رودخانه زاب که از مرزهای ایران خارج شده و در نهایت به کشور عراق سرازیر میشود، آب شیرین این رودخانه را با لوله به دریاچه ارومیه منتقل کنند. تلاش نمایندگان مجلس شورای اسلامی برای تصویب طرح کنترل آبهای مرزی از دیگر تلاشهایی است که در صورت اجرایی شدن، دود آن به طور مستقیم به چشم مردم ایران خواهد
رفت. زیرا میزان آب ورودی به عراق را کاهش داده و زمینهای کشاورزی بیشتری در این کشور را متروکه میکند.
ضعف دولت در عرصههای بینالمللی و چانه زنی برای احقاق حقوق ملت، سبب میشود در برخی موارد تصمیمات سیاسی عجیب و غریبی گرفته شود که خسارات جبران ناپذیری برای محیط زیست منطقه به همراه خواهد داشت. عدم توانایی ایران در متقاعد کردن کشور عراق برای تامین آب هورالعظیم و احیای این دریاچه مشترک بین ایران و عراق، سبب شد، تصمیمات عجیبی در این زمینه گرفته شود. ایران بخشی از هورالعظیم را که در خاک کشور قرار میگرفت، بوسیله دیواری جدا کرد تا آبهای ایران وارد خاک عراق نشود.
بخشی از این دریاچه نیز در گذشته توسط دولت صدام خشکانده شده بود و به کانونی برای ایجاد غبار محلی تبدیل شد. جالب اینجاست که کارشناسان وزارت امورخارجه نیز تمام قد از این رفتار عجیب ایران دفاع میکردند زیرا آن را عاملی برای متقاعد کردن کشور عراق و نشاندن آنها پشت میز مذاکره میدانستند. اما باید گفت، محیط زیست مرز سیاسی نمیشناسد. ریزگردها میتوانند کیلومترها دورتر را تحت الشعاع قرار دهند و معضلات زیست محیطی با خط کشیهای سیاسی انسانها، هیچگاه هماهنگ نمیشوند.
مجموعه این رفتارها سبب شده امروز هوای ایران در بسیاری از روزهای سال آلوده به ذرات ریزگردهای عراقی باشد. این ریزگردها که به لطف بمبهای آمریکایی، آلوده به اورانیوم هستند اثرات بسیار بدی بر سلامت شهروندان دارند. در حال حاضر تنها سد دفاعی ایران در برابر هجوم این ذرات، توسعه پوشش جنگلی در مناطق غربی است. زیرا درختان قادرند ذرات گرد و غبار را تا حدودی جذب کنند. اما دولت نه تنها کاری برای احیای جنگلهای زاگرس انجام نمیدهد، بلکه اجرای طرحهایی نظیر بهره برداری از بذر بلوط برای تعلیف دامها بوسیله بالاترین مقام اجرایی کشور در مجلس فریاد زده میشود. باید توجه داشت
امروز تنها سد دفاعی کشور در برابر گرد و غبار بلوطستانهای غرب ایران است که متاسفانه به دلیل هجوم آفتی ناشناخته، رو به زوال هستند اما اکنون دولت اعتبار خاصی برای حفظ این جنگلها نیز در نظر نگرفته است.
با این اوصاف باید از کاندید محترم انتخابات ریاست جمهوری پرسید روی چه حسابی حل مشکل ریزگردها را خارج از توان دولت دانسته و همچون همیشه در این مورد خاص نیز که با سلامت ایرانیان در ارتباط است از دولت حمایت می کند؟