سال تحصیلی خود را با آرامش شروع کنید
آرامش، رمز سلامت روان است و سلامت روان هم رمز موفقیت تحصیلی است.
به گزارش افکارنیوز، هر خانواده ای آرزو دارد که فرزندش در محیط مدرسه سلامت تحصیلی داشته باشد بنابراین نقش خانواده و تاثیر آن در سازگاری دانش آموز با محیط مدرسه، یک نقش انکارناپذیر است. ما روانشناسان معتقدیم باهوش کسی است که می تواند با دیگران سازگاری داشته باشد.
رابطه آرامش و تحصیل از دیدگاه شما چیست؟
آرامش، رمز سلامت روان است و سلامت روان هم رمز موفقیت تحصیلی است. بنابراین ارتقاء سطح تحصیلی و خلاقیت رابطه تنگاتنگی با آرامش دارد. هر دانش آموزی که دارای ذهن آرام و بی دغدغه باشد بهتر می تواند مسائل را تجزیه و تحلیل کند بنابراین استرس و اضطراب موجبات ناآرامی در تحصیل دانش آموزان را به وجود می آورد و رفتارهای فرد را تحت تاثیر خود قرار می دهد که باید جلوی آن گرفته شود. بنابراین در کل ارتقای دانش آموز و خلاقیت او در عرصه تحصیل نیازمند آرامش اوست که به هر شکلی باید تامین شود.
استرس و اضطراب چقدر در افت تحصیلی دانش آموزان می تواند نقش داشته باشد؟
به طور کلی در روانشناسی اعتقاد دارم وقتی که استرس در نوجوان وجود دارد در اولین اقدام باید علت آن را جویا شویم. استرس می تواند از علت های مختلفی نشات بگیرد. می تواند منشا خانوادگی داشته باشد یا می تواند مربوط به دوران مدرسه باشد بنابراین ممکن است چند عامل در این امر دخیل باشد. یکی از این موارد مهم که ایجاد استرس می کند مربوط به نمره قبولی در دروس امتحانات است. به طور مثال وقتی دانش آموزی در درس ریاضی نمره خوبی نمی آورد احساس ترس از والدین خود می کند و استرس شکل می گیرد. این عامل خود می تواند یکی از موارد استرس در تحصیل باشد و همچنین نحوه برخورد معلم با دانش آموز خود می
تواند استرس به وجود بیاورد. به هر حال نحوه برخورد هر معلمی متفاوت است و ممکن است دانش آموزی از رفتار یک معلم احساس ترس داشته باشد که این موضوع می تواند برای سلامت روحی و جسمی دانش آموز بسیار مضر باشد.
چه باید کرد تا بین دانش آموز و محیط مدرسه سازگاری به وجود آید؟
هر خانواده ای آرزو دارد که فرزندش در محیط مدرسه سلامت تحصیلی داشته باشد بنابراین نقش خانواده و تاثیر آن در سازگاری دانش آموز با محیط مدرسه، یک نقش انکارناپذیر است. ما روانشناسان معتقدیم باهوش کسی است که می تواند با دیگران سازگاری داشته باشد. قبل از ورود دانش آموز به مدرسه پدر و مادر باید به نحو صحیح او را برای رفتن به مدرسه آماده کنند. ضمن اینکه مدرسه ای را انتخاب کنند که با شرایط هوشی، فرهنگی و اجتماعی فرزندشان همخوانی داشته باشد و قبل از ورود به مدرسه فرزندشان را از هر لحاظ چه جسمی و چه روحی کنترل کنند و به سلامت روان فرزند خود بیشتر اهمیت بدهند تا از این طریق
دانش آموز بتواند با همکلاسی های خود ارتباط بهتری برقرار کند.
نکته مهم دیگر آنکه خود خانواده ها هم اگر مشغله ذهنی گرفتاری و دغدغه دارند سعی کنند آن را برطرف کنند و رفتارهای خود را اصلاح کنند تا فرزندشان با خیال آسوده به مدرسه برود. بنابراین خانواده یکی از مهمترین عوامل سازگاری دانش آموز با محیط مدرسه است. خاطره جالبی از خودم تعریف کنم و آن اینکه من فرزندم را در مدرسه ای در شمال تهران ثبت نام کرده بودم. وقتی یک روز با پیکان خودم به دنبال او رفتم احساس کردم که فرزندم ناراحت شده است و علت آن این بود که دیگر دوستانش با ماشین های مدل بالا رفت و آمد می کردند. این موضوع من را خیلی نگران کرد به همین خاطر از فردای آن روز دیگر نگذاشتم
فرزندم در آنجا درس بخواند و این عملم باعثشد فرزندم بهتر بتواند با محیط اطرافش سازگاری پیدا کند. این توجهات از سوی پدر و مادر بسیار مهم است چرا که سازگاری پیدا کردن دانش آموز با محیط مدرسه، در انگیزه او، بهتر درس خواندن و موفقیت او و آرامش روحی و روانی اش بسیار موثر است.
چه کار کنیم که فرزندمان با همکلاسان خود بتواند رابطه خوبی برقرار کند؟
به نظر من نحوه چگونگی ارتباط دانش آموز با همکلاسی خود بسیار حائز اهمیت است چرا که مدرسه محیطی است که خواه یا ناخواه باید در آن با دیگران ارتباط برقرار کنیم و یک کار گروهی و جمعی را می طلبد. ریشه این توانمندی ارتباط، به اعتماد به نفس دانش آموز بر می گردد. اگر دانش آموز از اعتماد به نفس بالایی برخوردار باشد و این توانمندی را داشته باشد که از حق خودش دفاع کند و در قبال آن بتواند رابطه خوبی با همکلاسان خود برقرار کند بسیار موفق عمل کرده است. البته باید این را بدانیم که پایه های اعتماد به نفس و عزت نفس در دانش آموز از محیط خانوادگی او نشات می گیرد و در مدرسه به بهره برداری
می رسد، بنابراین والدین وظیفه دارند که در خانه حس خودارزشمندی را در فرزندشان تقویت کنند. در همین راستان بسیار تاکید می کنم که توانمندی فرزندتان را تشویق کنید و همواره رفتارهای مثبت آنها را ببینید تا فرزند با اعتماد به نفس بیشتری بتواند با دیگران برخورد کند. بنابراین اگر بخواهیم فرزندمان فعال و پویا باشد باید حس مسئولیت پذیری و شایستگی را در او ایجاد کنیم تا فرزند احساس کامل خوبی نسبت به خودش داشته باشد. بحثخودپذیری خیلی مبحثمهمی است که باعثمی شود نسبت به دیگران دچار ترس از استرس در رابطه برقرار کردن نشویم. متاسفانه بعضی از دانش آموزان در ارتباط برقرار کردن
احساس ترس و حتی تحقیر شدن می کنند که این می تواند از تربیت او در محیط خانه نشات گرفته باشد.
همچنین اگر دانش آموزان یک دانش آموزی را به رسمیت نشناسند و او را مورد اذیت و آزار قرار بدهند در اینجاست که فرد دچار انزجار از محیط مدرسه می شود و این موضوع در رفتار او اثر سوئی می گذارد که می تواند باعثافت تحصیلی شود. به هر حال خود مسئولین مدرسه، خانواده ها و مشاور باید به دانش آموز کمک کنند و یک محیط ایمن را برای او فراهم کنند تا دانش آموز از هر لحاظی احساس حمایت کند و بتواند در شرایط ایده آل قرار بگیرد.
بعضی از پدر و مادرها توقع دارند فرزندشان همواره با معدل ۲۰ و نمرات عالی، سال را به پایان برساند و در این حین بعضی دانش آموزان به علت های مختلفی نمی توانند خواست هپدر و مادرشان را برآورده کنند. در این رابطه چه صحبتی دارید؟
به نظر من این موضوع همواره نمی تواند یک توقع خوب از سوی پدر و مادر باشد. به هر حال آنها باید شرایط فرزندان خود را در نظر بگیرند چرا که احتمال دارد دانش آموزی نمره پایینی بیاورد و آن حد مطلوب پدر و مادر را برآورده نکند. در اینجا والدین به جای غر زدن و سرزنش کردن باید علت نمره پایین فرزندشان را جویا شوند و آن را به طور غیر مستقیم بررسی کنند و درصد رفع عوامل آن باشند. به هر حال هر کسی در حد توانمندی و تلاش خود نمره کسب می کند.
والدین هم باید سطح توقعات خود را نسبت به توانمندی و تلاش فرزندشان بیان کنند چرا که در غیر این صورت اگر فرزندشان نمره ایده آل مورد نظر را نیاورد در خود احساس سرخوردگی و شکست می کند که چرا انتظار والدینش را برآورده نکرده است و همین عامل، استرس و برهم خوردن آرامش روحی و روانی دانش آموز را موجب می شود.
چرا بعضی ها از مدرسه فرار می کنند و به اصطلاح مدرسه گریز می شوند؟
باید با نگاه کارشناسانه به اصطلاح مدرسه گریزی یا پدیده فرار پرداخته شود و در غالب جواب یک سوال نمی توان به آن پرداخت ولی با این حال باید گفت که اساساً چرا فرار اتفاق می افتد. فرار زمانی اتفاق می افتد که دانش آموز در مدرسه احساس ترس و انزجار داشته باشد و می خواهد به هر دلیلی از آنجا خارج شود. دانش آموزی که از مدرسه فرار می کند ممکن است به آن علت باشد که محیط امن و دلپذیری برای او فراهمه نشده است که دست به چنین کاری زده است. عواملی مثل بزه کاری، اختلالات روانی، آزار و اذیت همکلاسی ها یا محیط ناامن خانواده یا بی توجهی مسئولان مدرسه می تواند موجبات فرار را در دانش آموزان
به وجود آورد. در اینجا باز نقش خانواده خیلی پررنگ تر است. به طور مثال من دانش آموزی را می شناسم که از مدرسه فرار کرده بود و مهمترین عامل را انتظار بیجای خانواده خود می دانست چرا که مدام از او خواسته بودند به بهترین نحو در امور تحصیلی خود حاضر شود. این توصیه را به خانواده ها دارم که این قدر به فرزندان خود نگویید که تو حتماً باید پزشک یا مهندس شوی! اولاً به استعداد و علاقه فرزندان شان نگاه کنند و ثانیاً استعداد را در فرزند خود شکوفا سازند. چرا که در غیر این صورت فشار از سوی خانواده ها بر فرزند می تواند یکی از مهمترین عوامل فرار از مدرسه باشد و در نتیجه موجبات افت تحصیلی
او را فراهم سازد.
به وجود یک مشاور و روانشناس در مدرسه چقدر اعتقاد دارید؟
وجود مشاور در هر مدرسه ای لازم است به شرط آنکه در کار خود مهارت داشته باشد مشاور می تواند اهداف دانش آموز را تغییر بدهد بنابراین باید تحصیلات و مدارک او مطابق با شغل او باشد. پس باید سعی کند تمام تلاشش را به کار بگیرد که با ایجاد یک رابطه حرفه ای بتواند بهترین مشاوره را به دانش آموز بدهد.
آرامش/ شماره ۱۶/ نيمه اول مهر ماه ۹۲/ حامد كوماهي/ صفحه ۳۲