چهار نفری که گمشدههای شهر را پیدا میکنند
گفتوگو با مسوول امور مفقودین هلال احمر
سریال گمشده به واقعیت نزدیک نبود. مثلا در این سریال مسوولان اداره امور مفقودین با خودشان مامور پلیس به خانهها می بردند، در حالی که در واقعیت چنین کاری نمی کنیم. با اداره ناجا مکاتبه داریم اما وارد شدن به شکل شخصی در اینکار در حیطه وظایف ما نیست.
نجمه حسن پور، ۴۵ ساله است و از سال ۶۸ در اداره اسرا و مفقودین جمعیت هلال احمر مشغول کار بوده و فارغ التحصیل رشته زبان انگلیسی در مقطع کارشناسی است. حسن پور ۲۲ سال در سازمان هلال احمر، در بخش امور مفقودین بین المللی به کار جستوجوی گمشدهها مشغول بوده و در حال حاضر مسوول بخش امور مفقودین سازمان هلال احمر است.
۱۸ اردی بهشت؛ آغاز هفته هلال احمر بهانه خوبی شد برای گفتوگو با خانمی که سال هاست گمشدهها را جست و جو می کند و معتقد است پیدا کردن گمشده ها و شادی خانوادهها از یافتن گمشدهشان بهترین هدیه برای مسوولان بخش امور مفقودین سازمان است. فردی که آرزوهایش هم با شغلاش گره خورده است. او آرزو می کند هرگز کسی از خانوادهاش دور و جدا نشود.
اداره اسرا و مفقودین سازمان هلال احمر بخشی جداگانه از بخش امور مفقودین سازمان است؟
در گذشته کارکرد بخش امور مفقودین سازمان، به دلیل بالا بودن تعداد اسرا و مفقودین در زمان جنگ پیداکردن اسرا و مفقودین بود، اما بعد از پایان جنگ و بازگشت اسرا، فعالیت هایی مثل جستجوی بین المللی گمشدهها را هم انجام می دهد، یعنی به فعالیت اصلی خودش برگشته است.
در بخش امور مفقودین سازمان هلال احمر چه می کنید؟
اداره جستوجوی مفقودین سازمان هلال احمر یکی از ادارههای زیر مجموعه سازمان هلال احمر و زیر نظر امور بین الملل است. کار این اداره ایجاد ارتباط با افرادی است که به نوعی از خانوادههایشان جدا افتادهاند؛ برای مثال شخص به خارج از کشور رفته و مدتی است از خانوادهاش اطلاعی ندارد یا فرد در ایران است و خانوادهاش در خارج از کشور است. بر اساس اطلاعاتی که فرد به ما می دهد گمشده را جستوجو می کنیم. اگر این اطلاعات ناقص باشد، نمی توانیم کاری کنیم. بر اساس اطلاعات خانواده فرد او را از طریق جمعیتهای ملی، یا از راه وزارت خارجه و سفارتخانههای ایران در کشورها افراد را
جست وجو می کنیم.
اطلاعاتی که گفتید خانواده فرد گمشده باید به شما ارائه بدهند چه نوع اطلاعاتی هستند؟
باید برای مثال بدانند گمشدهشان در کدام کشور زندگی می کند؛ در گذشته با او ارتباط داشته اند اما بنا به دلایلی این ارتباط قطع شده، باید آخرین آدرسی که از گمشده دارند را هم ارایه کنند. در مورد شغل، فعالیتها و مشخصات فرد باید اطلاعاتی به ما ارایه کنند.
اگر گمشده از کودکی مفقود شده باشد چطور؟ اگر خانواده ندانند او در حال حاضر چه شغلی دارد و کجا زندگی می کند می توانید او را پیدا کنید؟
بستگی به شرایط دارد بعضی وقتها پیدا می شود و گاهی اوقات پیدا نمی شود. برای مثال اگر آن بچه اسمش را عوض کرده باشد، کار سختی است و نمی توانیم اورا پیدا کنیم. اما ار اطلاعات یا آدرسی قدیمی از او داشته باشیم ممکن است بتوانیم پیدایش کنیم.
واکنش خانواده ها بعد از پیدا کردن گمشدهشان چیست؟
خوشحال می شوند، چون گاهی سالهاست از گمشدهشان اطلاعی ندارند و بنابراین با پیدا کردن او خوشحال می شوند. اولین ارتباطی که برقرار می کنیم از راه نامه است. یعنی به خانواده می گویییم برای گمشدهشان نامه بنویسند. نامه را برای جمعیت ملی می فرستیم تا اگر شخص را پیدا کردند نامه را به او بدهند. گاهی هم گمشده، شماره تلفن می دهد و می گوید بگویید خانوادهام با من تماس بگیرند.
چرا اولین قدم ارتباطی بین گمشده و خانوادهاش را با نامه برمی دارید؟
چون بهترین راه است. ممکن است گمشده به تلفن دسترسی نداشته باشد و بنابراین نامه بهترین راه ارتباطی برای هلال احمر و صلیب سرخ است. نامه کوتاه و مختصری از خانواده در حد سلام و علیک برای جمعیت می فرستیم و آنها وقتی شخص را پیدا کنند نامه را به او می دهند.
پیش آمده گمشده ای را پیدا کنید، اما او نخواهد با خانوادهاش ارتباط برقرار کند و از این اتفاق خوشحال نشود؟
بله پیش آمده. با صلیب سرخ ارتباط گرفته و نشانی اش را داده؛ اما گفته نمی خواهم نشانیام را به خانوادهام بدهید. در این شرایط به خانواده فرد اطلاع می دهیم که گمشده تان ر ا پیدا کردیم، اما او نمیخواهد ارتباطی با شما داشته باشد. گاهی خانواده فرد نامه ای برای او می نویسند و بدون اینکه آدرسی از گمشده به آنها بدهیم خودمان نامه را به دست او می رسانیم. گمشده هم گاهی جواب نامه خانوادهاش را می دهد اما آدرس یا تلفنی در آن درج نمی کند.
بعد از این اتفاق اگر خانواده فرد بخواهند مداوم از طریق هلال احمر با گمشده شان ارتباط بگیرند، می پذیرید؟
چنین چیزی کم پیش می آید؛ وقتی خانواده می فهمد که گمشده اش تمایلی به برقراری ارتباط ندارد. البته در وهله اول خیالش راحت می شود که گمشدهاش زنده است و در کشوری دیگر دارد زندگیاش را می کند.
مسوولیت پیدا کردن چه نوع گمشده هایی را به عهده نمی گیرید؟
اگر شخصی از داخل ایرانT بخواهد گمشدهاش را در خارج از ایران پیدا کند و یا به عکس، اگر شخصی در خارج از کشور بخواهد خانواده اش را در داخل کشور پیدا کند به او کمک می کنیم. گمشده هایی که در داخل کشور هستند را جستوجو نمی کنیم. چندین مورد پیش آمده خانوادههایی تماس می گیرند، گمشدهشان در ایران است و از مواردی است که از خانه بیرون رفته و دیگر برنگشته، چنین گمشده هایی را پیدا نمی کنیم. کسانی که بدون دلیل خاصی تنها ارتباطشان را با خانواده شان قطع کرده اند.
از کدام کشورها مراجعان بیشتری دارید؟
با توجه به اینکه تعداد ایرانی ها در خارج از کشور زیاد است از همه کشورها مورد داریم.
میانگین زمانی که برای پیگیری کارها و جستوجوی هر گمشده صرف می کنید چقدر است؟
حدود ۳ الی ۴ ماه
بابت پیدا کردن گمشده ها پول هم می گیرید؟
رایگان این کار را انجام می دهیم.
خودتان هم وارد عمل می شوید یا فقط از راه نامه، فکس و ارتباط با سازمان ها جستوجو می کنید؟
بله. اگر مورد در تهران باشد پیگیری می کنیم، اما اگر در شهرستانها باشد به شعبه جمعیت در شهرستان معرفی می کنیم. هر اداره جست و جو رابطی در شهرستانها دارد و این رابط کار را پیگیری می کند. مگر اینکه مورد خاصی باشد. اگر آدرس فرد در تهران باشد خودمان مراجعه می کنیم.
مثل سریال گمشده، شخصا پیدا کردن گمشده ها را انجام می دهید؟
نه. این سریال به واقعیت نزدیک نبود. مثلا در این سریال مسوولان اداره امور مفقودین با خودشان مامور پلیس به خانهها می بردند، در حالی که در واقعیت چنین کاری نمی کنیم. با اداره ناجا مکاتبه داریم اما وارد شدن به شکل شخصی در اینکار در حیطه وظایف مانیست.
با کدام سازمان ها ارتباط برقرار می کنید؟ از کدام سازمان ها کمک می گیرید؟
با همه سازمان ها ارتباط داریم و بسته به گمشده و جست و جویی که انجام می دهیم با سازمانهای خاصی ارتباط برقرار می کنیم. با ناجا، با پلیس اینتر پل درباره اتباع خارجی، با وزارت امور خارجه، وزارت کشور و ثبت احوال ارتباط داریم.
در این بخش از سازمان چند نفر مشغول به کار هستند و چند درصد از نیروی انسانی بخش امور مفقودین سازمان هلال احمر جوان هستند؟
تعداد ما در مرکز بخش در تهران فقط ۴ نفر است. در هر شعبه ای هم یک نفر مسوول این بخش است.
پیش آمده نویسنده یا کارگردانی برای گرفتن سوژه سراغ تان بیاید؟
بله. نویسنده فیلمنامه سریال گمشده، طلا معتضدی، به اینجا مراجعه کرد و چند مورد از اتفاقات را برای او تعریف کردیم. البته برای اینکار نیاز به نامه از سازمان مربوطه است، چون اطلاعات خانوادهها محرمانه است و راضی نیستند آن را در اختیار کسی برای نوشتن داستان یا فیلمنامه قرار بدهیم.
شغل سختی دارید؟
وقتی درخواست جستوجو برایمان می آید نیاز به پیگیری ها و مکاتبه های مداوم با سازمان های مختلف دارد.
جوان ها می توانند به شکل داوطلبانه در این بخش از هلال احمر به شما کمک کنند؟
جوان ها می توانند به سازمان داوطلبان هلال احمر مراجعه کنند اما در این بخش داوطلب نمی پذیریم.
در سال ۸۹ چند گمشده را پیدا کردید؟
تعداد مراجعان زیاد است، برای مثال اگر در سال ۳۰۰ مورد درخواست جستوجو داشته باشیم، اما از این ۳۰۰ مورد تعداد خیلی کمی پیدا می شوند. فرض کنید به ۵۰ مورد هم نمی رسد.
از درآمدی که کسب می کنید به نسبت کاری که انجام می دهید راضی هستید؟
وقتی کاری را قبول می کنی یعنی مسوولیت آن را پذیرفتهای و اینکه درآمدش کم یا زیاد باشد فرقی نمی کند.
و حرف آخر؟
امیدوارم هرگز کسی از خانواده اش دور نیفتد و همیشه در کنار هم باشند. این جدایی هیچ وقت برای کسی پیش نیاید.
الهام عطایی