چرا تنبلی میکنیم؟!
از نظر روانشناسی، «اهمال کاری» یعنی به آینده محول کردن کاری که تصمیم به اجرای آن گرفته ایم.
به گزارش افکارینوز، آیا تاکنون به این موضوع فکر کرده اید که در طول روز یا هفته چند بار کاری را به فردا موکول می کنید؟ چه اندازه آنچه را که می خواهید به انجام می رسانید؟ به چه دلیل کار شما عقب می افتد؟ چرا انرژی لازم برای آن مهیا نیست؟ راستی از چه زمانی زندگی شما با این روند شکل گرفته و شما به این سبک خو گرفته اید؟ چه عواملی سبب پرورش این عادت ناپسند «اهمال کاری» شده است؟ این عادت تا چه حد زندگی شما را مختل کرده است؟ آیا راهی برای نجات از این آفت زندگی وجود دارد؟
تا آنجا که پژوهش های بالینی نشان می دهد، این عادت در جوامع مختلف شایع است و به طور گسترده ای پیش می رود. شاید بسیاری از ما جزو این دسته باشیم و قطعاً از این روش به ستوه آمده ایم چرا که متاسفانه «اهمال کاری» پیامدهای مخربی هم در درون خود دارد مانند: از دست دادن فرصت های طلایی تحصیلی و یا شغلی، بدقولی و رنجاندن اعضای خانواده و دوستان صمیمی و به طور کل جدی نگرفتن مسئولیت و نداشتن تعهد کافی که در نهایت علاوه بر زیان های پیش بینی شده، شرمساری و بیزاری از خویشتن را دربر دارد. بهتر است ابتدا به تعریف «اهمال کاری» بپردازیم، سپس مفاهیم مربوطه را مورد بررسی قرار دهیم.
اهمال کاری چیست؟
از نظر روانشناسی، «اهمال کاری» یعنی به آینده محول کردن کاری که تصمیم به اجرای آن گرفته ایم. اما این واژه نزد افراد مختلف معانی متفاوتی دارد و وجوه مختلفی از آن برداشت می شود، به آنها توجه کنید:
۱. شما مایل به انجام کاری هستید، هر چند در حال حاضر ضروری به نظر نمی رسد اما آن کار دست کم می تواند در آینده برای شما نتیجه بخش باشد، پس در وهله اول تمایل لازم وجود دارد.
۲. شما به طور قطع مصمم به انجام کاری هستید، اما آن را انجام نمی دهید.
۳. شما بدون علت کاری را به تاخیر می اندازید.
۴. شما فقط نتایج نامطلوب آن کار را در نظر می گیرید و بخش های مطلوب نقش کمرنگی دارد.
۵. شما به زیان های اهمال کاری آگاهی دارید، با این وجود کارتان را به تعویق می اندازید.
۶. شما از اینکه عادت به اهمال کاری دارید، از خودتان دلخورید و برای موجه جلوه دادن این عادت ناخوشایند دلایل مختلفی را مطرح و از خود دفاع می کنید.
۷. شما به طور ناخودآگاه به اهمال کاری ادامه می دهید.
۸. شما کارتان را در آخرین مهلت یا اکراه انجام می دهید یا هرگز آن را انجام نمی دهید.
۹. شما از اینکه بدون دلیل کارتان را به تاخیر انداخته اید، کماکان خود را سرزنش می کنید.
۱۰. شما به خود قول می دهید که دیگر کارتان را به تاخیر نیندازید و تنبلی را کنار بگذارید، اما زمانی نمی گذرد که در برخورد با موارد دیگر باز به آن ادامه می دهید.
علل مختلف تنبلی یا اهمال کاری
عوامل متعددی وجود دارد که به تاخیر انداختن امور را تشویق می کند و می توان آن را به چهار گروه تقسیم کرد:
عوامل روانی: مانند کمال طلبی یا ترس از شکست، ترس از موفقیت، افسردگی، کمرویی، پایین بودن اعتماد به نفس، احساس گناه و آشفتگی های ذهنی.
عوامل شناختی: مانند کمبود اطلاعات، تردید داشتن در انجام امور، مشخص نبودن اولویت ها، ناتوانی در برنامه ریزی و ساماندهی و همچنین ناتوانی در اقدام به موقع.
عوامل محیطی: مانند سروصداف فشار زیاد کار روزمره، فعالیت های بیش از اندازه متنوع، نبود ابزار کار و نداشتن دوست به عنوان کمک در پیشرفت کار.
عوامل جسمانی: مانند خستگی، بی خوابی و بیماری.
چگونه تنبلی را از خود دور کنیم؟
نخست بررسی کنید که اهمال کاری شما به کدام یک از عوامل فوق مربوط می شود، سپس موارد مربوطه را که باعثمختل شدن عملکرد شما شده، شناسایی کنید و در آخر با برنامه ریزی و اولویت بندی بر مشکل فائق آیید.
برای مثال فرض کنید شما دوست دارید کاری که انجام می دهید بدون نقص باشد و به همین دلیل آن را به تاخیر می اندازید. بدین ترتیب عامل روانی در بروز این مشکل نقش دارد چرا که کار بدون عیب و نقص به مرور زمان امکان پذیر است نه در شروع آن، بنابراین شما از خود توقع غیر منطقی دارید و صفت «کمال طلبی» در شما رشد یافته است. فرد «کمال طلب» دوست دارد به بهترین وجه ممکن کاری را انجام دهد نو اگر نشد احساس نارضایتی و بی کفایتی می کند زیرا می خواهد در نظر دیگران عالی جلوه کند چرا که دیگران برای او بسیار اهمیت دارند. در حالی که شما باید بدانید مقصود از کار، انجام آن به نحو احسن نیست. هر کاری
در شروع خالی از اشکال نیست و با اعتماد به خود و تمرین و پشتکار مطمئناً بهتر خواهد شد. اگر شما تمایل به ادامه تحصیل دارید و توقع شما این است که در بهترین دانشگاه با بالاترین نمره قبول شوید، مسلماً از وحشت موفق نشدن دست به هیچ اقدامی نخواهید زد. حال آنکه با برنامه ریزی و هدف گذاری های موقت می توانید پس از طی زمان مناسب به تحصیل خود ادامه دهید. گفته «انیشتین» یادتان باشد: «برای موفقیت ۱۰ درصد هوش لازم است و ۹۰ درصد بقیه همان پشتکار است.»
اگر عامل تنبلی شما کمبود اطلاعات باشد که مربوط به حیطه شناختی است، لازم است به جمع آوری اطلاعات مربوطه بپردازید. شما باید خود را به ابزار مربوطه مجهز کنید و سپس دست به کار شوید. اگر به پیشرفت خود امیدوار نباشید و مدام به این فکر باشید که «از پس مشکلات بر نمی آیید» بدانید که روز به روز میزان نگرانی و ناکامی شما افزایش خواهد یافت. در حالی که بدون واهمه درباره نتیجه کار می توانید به فعالیت خود بپردازید و همین فعالیت، شما را از افکار مزاحم نجات خواهد داد و بتدریج به سوی موفقیت گام بر خواهید داشت و این بار خود باوری شما نیز افزایش خواهد یافت.
روزهاي زندگي/ شماره ۴۲۲/ نيمه دوم خرداد ماه ۹۲/ از: فرزانه احمدي/ صفحه ۱۵