سبک های مختلف والدین در تربیت کودک
سبک های والدین عموماً به چهار دسته وسیع تقسیم می شوند. گرچه محققان متفاوت، نام های متفاوتی به انها می دهند، اما این سبک ها عموماً با نام های زیر خوانده می شوند: مستبد و سلطه جو، مقتدر، سهل انگار و آسان گیر و بی تفاوت.
به گزارش افکارنیوز، عقیده من سبک کلی عملکرد والدین بر رفتار کودک بسیار تاثیرگذار خواهد بود. عموماً روانشناسان دو سازه اصلی و عمده برای سبک های والدین در نظر می گیرند. یکی از آنها تفاهم و حساسیت متقابل است، یا اینکه چقدر استقلال به فرزندتان می دهید، دیگری سختگیری است. چقدر فرمانبرداری و حرف شنوی جدی نیاز دارید. چه مقدار حرف شنوی والدین مطالبه می کنند و از سوی دیگر چه مقدار آزادی به فرزندان شان می دهند، و چگونه این دو رشته رفتاری در امتداد مسیری برای شکل دادن به سبک والدین پیش می روند. این سبک های والدین عموماً به چهار دسته وسیع تقسیم می شوند.
گرچه محققان متفاوت، نام های متفاوتی به انها می دهند، اما این سبک ها عموماً با نام های زیر خوانده می شوند: مستبد و سلطه جو، مقتدر، سهل انگار و آسان گیر و بی تفاوت.
مستبد و سلطه جو
والدین مستبد خیلی سختگیر و کنترل کننده هستند. آنها حس قوی عدالت دارند و همین طور الزام به اطاعت و فرمانبرداری. آنها شدیداً به قوانین وضع شده و شفاف معتقدند. چنین والدینی دیدگاه مبهم و ضعیفی به اعتراض و مخالفت دارند. تبادل آرا و گفتگو با فرزندان شان مایوس کننده است. بنابراین، این گروه از والدین بسیار پرتوقع هستند اما خیلی مسئولان و پاسخ دهنده نیستند. محققان معتقدند که فرزندان والدین مستبد عموماً گرایش دارند که خجالتی و ترسو باشند، اعتماد به نفس فوق العاده پایینی دارند، خودانگیخته و خودجوش نیستند و به طور غیر عادی متکی به صاحبان قدرت هستند.
مقتدر
با وجود اعمال قدرت و کنترل، این والدین نسبت به والدین مستبد و سلطه جو بسیار مهربان و صمیمی تر و ارتباطی تر هستند. والدین مقتدر خواستار توازن بین حس استقلال نوجوانان و میل والدین به حرف شنوی از آنان هستند. این گروه از والدین متوقع و مسئول اند. آنها قاطع اند اما محدودکننده یا فضول نیستند. آنها می خواهند که فرزندان شان قاطع و جسور باشند تا حدودی که از لحاظ اجتماعی متعهد و وظیفه شناس نیز باشند؛ فرزندان آنها باید منظم و خود نظم جو در حالیکه یاری بخش و کمک کار هستند، باشند. محققان دریافته اند که اغلب والدینی با سبک مقتدر، کودکانی سازگار و انطباق پذیر دارند. چرا که والدین
مقتدر آزادی بیان بیشتری را تشویق و ترغیب می کنند و فرزند احساس استقلال را به تدریج کسب می کند.
سهل انگار و آسان گیر
والدین سهل انگار، در صورتی که اغلب مهربان و پذیر هستند، از فرزندان شان توقع کمی دارند. آنها سخت نمی گیرند و از برخورد و رویارویی اجتناب می کنند و خودگردانی نسبتاً زیادی را برای فرزندان جایز می دانند. آنها ممکن است نگران چوب لای چرخ گذاشتن خلاقیت فرزند و اساس خود او باشند. آنها خیلی بیشتر از اینکه متوقع باشند پاسخ دهنده هستند. گاهی اوقات سبک سهل انگار تا حدودی گیج کننده است. این والدین از دنیای پیش از نوجوانی و نوجوانی کاملاً بی خبر و بی اطلاع هستند؛ بهترین کاری که آنها می توانند انجام بدهند این است که سعی کنند تا دوست و رفیقی خوب برای فرزندشان باشند. سایر والدین
سهل انگار می خواهند آنچه را که خودشان در کودکی نداشته اند را جبران کنند. شاید آنها در فقر بزرگ شده باشند و یا والدین بسیار سخت گیری داشته اند. آنها به فرزندان شان یک سلطنت آزاد بدون هیچ قید و مرزی را پیشکش می کنند. سایر والدین سهل انگار به طور مشروط عمل می کنند. آنها فرزند در حال بلوغ شان را همانند بزرگ سالی کوچک در نظر می گیرند و هر آنچه که فرزندان شان بخواهند در اختیارشان قرار می دهند. برای مثال، موفقیت ها ممکن است مربوط و مشروط به ازادی و منافع مادی شود. یا این والدین ممکن است بی نهایت لاقیدی و بی بند و برای را برای فرزندشان به ارمغان بیاورند و آسان گیری ممکن است
تبدیل به شکلی از بی تفاوتی شود. والدین یا فقط خیلی مشغله دارند، فقیرند، گرفتار و پردردسرند، یا خودشان درگیر اعمال کنترل بیشتری هستند. آنها به فرزندان شان در حالی که هنوز برای آنها زود است یا خیلی کوچک اند، آزادی بیش از حدی اعطا می کنند.
بی تفاوت
والدین لاقید تقریباً هیچ توقع و خواسته ای ندارند و در عوض هیچ چیزی هم نمی دهند، به استثنای آزادی تمام عیار. این سبک بی تفاوتی، درجه پایینی از توقع و مطالبه و پاسخ دهی را دارد. بدترین وضع ممکن آن می تواند به اهمال و غفلت مشرف شود. عملکرد این والدین چگونه است؟ برای مثال، اگر نوجوانی بخواهد تا با یک گروه از دوستانش به یک مهمانی بروند، جایی که والدین گمان می کنند افراد ناسالم و رفتارهای خارج از عرف ممکن است وجود داشته باشد. یک والد مستبد ممکن است بگوید: به هیچ وجه! و اگر تحت هر شرایطی بدون اجازه من به انجا بروی، تو دردسر بزرگی می افتی. یک والد مقتدر ممکن است پاسخ دهد: نه،
نمی خواهم که الان با دوستانت به چنین جایی بروی. اما به همین زودی من و تو با هم یک سری به آنجا می زنیم و از نزدیک اوضاع را چک می کنیم. اگر دیدیم که همه چیز رو به راه است دفعه بعد اجازه می دهم که با دوست هایت بروی. والد سهل انگار ممکن است بگوید: قطعاً، برو و خوش بگذرون، اما مواظب باش. در حالیکه والد لاقید ممکن است پاسخ دهد: هر طور که می خواهی. سبک والدین می تواند سلامت فرزند را در برخی نواحی پیش بینی کند، من جمله مهارت های اجتماعی، عملکرد تحصیلی و درجه مشکلات رفتاری. فرزندان والدین مستبد ممکن است در مدرسه عملکرد خوبی داشته باشند و دچار مشکلات رفتاری نباشند، اما آنها مهارت
های اجتماعی فوق العاده ضعیفی دارند، اعتماد به نفس آنها پایین است و سطح بالایی از افسردگی دارند. آنها ممکن است افرادی شدیداً مضطرب بار بیایند که نمی توانند استعدادهای کامل خود را بشناسند چرا که آنها همیشه به خاطر والدین بسیار مستبد و سختگیرشان دچار ترس و دلهره و احساس عدم امنیت هستند.
فرزندان والدین سهل انگار کودکان شان را از عواقب و پیامدهای کارهایشان و همان طور از دردسرها و گرفتاری های زندگی محافظت می کنند. بنابراین، آنها بیشتر احتمال دارند که درگیر و گرفتار رفتارهای مشکل ساز شوند و عملکرد ضعیفی در مدرسه داشته باشند، با این وجود آنها اعتماد به نفس بالایی دارند، مهارت های اجتماعی بهتری دارند، و میزان افسردگی در آنها از فرزندان والدین مستبد کمتر است. و والدین لاقید، البته، می توانند تخم خرابی و ویرانی دائمی را با بی تفاوتی یا بی کفایتی شان در تعامل و رفتار با فرزندان شان در زندگی آنها بکارند. والدین مقتدر به وضوح توازنی بالا بین خواسته های
مربوط به والدین با پاسخ دهی احساسی و شناسایی نیاز استقلال و خودمختاری فرزند ایجاد می کنند. فرزند والدین مقتدر به طور نمونه در مدرسه عملکرد خوبی دارد، مهارت های اجتماعی خوبی را کسب می کند، و از رفتارهای مشکل ساز اجتناب و دوری می نماید. والدین مقتدر ارزش های مشخصی دارند و هر روز به این ارزش پایبندند و به آنها عمل می کنند. آنها تشخیص می دهند که داشتن قدرت و محدودیت برای فرزندان شان باید براساس واقعیت و طبیعی باشد. آنها می خواهند که فرزندان شان خودشان به هر آنچه که می خواهند دست پیدا کنند. اما این والدین به فرزندان می آموزند که چگونه به خواسته هایشان برسند.
دنياي سلامت/ شماره ۹۸/ آذر ماه ۹۲/ ترجمه: سميرا سرايلو/ صفحه ۶۸