آیا فرزندتان متناسب به رشد سنی، آزادی دارد؟
گاهی فرزندان ما رفتارهایی زورمندانه از خود نشان می دهند و حتی پرخاشگری می کنند. آنها می خواهند با خشونت به خواسته خود برسند.
به گزارش افکارنیوز، گاهی فرزندان ما با رفتار خود به ما می فهمانند که اشکالی در سیستم تربیتی ما وجود دارد، ولی ما با توجیهات نادرست از پذیرش خطای خود فرار می کنیم. یکی از این توجیهات اصطلاح «دم در آوردن» است! زمانی که فرزند تقریباً به سن ده سالگی می رسد، مخالفت کردن را دوست دارد. این مخالفت تنها برای تضادورزی و لجبازی نیست؛ بلکه نشانه این است که فرزند ما در ابتدای سن «خود پیروی یا خودمحوری» است و قصد دارد مانند بزرگتر خود، رای و نظری جدا از دیگران داشته باشد. این کار در واقع استقلال طلبی است و معنای آن پررو شدن و دم در آوردن نیست. فرزندان در این
سنین از عباراتی مثل «دلم می خواهد، خوب کردم، دوست ندارم، به من چه مربوطه و غیره» استفاده می کنند. وقتی فرزند ما از این عبارات زیاد استفاده می کند، نشانه این است که ما به تناسب رشد سنی او، به او آزادی عمل نداده ایم. اگر آزادی عمل متناسب با رشد سنی فرزندمان را به او بدهیم و بگذاریم خودش تصمیم بگیرد و بعضی از کارها را به طور مستقل انجام دهد، به طور حتم کمتر از این عبارات استفاده خواهد کرد؛ به عنوان مثال مادر می تواند به فرزندش بگوید: «پسرم، این غذا را دوست داری؟ اگر دوست نداری، می توانی از چیزهایی که در یخچال آماده است بخوری!» یا «دخترم، من فکر می کنم تو دیگر می توانی
لباس مناسب خودت را تشخیص بدهی؛ اگر کمک خواستی به تو کمک می کنم!» یا «پسرم، فکر می کنم اگر تو خودت تلاش کنی، می توانی بند کفشت را ببندی»
شاخش را می شکنم
گاهی فرزندان ما رفتارهایی زورمندانه از خود نشان می دهند و حتی پرخاشگری می کنند. آنها می خواهند با خشونت به خواسته خود برسند. در چنین مواقعی برچسب زدن علاوه بر اینکه چیزی را حل نمی کند، لجبازی و پرخاشگری آنها را نیز افزایش می دهد. در این گونه موارد باید سعی کنیم عیب رفتار خود را بپذیریم و قبول کنیم که کمی سخت گیر و انعطاف ناپذیر شده ایم و فرزند ما برای اینکه به یکی از خواسته هایش دست پیدا کند، به ناچار می خواهد با پرخاشگری و عصبانیت به آن برسد. باید بدانیم که مخالفت زیاد با خواسته های کم ضرر فرزندان مان، آنها را پرخاشگر و زورمدار می کند و کم کم به ناسازگاری و درگیری
های فیزیکی کشیده می شود. مادری نقل می کرد: «آقای دکتر، تمام بدنم از ضربه های پسر شانزده ساله ام درد می کند! نمی دانم با او چه کنم! او خواهرانش را اذیت می کند و من هم برای دفاع از آنها با او درگیر می شوم و او را می زنم. او نیز واکنش شدیدتری نشان می دهد و به خوبی تلافی می کند. دلم می خواهد شاخش را بشکنم، ولی نمی دانم چگونه این کار را بکنم!» این مادر بدون اینکه کمی به رفتار خودش فکر کند و از رفتار خودش انتقاد کند، تنها فرزندش را مقصر می داند و قصد تنبیه او را دارد. پسری که در سن شانزده سالگی است، می تواند تکیه گاه و نقطه امنی برای مادر و خواهرهایش باشد. زمانی که خانواده این
جایگاه را از او بگیرد و احساس پوچی و ناتوانی را به او القا کند، او نیز در صدد بر می آید که با زور، موقعیت خود را به دست آورد و برتری خود را ثابت کند و وقتی با مقاومت مادر مواجه می شود، کار به جنگ و دعوا می کشد! در چنین مواقعی والدین می توانند جنبه تکیه گاهی و امنیت بخشی او را تقویت کنند؛ به عنوان مثال مادر می تواند بگوید: «پسرم، زمانی که پدرت حضور ندارد، از تو توقع دارم جای خالی او را برای ما پر کنی! من روی تو خیلی حساب می کنم!» اگر خانواده به جای و به موقع، احساس ارشد بودن و بزرگی را به فرزند بزرگتر خانواده القا کند، او دیگر به زور متوسل نخواهد شد تا با پرخاشگری و بی
ادبی، جایگاه خود را به دست بیاورد.
نتیجه:
«خود انتقادی» یکی از مهمترین ویژگی های والدین انتقادپذیر است به این معنا که آنها همیشه منتظر نمی مانند که فرزندشان با کلام از آنها انتقاد کند. زمانی که فرزندشان رفتار ناسازگارانه از خود بروز می دهد، انها بلافاصله از خود می پرسند که چه خطایی در تربیت فرزند خود مرتکب شده اند که فرزندشان چنین رفتاری از خود بروز می دهد. آنها می دانند که رفتار غلط فرزندشان بازتاب اشتباهی است که در سیستم تربیتی آنها وجود دارد. برچسب زدن به فرزندان، تنها صورت مسئله را پاک می کند؛ در واقع ما با برچسب زدن، چشم خود را روی واقعیت می بندیم. از طرفی فرزند ما نیز به مرور زمان، برچسب را باور می
کند و خود را صاحب همان صفت منفی خواهد دانست.
راز/ شماره ۳۸/ نيمه اول دي ماه ۹۲/ سيد مسعود راد/ صفحه ۶۴