مصاحبه اختصاصی افکارنیوز با رئیس شورای شهر:
معماری ایرانی اسلامی، تقلیدی از گذشته نیست
رییس شورای شهر تهران با تاکید بر اینکه معماری ایرانی اسلامی معماری تقلیدی از معماری گذشته نیست، گفت: این تقلید ملاک ما نیست. شهرسازی ما نشانه و روح دارد که روحش احترام به انسان است. یعنی معماری و شهر انسان گراست.
- احمد مسجد جامعی در گفتگو باافکار نیوزدر ادامه سلسله بحثهای معماری ایرانی و اسلامی، با بیان این مطلب افزود: انسان در جامعه ما با تبار و پیشینه تعریف می شود و این نیاز ها برخی در شکل های جدید متحول می شود پس نمی توان تقلید کرد. به عنوان مثال در شهر امروز خیابان به معنای امروز را داریم. یا اینکه در شهر امروز در ارتفاعات باید زندگی کرد چرا که محله ای در یک برج زندگی می کنند.
وی یادآور شد: اصل ماجرا این است که باید ببینیم چگونه می توانیم داشته های و سرمایه های ملی گذشته و تبار را با شرایط امروز همخوان کنیم که در آینده یک تبار داشته باشیم. به عنوان مثال میدان توپخانه را بیاییم با ساختار ساختمان شهرداری سابق که خراب شده است، بسازیم؟
رییس شورای شهر تهران معتقد است تاریخ را نمی شود پاک کرد و گرنه یک گنجینه ملی داشتیم در عین حال که نمی توان تعریف ساخت و ساز قدیم را اجرا کرد که نیاز امروز طور دیگری می خواهد.
وی در این خصوص ادامه داد: در بیشتر شهرهای بزرگ دنیا نمای قدیمی بیرونی حفظ می شود. در تهران هم ساختمان های قدیمی در میدان توپخانه خیلی خوب بودند اما خراب شدند. آیا باید دوباره به شکل قبلی شهر را ساخت یا اینکه تعریف دیگری به دست آورد که در آن تبار تهران حفظ شود؟
تهران امروز تبار معماری ندارد
رییس شورای شهر تهران گفت: تهران تبار معماری داشته است اما الان آنچه که در سطح شهر تهران می بینیم آن تبار نیست. چون تا پیش از این شهر را در کالبد خلاصه کرده بودیم و نگاهی کالبد محور داشته ایم. این در حالی است که نگاه معمارانه و شهرسازانه نگاهی کالبد محور نیست. این نیست که اهمیت نداشته باشد اما محور هم نیست.
مسجدجامعی افزود: بعد از آسیب شناسی معماری شهر تهران به این نتیجه رسیدیم که معماری تهران از آنچه که سزاوارش است فاصله گرفته است. در نگاه معماری کیفیت زندگی برای انسان امروزی محور است. انسانی که تبار فرهنگی، اسلامی، آیینی و طبیعی داشته و باید در موقعیت مکانی مشخص زندگی کند.
وی همچنین یادآور شد: براین اساس گروه کاری مشخصی را در این حوزه ترتیب داده بودیم و در این دوره شورا تلاش کردیم این گروه گسترده شود و در قالب کمیسیونی نه چندان با عضو کامل ادامه کار دهد که این موضوع مورد تاکید مقام معظم رهبری نیز بود.
استمرار طرح های طرح های قدیمی در طراحی جدید
رییس شورای شهر تهران بخش دیگری را در طراحی معماری ایرانی اسلامی شهر عنوان میکند و آن هم استمرار استمرار طرح های طرح های قدیمی در طراحی جدید ساخت و سازهای تهران است.
وی همچنین افزود: در مسجد جامع تهران بنای دوره آل بویه، صفویه، قاجار، پهلوی و دوره جمهوری را با هم داریم اما این بنا مانع دیگری نبوده اند و هر کدام سبک خود را با شکل تکمیلی حفظ کرده اند. اما این شکل در میدان بهارستان امروزی به نوع دیگری پرداخته شده است. به طوری که یک بنا داریم مربوط به دوره قاجار که ساختارش معلوم است، در مقابل بنای دیگری داریم برای دوره پهلوی که باز هم با بنی قبلی نسبتی دارد اما در مقابل بنایی را داریم سیاه به شکل اهرام که نه در معماری ایرانی هرم وجود داشته نه رنگ تناسبی با فرهنگ ایرانی – اسلامی دارد.
معماری تهران دیگر به تبار مسجد شیخ لطف الله نمی رسد
مسجد جامعی در اهمیت این مطلب یادآور شد: میراثارزشمند بخشی از این موضوع است. به عنوان مثال قیصر امین پور هیچ گاه حافظ و سعدی نمی شود اما نسبتی بین این دو وجود دارد معماری ما هم همین طور است. ما باید آثار ارزشمند را حفظ کنیم اما این به این معنی نیست که اگر ازبین رفته اند مثل گذشته بسازیم، نه چرا که قیصر هم که مثل حافظ شعر نمی گفت اما از تبار حافظ و سعدی بود.
وی ادامه داد: تبار معماری تهران هم به هم ریخته است و دیگر معماری تهران به تبار تخت جمشید و مسجد شیخ لطف الله نمی رسد.
نگاه معماری اسلامی نگاهی روبه آینده است
رییس شورای شهر تهران با اشاره به این مطلب که نگاه معماری اسلامی نگاهی روبه آینده است، گفت: معماری اسلامی از گذشته بهره می گیرد و به گذشته احترام می گذارد در حالی که نیاز انسان آینده را هم جواب می دهد. در اصل جامعه اسلامی این است و نگاه ما هم در شورا همین خواهد بود.
وی در پاسخ به این سوال که آیا می توان توجه مردم را در کوتاه مدت به مسائل فرهنگی برگرفته از معماری اسلامی سوق داد و پیش قدمشان کرد، بر نقش مسئولان در شروع این حرکت تاکید کرد و افزود: چرا از مردم شروع می کنید؟ چرا کسی از مجلس که نماینده ملت است در مقابل ساخت این ساختمان ایرادی نمی گیرد؟ پارلمان باید هویت ملی را بازتاب بدهد. چرا نمی گوییم شهرداری و دیگر نهادهای بزرگ و دولت در ساختمان هایی که می سازند رعایت نکرده اند؟ باید از خودمان شروع کنیم.
احمد مسجد جامعی به مسئولان دولتی در این بعد انتقاد کرد و بیان داشت: مسئولان خود را مستثنی می دانند و می آیند برای مردم نسخه می پیچند. ما هم مردم هستیم و باید بپذیریم که از خودمان شروع کنیم.
وی با بیان اینکه اجرای این طرح در مرحله نخست نظریه می خواهد، به نبود نظریه پردازان حوزه معماری اشاره کرد و اذعان داشت: اینکه مقایسه معماری دوران قاجار و صفویه را داشته باشید و ببینید کدام الکوی بهتری خواهد بود، یک کار سطحی است، و مشکل ما اینجاست که بلافاصله بعد از یک بحثمی خواهیم اجرایی کنیم و خوشبختانه همه در تهران هم مجری اند.
رییس شورای شهر تهران ادامه داد: مشکل به مرحله قبل از اجرا بر می گردد. تهران قبل از تغییر به نظریه های معماری و ایده نیاز دارد. به هر حال باید شهر از این نگاه رصد شود. و کاری که ما در شورای شهر شروع کرده ایم متناسب با این نگاه است.
وی در پاسخ به این سوال که برای اجرای این نظریه ها چقدر زمان لازم است، متذکر شد: این زمان بستگی به همت مسئولان دارد. اما در شرایط فعلی دو کار را باید انجام داد. یکی تلاش برای حفظ میراثتهران است و دیگری قانون گذاری.
مسجد جامعی همچنین با اشاره به قانون نما در شهرداری تهران، ادامه داد: قانون گذاشته شده که افراد باید برای تابلو تبلیغات پول بدهند اما قانون نگذاشتیم که اگر سیمای شهر را حفظ نکند، جریمه بدهد.
وی با اظهار این مطلب که اگر مسئول نما و منظر شهر هستیم مسئولیت تنها پول گرفتن نباشد، تاکید کرد: ما مسئول سیمای شهر هستیم. از یک طرف محدودیت ایجاد می کنیم و از طرفی هم محدودیت باعثبهم ریختن منظر شهری می شود.
باید جامعه را نسبت به قانون اصلاح ساختار شهر حساس کرد
رییس شورای شهر تهران در ادامه با تاکید بر اینکه ایجاد توقع در افکار عمومی به اجرای قوانین معماری و شهرسازی شهر تهران کمک خواهد کرد، تصریح کرد: بخشی از این تذکرات رهبری در مورد طرح های ایرانی اسلامی به قانون گذاری برمیگردد و بخشی دیگری هم به مردم. حساس کردن جامعه هدف ماست تا توقع عمومی ایجاد شود.
مشکل نمای شهر تهران مردم نیستند
وی همچنین در حالی که راهکار تشویقی را یکی از ابزار رسیدن به اهداف اصلاح ساختار معماری شهر دانست، اظهار داشت: مشکل شهر تهران مردم نیستند. اگر مجموعه کارها انجام شود ما یک قدم برای ایجاد مسئولیت حفظ میراث و تبار پیش خواهیم رفت و در حرکت بعدی الگوهایی جذاب و متناسب با ایده ئ اندیشه ایرانی و اسلامی را ارائه دهیم. آنوقت است که باید از خودمان شروع کنیم. در معماری قدیم برای سیلو، کارخانه و راه آهن هم نگاه تعریف شده بود. به عنوان مثال همین کارخانه چیت سازی و درمقابلش ساخت و سازهای شهرک عباس آباد. چه نگاه معمارانه ای داشته است؟ چه معنایی را می رساند؟ به هرحال راهکار تشویقی
مهمه در صورتی که مسولان پیشقدم شوند.