رتبه ایران در پرخوری بین کشورهای دنیا
می گویند بیش از ۷۰ درصد ایرانی ها پرخور هستند؛ اگر واقعاً این طور باشد چه باید کرد؟
به گزارش افکارنیوز، تغذیه غیر اصولی ما ایرانی ها کم بود، پرخوری و دردسرهای دیگرش هم به آن اضافه شد. چند روز پیش دکتر رضا ملک زاده معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت در حاشیه افتتاحیه کنگره بین المللی جراحی ها و تکنیک های کم تهاجمی گفت: «۷۰ درصد ایرانیان بیش از نیاز خود غذا می خورند و همین امر باعثشده تا بیش از ۶۰ درصدشان اضافه وزن داشته باشند. پرخوری مهمترین عامل بروز بسیاری از بیماری ها از جمله بیماری های قلبی و عروقی و… است.» با دکتر ملک زاده و دو متخصص دیگر در این باره صحبت کردیم تا ببینیم آیا واقعاً برچسب پرخوری به ما ایرانی ها می چسبد؟
یعنی ما هم در حال قدم گذاشتن در مسیری هستیم که چند دهه قبل آمریکایی ها در آن، قدم گذاشتند؟
در گذشته وقتی صحبت از پرخوری و چاقی به میان می آمد، ذهن همه به سمت کشورهای توسعه یافته معطوف می شد و نام و نشانی از ملت های آسیایی در آن دیده نمی شد. اما براساس گزارشی که به تازگی منتشر شده، ۱۰ کشور پرخور دنیا به این ترتیب طبقه بندی شده اند: طبق معمول همیشه امریکا در راس پرخورها قرار دارد و پس از آن کشورهای روسیه، مصر، مکزیک، آلمان، برزیل، انگلستان، آرژانتین، ترکیه و در نهایت ایران به ترتیب رتبه های دوم تا دهم پرخورترین کشورها را به خود اختصاص داده اند. براساس این گزارش در ایران ۲ میلیون نفر دارای اضافه وزن هستند و حدود نیم میلیون نفر نیز چاق محسوب می شوند.
آماری که دکتر ملک زاده نیز آن را تایید می کند و به همشهری تندرستی می گوید: «متاسفانه حجم غذا و میزان کالری دریافتی مردم افزایش یافته است و بین ۵ تا ۳۰ درصد بیش از نیاز روزانه شان غذا مصرف می کنند. با در نظر گرفتن همین موضوع، از اغلب روستاها و شهرهای کشور نمونه برداری کردیم تا ببینیم آیا حجم غذای مصرفی مردم تغییر کرده است یا نه. پس از پایان تحقیقات متوجه شدیم درصد پرخوری در میان ایرانی ها بالا رفته و نکته جالب توجه این است که روستائیان بیش از شهرنشینان درگیر پرخوری شده اند. علتش هم در سطح سواد و تحصیلات مردم است. هر چه تحصیلات کمتری داشته باشند، بیشتر می خورند. در
میان مواد غذایی که روستائیان مصرف می کنند، نان و برنج بیش از بقیه خودنمایی کنند و همین مسئله سبب چاقی آنها شده است.»
هر چند خورد و خوراک مردم ایران در شرایط جالب و مطلوبی قرار ندارد اما آنگونه که معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت می گوید، بعضی از کشورهای آسیایی و آفریقایی همچون لبنان و مصرف اوضاع به مراتب بسیار بدتری از ما دارند و در پرخوری روی دست ایرانی ها بلند شده اند.
امان از بی تحرکی
مسئله مهم دیگری که باعثشده کشور ما، جزو ملت های پرخور دسته بندی شود، تحرک و فعالیت بدنی کم است. دکتر ملک زاده در ادامه می گوید: «مردم به دلیل درگیری با زندگی ماشینی و استفاده از ماشین در انجام امور روزانه تحرک کمی دارند و این دو مشکل دست به دست هم داده اند تا امروز ما یک اپیدمی واقعی از چاقی و افزایش وزن داشته باشیم؛ چاقی ای که خود مهمترین عامل بیماری هایی از جمله سوء هاضمه، رفلاکس، کبد چرب، سکته های قلبی و مغزی و بعضی از انواع سرطان ها محسوب می شود.» به گفته دکتر ملک زاده، اوضاع زمانی شکل نگران کننده و بحرانی به خود می گیرد که هر ساله در حدود ۱۵۰ نفر به خاطر سکته
قلبی و مغزی، ۱۰ سال زودتر از عمر واقعی خود، جان شان را از دست می دهند.
چرا ایرانی ها پرخوری می کنند؟
دکتر احمد ساعدی، متخصص تغذیه، ضمن تایید آمار ارائه شده، تبصره ای هم به گفته های معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت اضافه می کند و می گوید: «باید یک مورد را هم به صحبت های دکتر ملک زاده اضافه کنم.
یکی از دلایلی که باعثشده ایرانی ها و حتی روستائیان پرخور و چاق شوند، این است که دانسیته مواد مغذی در غذاهای ایرانی کمتر از دانسیته غذای خارجی ها در کشورهای توسعه یافته است؛ به طور مثال اگر در کشور آمریکا اگر بخواهید ریزمغذی های مورد نیازتان را دریافت کنید، مجموع این مواد روی هم چیزی در حدود دو هزار کیلوکالری می شود که چاق کننده هم نیست اما در ایران مردم چیزی در حدود سه هزار کیلوکالری انرژی دریافت می کنند. یعنی هزار کالری بیشتر از آمریکایی ها. این تفاوت کالری هم بر می گردد به کیفیت مواد غذایی. در امریکا مسئله غنی سازی وجود دارد. شیرشان با کلسیم و ویتامین D و امگا۳
غنی سازی شده است اما آیا این مسئله در مواد غذایی ایرانی هم مشاهده می شود؟»
روستائیان پرخور نیستند
نقطه مقابل اظهارنظرهای دکتر ملک زاده که معتقد است روستائیان بیشتر درگیر این مشکل هستند، دیدگاه دکتر افسر افشار نادری جامعه شناس است که با آنها به شدت مخالف است و می گوید: «در اینکه مردم ایران به خوراکی و خوردن اهمیت می دهند شکی وجود ندارد اما نسبت افراد چاق مان در مقایسه با جوامع دیگر کمتر است. نمی گویم روستایی پرخور نداریم. داریم اما نه به آن معنا که دکتر ملک زاده گفته اند. روستائیان به نسبت نان و ماستی که می خورند، کار می کنند و انرژی شان را می سوزانند برای همین در میان آنها افراد چاق زیادی دیده نمی شوند.»
دکتر نادری با طرح این سوال که پس چرا کارگران ساختمانی که اغلب شان روستایی هستند و مدام از برنج، نان و کره تغذیه می کنند، چاق نمی شوند می گوید: «کارگران ساختمانی به دلیل کاری که انجام می دهند، انرژی مورد نیازشان را همین مواد تامین می کند و چون کالری می سوزانند، چاق نمی شوند. اما شما همین چاقی را در افراد پشت میز نشین، حاجی بازاری هایی که در مغازه شان جنس می فروشند یا برخی افراد از صنوف خاص که کار یدی مهمی انجام نمی دهند، می بینید. شش ماه پیش گفتگویی در همین مورد با متخصصان تغذیه داشتم که می گفتند آن قدری که چاقی به دلیل کم تحرکی و پرخوری در میان شهرنشین ها دیده می شود،
در میان روستائیان نمی بینیم. من فکر می کنم آماری که ایشان ارائه کرده اند، چندان مبتنی بر واقعیت نیست.»
اما دکتر ساعدی با ارائه دلایلی دیدگاه دکتر افشار نادری را رد می کند و می گوید: «به اعتقاد من نظری که دکتر ملک زاده داده اند درست است و همان طور که ایشان گفته اند؛ دریافت بیش از حد نان و برنج توسط روستائیان سبب بروز پدیده چاقی در میان آنها شده است. چون این مواد در عین اینکه انرژی فراوانی دارند و سبب افزایش وزن می شوند، میزان پروتئین و مواد مغذی شان کمتر است.
به این نکته دقت کنید که کم بودن مواد مغذی در رژیم غذای ایرانی ها باعثشده تا آنها قبل از اینکه به سیری سلولی برسند، به سیری شکمی برسند. سیری سلولی یعنی دستیابی سلول های بدن به انواع ریزمغذی ها و سیری شکمی یعنی سیر شدن بدن از نظر دسترسی به انرژی و کالری مورد نیاز. یعنی همان چیزی که روستائیان رعایت نمی کنند و باعثشده تا امروز در پرخوری و افزایش وزن از شهری ها پیشی بگیرند و به قول دکتر ملک زاده با سونامی چاقی و تبعات آن، که روز به روز در حال افزایش است روبرو شویم.»
چگونه جلوی پرخوری را بگیریم؟
صرف نظر از اینکه بالاخره روستائیان چاق تر هستند یا شهرنشین ها، چندان مهم نیست. مهم راه های جلوگیری از پرخوری است.
برای رفع پرخوری دو میلیون ایرانی چه راه هایی وجود دارد؟ به گفته دکتر ساعدی، مشکل را باید از ریشه حل کرد. اگر فرد مبتلا به افسردگی است و پرخوری می کند، یا استرس کاری دارد و به سمت بیشتر خوردن پیش می رود، یا زندگی شهری باعثشده تا تنبل شود و یا کم کاری غده تیروئید دارد و…؛ باید افسردگی را درمان کنیم، استرس کاری را با بهتر کردن شرایط کاری از بین ببریم و ورزش را به زندگی روزمره افراد اضافه کنیم. در غیر این صورت و به گفته یان رابرتس، از محققان مدرسه بهداشت و پزشکی گرمسیری لندن، طولی نمی کشد که بقیه کشورها و حتی ایران نیز از نظر پرخوری، جای پای مردم پرخور آمریکا خواهند
گذاشت. پس بهتر است غذایمان را براساس نیازی که داریم تنظیم کنیم. زمانیکه به این تنظیم برسیم، جلوی پرخوری را هم می توانیم بگیریم.
عوارض پرخوری از دیدگاه طب سنتی در مزاج های چهارگانه
دکتر محمدی / متخصص طب سنتی
غذاهای حاوی سودا: غذاهای مانده و بسته بندی شده مثل سوسیس و کالباس، فست فودها که میزان گوشت گاو در آنها بیشتر از گوشت گوسفند است.
افزایش سودا در بدن، ابتلای فرد به بیماری های روانی همچون توهم، مالیخولیا و… را در پی دارد.
غذاهای حاوی بلغم: غذاهای چرب و مصرف زیاد مرکباتی همچون نارنگی. نتیجه افزایش بلغم در پرخورها، بروز سرماخوردگی های مکرر، زکام، انواع آلرژی، ورم چشم ها و صورت و کندی ذهن می شود.
غذاهای حاوی صفرا: غذاهای شیرین، مرباهای بسیار شیرین و خوراکی های شیرینی همچون خرما سبب افزایش صفرا می شود که ازدیاد صفرا، خشک شدن بدن، خارش و بثورات جلدی و خون دماغ شدن فرد را به همراه دارد.
غذاهای حاوی خون(دموی): با مصرف غذاهای گوشتی و استفاده بیش از حد گوشت گاو به جای گوشت گوسفند باید منتظر مشکلات قلبی عروقی در فرد پرخور بود.
حداقل زمانیکه لازم است تا سیر شوید، ۲۰ دقیقه است. زیر ۲۰ دقیقه هر چقدر غذا بخورید، چون هنوز گلوکز آزاد نشده و به مغزتان نرسیده است، احساس سیری نمی کنید و فقط معده تان انباشته از غذا می شود.
برای حل این مشکل بهتر است هر لقمه غذا را دست کم ۳۲ بار بجوید و مدت زمان غذا خوردن تان هم بین ۲۵ تا ۳۰ دقیقه باشد. اگر این روال را رعایت کنید، تضمین می کنم هرگز تبدیل به یک فرد پرخور و در نهایت چاق که با انواع و اقسام بیماری ها دست و پنجه نرم می کند، نخواهید شد. من این راهکار را روی بسیاری از بیمارانم امتحان کرده و نتیجه مطلوبی گرفته ام.
تندرستي/ شماره ۱۴۵/ بهمن ماه ۹۲/ ليلا حسين زاده/ صفحه ۱۶