در زمان طوفان در پایتخت چه خبر بود؟
طوفان چند روز گذشته تهران را مسئولان یک حادثه عادی می دانند و می گویند نمی توان آن را در سطح بحران طبقه بندی کرد. هرچند همین حادثه جان ۵ شهروند تهرانی را گرفت. مدیریت بحران پایتخت مهمترین عامل کاهش خسارات را باور مخاطره پذیر بودن تهران از سوی مردم می داند. زیرا با وجود این باور آموزشهای همگانی می تواند موثر باشد.
به جز افرادی که قرار بود طوفان جانشان را با خود ببرد ده ها نفر هم زخمی و در بیمارستان بستری شدند. کم تر از یک ساعت کابوس تلخ پایتخت تمام شد.
بسیاری این حجم تلفات و خسارت را به دلیل کوتاهی هواشناسی در اعلام به موقعه طوفان می دانند. برخی دیگر هم به ضعف مدیریت بحران پایتخت تاکید دارند و معتقدند وقتی مسئولان مدیریت بحران این گونه در مقابل یک طوفان غافلگیر می شوند در مقابل وقوع زلزله چه خواهند کرد.
معصومه آباد درباره طوفان چند روز گذشته پایتخت می گوید: به گفته مسئولین امر این حادثه در میان حوادثطبیعی، تنها یک حادثه عادی به شمار می رود و به هیچ وجه در سطح بحران قابل طبقه بندی نیست ولی با این وجود تنها در مدت ۲۵ دقیقه، منجر به کشته شدن ۵ نفر از شهروندان و بروز ۳۵۰ حادثه در شهر تهران شد. علاوه بر آن قریب به ۲۰ هزار مورد تماس با سازمان آتش نشانی در حوزههای عملیاتی سقوط درخت، دکل برق، داربست، تیر چراغ برق، چراغ راهنمایی رانندگی، تابلوهای تبلیغاتی و اجسام معلق از سوی شهروندان صورت گرفته است که خود زنگ خطری از رودرویی جامعه با دهها و صدها مورد خطری است که به طور بالقوه سلامت و ایمنی شهروندان را به شکلی جدی به چالش می کشاند و با کوچکترین حادثه ای که شاید در زمره شرایط بحرانی نیز به حساب نیاید خطر آفرین و مرگ بار می شود. هر چند تا زمانیکه به شایستگی از ظرفیت سوله های بحران، خانه های ایمنی و گروه های دوام در ۳۷۴ محله استفاده نمی شود، انتظار بیشتری از مدیریت بحران شهری نمی توان داشت.
در این میان از جمله تجارب کشورهای دیگر در حوزه مقابله با بحران های طوفان می توان به طوفان کوبا اشاره کرد. در سپتامبر سال گذشته هاریکونی از نوع پنج،(هاریکون ایوان) جزیره کوچک کوبا را با سرعت ۱۶۰ مایل در ساعت درنوردید. بیش از۱.۵ میلیون کوبائی قبل از وقوع طوفان به مناطق مرتفع انتقال داده شدند. گرچه هاریکون ۲۰۰۰۰ خانه را تخریب کرد اما هیچکس کشته نشد چرا که کل سیستم دفاع غیر نظامی به حالت آماده با بودند. علاوه بر آن زمان بروز طوفان و نقاط ایمن برای پناه گیری در زمان وقوع آن نیز به طور گسترده توسط مسئولین اطلاع رسانی شده بود.
معصومه آباد این هشدار را هم می دهد که با توجه به جمعیت بالای شهر تهران، بافت متراکم و فرسوده در مناطق مرکزی و جنوبی آن، علاوه بر ارتقا سطح آماده باش نیروها در جهت کنترل سیلاب، بازسازی معابر، رفع خطر از دکلهای برق، لزوم آموزش همگانی برای مقابله با حوادثاحتمالی منتج از طوفان محرز است.
همواره پس از طوفانهای شدید، خطر وقوع سیل و طغیان آبهای جاری و راکد نیز وجود دارد. این درحالیست که هنوز محلات زیادی از شهر تهران از سیستم زهکشی آب های سطحی مناسبی برخوردار نیستند. از سوی دیگر بالا آمدن آب در آبراهههای شهر در روز گذشته منجر به هجوم خیل جوندگان به سطح معابر شد که همین امر زنگ خطری برای اعلام عدم آمادگی شهر در بحران های مشابه به شمار می آید.
او با اشاره به اهمیت پیشگیری و آموزش خود ایمنی در کاهش آثار حوادثمی گوید: متاسفانه اتاق های خود ایمنی در سراهای محله به قالیشویی ها کرایه داده شده اند.
باید سازه های محافظ در ساختمانها ایمن شوند و در این زمینه نظام مهندسی باید توجه بیشتری کنند.
اسماعیل دوستی عضو شورای شهر تهران هم معتقد است: در این زمینه سازمان هواشناسی در اطلاعرسانی قصور کرده و باید در این زمینه پاسخ بدهد. خدا را شاکر هستیم که با وجود این طوفان تعداد تلفات در تهران کم بوده و در واقع خداوند در این زمینه ما را کمک کرده است.
امامحمد سالاری دیگر عضو شورا نیز با بیان اینکه اگر چنین اتفاقی توسط هواشناسی اعلام می شد هم همین حوادثرخ می داد.
اما رئیس سازمان مدیریت بحران شهر تهران در واکنش به انتقاداتی که در پی طوفان اخیر پایتخت به سازمان و دستگاههای ذی ربط شد می گوید: حوادثی که در پی وقوع طوفان اخیر در تهران رخ به خوبی مدیریت شد و تمام سازمان و نهادها در کوتاه ترین زمان ممکن به وظایف خود عمل کردند.
احمد صادقی با بیان این که مدیریت بحران شامل چندین مرحله است و پیش بینی، پیشگری و مقابله از مهمترین این مراحل به حساب میآید اما متاسفانه وقوع طوفان اخیر تهران پیش بینی نشده بود و سازمان هواشنایی در این خصوص اطلاع رسانی درست نداشت می گوید: در این مورد باید سازمان مذکور پاسخگو باشد و موضوع بررسی شود، چرا که در تمام دنیا پیش بینی اتفاقات محلی به خوبی و به طور دقیق انجام شود که شاید محقق نشدن این مهم در کشور ما مشکل عدم به روز رسانی دانش و تجیهزات در این زمینه باشد.
وی با بیان اینکه پس از وقوع طوفان اخیر تهران، مدیریت بحران به خوبی انجام شد اضافه می کند: من از عملکرد سازمانها و نهادهای ذی ربط دفاع می کنم چرا که شهرداری تهران، سازمان آتش نشانی، اورژانس، شرکت آب و برق و گاز و… با تمام توان و امکانات به وظایف خود عمل کردند و پیگیری حوادثبه وجود آمده در اثر طوفان سریعا مورد توجه قرار گرفت. به طور مثال براثر طوفان ۲ هزار درخت در شهر قطع و شکسته شد اما طی حدود ۳ تا ۴ ساعت با مشارکت ۷ هزار کارگر خدمات شهری نسبت به پاکساری معابر شهر اقدام شد. همچنین در اثر وقوع طوفان، هزار و ۱۲۸ مورد خاموشی و قطع برق صورت گرفت و ۱۹ پست برق فشار قوی از مدار خارج شد که با پیگیری های سریع شرکت برق سریعا نسبت به حل مشکل اقدام شد.
رئیس سازمان مدیریت بحران شهر تهران معتقد است: عملکرد اورژانس و سازمان آتش نشانی نیز در این حادثه قابل دفاع است چنانچه شهروندان خود شاهد رسیدگی سریع نیروهای این دو مجموعه به مشکلات بودند.
وی درباره علت فوت ۵ شهروند تهرانی در حادثه اخیر توضیح می دهد: پرت شدن از بلندی و مرگ براثر سقوط اجسام و شکسته شدن درخت علت مرگ چند تن از شهروندان بود که این موضوع نیز ناشی از عدم آگاهی شهروندان در مورد پناه گیری مناسب بوده است.
او در پاسخ به این پرسش که تهران در مقابل زلزله چه خواهد کرد وقتی در مقابل یک طوفان این گونه غافلگیر شد می گوید: زلزله تنها مخاطره پایتخت نیست، برای تهران مخاطرات زیادی وجود دارد که برای طی سالهای اخیر سازمان مدیریت بحران برای مقابله با این مخاطرات برنامه ریزی کرده و اقداماتی زیادی صورت گرفته است. آب گرفتگی، سیل، نشست زمین و… از دیگر مخاطرات پیش روی تهران است، مساله اصلی در موضوع مدیریت بحران حساسیت و مشارکت شهروندان است اما متاسفانه شهروندان تهرانی نمی دانند که تهران شهری پر مخاطره است و نسبت به مخاطرات شهر حساسیتی ندارند به همین دلیل آموزشهایی که در زمینه مدیریت بحران به شهروندان شده نیز تاثیر گذار نبوده است.
صادقی با تاکید براینکه تاکنون مخاطرات تهران دغدغه ای برای مردم و مسئولین نبوده است می گوید: هریک از شهروندان اگر برف پاکن خودرویشان خراب باشد در یک روز بارانی از خودرویشان استفاده نمی کنند چون می دانند به طور حتم تصادف خواهند کرد اما متاسفانه مخاطرات شهر برای مردم ملموس نیست و پیش از هر چیز باید شهروندان بدانند چه خطراتی آنها و خانواده هایشان را تهدید می کند که برای تحقق این مهم نیازمند همکاری رسانه ها هستیم.
نوک پیکان انتقادها به سمت سازمان هواشناسی است. رحمانی فضلی وزیر کشور درباره سهل انگاری سازمان هواشناسی در طوفان اخیر می گوید: در این باره هنوز به جمع بندی نرسیده ایم و استانداری تهران مامور شده است تا بابرگزاری جلسات کارشناسی براساس مستندات و شواهد موجود و دعوت از کارشناسان به جمع بندی درباره این موضوع برسد قطعا پس از اعلام نتیجه موضوع اعلام خواهد شد و تصمیم گیری می شود که آیا سهل انگاری بوده است یا نه. مجلس نیز برای بررسی طوفان اخیر تهران وارد موضوع شده است و وزارت کشور نیز بعد از دریافت اطلاعات نقطه نظر خود را اعلام می کند.
می شد هنوز آن ۵ شهروند تهرانی زنده بودند اگر می دانستند اگر در میان طوفان گرفتار شدند چه باید بکنند. یا خیابانهای این شهر برای شهروندانش ایمن تر بود و مدیران بحران شهر تنها به گفتن یک جمله غافلگیر شدیم بسنده نمی کردند و همه مشکلات را بر گردن عدم پیش بینی هواشناسی نمی انداختند.