تحلیل یک کارشناس از غمگین بودن ایرانیان
نزول قهقرایی و انقلاب منفی در کمین جامعه ایرانی
اما در این میان اقتصاد و پول تا چه اندازه می توانند در شاد کردن مردم تاثیرگذار باشند؟
یک چراغ جادو را در نظر بگیرید. در این چراغ غولی زندگی می کند که برآورده کننده تمام آرزوهاست. اگر غول چراغ از آدم های دنیا آرزویشان را بخواهد، هرکسی یک چیزی می خواهد. یکی هواپیمای شخصی، دیگری خانه بزرگ. یک نفر کشتی تفریحی و دیگری صندوقچه پر از جواهرات. نوبت به مردم ایران که برسد، تنها یک چیز را می خواهند: پول. هرایرانی به قدری پول می خواهد که او را شاد کند. دیگر مانند قدیم ایرانیانی که کار می کنند از درآمد خود راضی نیستند و همین کافیست تا آنها ناشاد شوند.
به گزارشافکارنیوز؛موسسه نظرسنجی گالوپ با بررسی احساسات مردم ۱۳۸ کشور از خشم و استرس گرفته تا اندوه و رنج، می گوید مردم ایران پس از عراقی ها ناشاد ترین یا به عبارتی غمگین ترین مردم جهان هستند. در این نظرسنجی عراق با ۵۷ امتیار و پس از آن ایران و مصر به ترتیب با ۵۳ و ۵۰ امتیاز جز غمگین ترین کشورهای دنیا هستند.
گالوپ این را هم می گوید که ایرانیها «کاملاً حق دارند» که احساسات منفی داشته باشند، چرا که نرخ بالای بیکاری و تورم شدید به علاوه تحریمهای بینالمللی بر سر برنامه هستهای جمهوری اسلامی رفاه خانوادههای ایرانی را تحت تأثیر منفی خود قرار داده است.
در بخش دیگری از نظرسنجی یاد شده آمده است که ۴۸ درصد از ایرانیها در سال ۲۰۱۳ اذعان کردهاند که شهر یا محل سکونت خود را برای زندگی به دوست یا آشنای دیگری توصیه نمیکنند.
اما در این میان اقتصاد و پول تا چه اندازه می توانند در شاد کردن مردم تاثیرگذار باشند؟ تحقیقی که توسط محققان دانشگاه پرینستون آمریکا انجام شده نشان می دهد که میزان درآمد و میزان شادی افراد تا سقف مشخصی از درآمد رابطه ای مثبت دارند و پس از آن کسب درآمد بیشتر چندان باعثافزایش خوشحالی فرد نمی شود و عوامل دیگری نقش پررنگ تری در شادی افراد بازی می کنند.
پروفسور حسین باهر، جامعهشناس و دارای مدرک دکتری در توسعه اقتصادی و فوق دکتری فلسفه مدیریت منابع از کانادا، در تشریح ارتباط میان شادی و وضعیت اقتصادی در گفتگو با افکارنیوز می گوید: «اقتصاد شادی آور نیست اما نبود آن غم فزا است.»
این همان چیزی است که تحقیقات هم آن را تایید می کند. نتیجه تحقیقات نشان می دهد افزایش رشد اقتصادی مثبت و باعثافزایش رضایت افراد از زندگی میشود، اما ماهیت لگاریتمی این افزایش رضایت، به ما یادآوری میکند خوشحالی یک فقیر از به دست آوردن یک دلار، بسیار بیشتر از رضایت فردی با درآمد بالا از داشتن همان یک دلار است.
بسیاری از اقتصاددانان می گویند با افزایش شادی مردم در جامعه، میتوان انتظار داشت که بهرهوری در سطح جامعه افزایش یافته و بهدنبال آن سطح تولید، درآمد و درنهایت رشد و توسعه اقتصادی و رفاه جامعه افزایش پیدا کند. بدین منظور، آنها بهدنبال عواملی هستند باعثافزایش سطح شادی جامعه شود.
باهر راهکارهای افزایش شادی در جامعه را در «رعایت سلامت های چهارگانه» می داند. او معتقد است برای افزایش شادی «باید سلامتهای چهارگانه رعایت شوند اعم از سلامت جسمانی، سلامت روانی، سلامت نفسانی و سلامت عرفانی.»
در طول سال های اخیر مردم ایران هرسال بیش از گذشته غمگین تر شده اند. آنها خود را در گذشته شادتر می بینند. شاید به علت همین استرس ها باشد که راننده ها به راحتی در خیابان درگیر می شوند و جوانان تمایلی به انجام کارهای سخت ندارند. این اتفاقات درحالی رخ می دهد که حقوق ها چندین برابر شده است و تکنولوژی پیشرفته تر.
از دکتر باهر در مورد اینکه چرا و چگونه جامعه ایرانی به اینجا رسید، می پرسیم. او «اعوجاج های نسبی» را به عنوان علت ذکر می کند و معتقد است که در طول سال های اخیر: «به ترتیب زیرساختهای اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی دچار اعوجاج نسبی شده اند.»
آنطور که کارشناسان می گویند ادامه این وضعیت زنگ خطری برای جامعه ایرانیست. طبیعتا در یک جامعه ناشاد و غمگین، پیشرفت جایی نخواهد داشت و مردم روز به روز به روزمرگی و انحطاط بیشتری دچار خواهند شد؛ آن زمان است که دیگر نه چرخ های اقتصاد می چرخند و نه چرخ های فرهنگ.
پروفسور باهر با بیان این که «خوشبختانه از دولت فعلی بارقه های امیدی به چشم می رسد که امید است با تدبیر مدیریت شود.» معتقد است با ادامه این وضعیت ما به «قهقهرا» می رویم.
وی می گوید: «جامعه ایرانی درحال گذار است، مانند: گذار از قرون وسطی در اروپا. حال اگر رنسانسی جامع الاطراف رخ دهد ما با گامهای تحول مثبت(Evolution) رو به بالا خواهیم رفت و نه حتی رو به بعد، و اگربرعکس آن(خدای نکرده) رخ دهد ما به قهقرا برده خواهیم شد که به آن وضعیت نزول قهقرایی، انقلاب منفی(Anti - Revolution) می گویند.»
پروفسور باهر در آخر یک بیت از لسان الغیب، حافظ را می خواند و می گوید امید آنکه به این بیت از حافظ عمل کنیم:
" آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است با دوستان مروت با دشمنان مدارا "