افزایش ۳۰۰درصدی قیمت با ۸دست چرخش
از دیرباز دلالی و واسطهگری مشکل اصلی کشاورزان بوده و به گفته کارشناسان با چرخش ۸ دست بین آنها تا ۳۰۰ درصد افزایش قیمت را رقم میزند.
سيستم توزيع ميوه در شهرهاي بزرگ طوري است كه ميادين ترهبار خرد و مغازهداران از يك ميدان بزرگ مركزي ترهبار تغذيه ميشوند، ميوهها و محصولات كشاورزي طي شبانهروز از شهرهاي ديگر يا بنادر به اين مكان كه گلوگاه اصلي توزيع ميوه است هدايت شده و از آنجا به دست مصرف كننده ميرسد.از آنجايي كه اين محيط محدود است بسياري از مديريتها را ميتوان به خوبي انجام و نتيجه مناسبي گرفت،مثلا دولت ميتواند با استقرار آزمايشگاهي ميزان باقيمانده سموم را كنترل از ورود آن به چرخه مصرف جلوگيري و با توليد كنندهها و يا فروشندگان چنين ميوههايي كه با عدم رعايت استاندارهاي لازم سلامتي مردم را
نشانه رفتهاند مقابله كند.
به گزارش فارس، طی سالهای اخیر با افزایش استفاده از سموم و کود کشاورزی به ویژه در گلخانهها تجمع آنها در میوه بیشتر شده که به اعتقاد بسیاری کارشناسان منشاء بیماریهای زیادی هستند.
همچنین با مدیریت بر این میدان میتوان تا حدود زیادی قیمت بازار را از بیثباتی نجات داده و با حذف دلالی در این مکان قیمت مصرف کننده را کاهش داد و بسیاری محاسن دیگر.
اما در کنار آن عدم مدیریت صحیح نیز عواقبی دارد که به دلیل سر منشاء بودن توزیع، جایجای کشور از این سوء مدیریت مصون نخواهد بود.
میدان مرکزی ترهبار در منطقه ۱۹تهران در اتوبان آزادگان واقع شده است در گشت چند ساعته در این میدان حضور واسطههای مختلفی از قومیتهای مختلف موج میزند به گفته خودشان دلالند از این دست میخرند به آن دست یا دستهای مختلف میدهند و این سوال را در ذهن باقی میگذارد که اگر دولت نتواند دلالی را در این مکان محدود کنترل کند چطور میتواند در سطح کشور کنترل کند.
در صحبت با حجرهداران، کارگران و واسطهها وجود عاملان مافیا در میدان، عدم نظارت به حقالعملکاریها، مبتدی بودن کارشناسان نظارت، عدم ارائه فاکتور فروش و غیره جزو مشکلاتی است که در این گزارش بررسی میشود.
* نوسان قیمت در میدان بزرگ ترهبار
در گشت و گذار میدان بزرگ ترهبار مرکزی تهران انواع قیمتها وجود دارد سیب از ۱۵۰۰ تا ۳ هزار تومان، گوجهسبز از ۵۰۰ تومان تا ۴ هزار و ۵۰۰ تومان، کیوی از یک هزار تومان تا ۲ هزار تومان و همین طور ادامه دارد.
گرچه برخی فروشندگان متغیر بودن کیفیت را دلیل این تفاوت میدانند اما این نوسان در کیفیتهای مشابه هم وجود دارد.
علی رمضانی حجرهدار با سابقه گفت: واقعیت این است که قیمت بازار را خریدار و فروشنده تعیین میکند، اول صبح که میرسیم، قیمتی را به خریدار میگوئیم و اگر خریدار قبول نکرد میدانیم که گرانتر است و قیمت را تا حدی پایین میآوریم تا مشتری خرید کند و آن همان قیمت روز میشود.
رمضانی گفت: هیچ نظارتی بر قیمتها نیست، اصلاً کسی قیمت گذاری نمیکند و ماموران تعزیراتی هم که گاهگاهی پیدایشان میشود تنها اتیکت مغازهها را بررسی میکنند.
* مأموران نظارت هیچ تخصصی ندارند
ناصر قاسمی ۴۶ ساله که ۲۵ سال است در میدان بزرگ ترهبار فعالیت میکند، گفت: مأموران تعزیراتی هیچ تخصصی ندارند و اصلاً نمیدانند قیمت میوه چقدر باید باشد، زمانی هم که مراجعه میکنند کاری به قیمت ندارند، اگر ببیند توتفرنگی یک حجره ۳ هزار تومان و حجرهدیگر ۵ هزار تومان است دلیل آن را نمیپرسند و کلاً با قیمت آشنایی ندارند.
وی با بیان اینکه امروزه نظارت بر قیمت میوه مفهوم خودش را از دست داده است، ادامه میدهد: مگر در ایام عید مصوب نشد که قیمت موز در میادین نباید بیش از یک هزار و ۱۵۰ تومان و در بازار بیش از ۱۳۵۰ تومان فروخته نشود، چه کسی مراعات کرد و کدام مأمور تعزیراتی توانست جلوی آنها را بگیرد، در حالی که قیمت در بازار به بیش از ۲ هزار تومان هم رسید.
قاسمی گفت: بسیاری از فروشندگان فاکتور فروش نمیدهند و کسی هم به آنها رسیدگی نمیکند.
* واسطهها همچنان میدانداران اصلی میادین ترهبار
میدان مرکزی تره و بار تهران پذیرای محمولههای وارداتی و کشاورزان داخلی است که معمولاً شبانه به آنجا وارد میشوند تا صبح زود مشتریها به سراغشان بیایند، در این میان دلالها شبانه آنجا اتراق میکنند به محض ورود محموله که معمولاً با کامیونهای بزرگ و بعضاً یخچال دارد وارد میشود، وارد عمل شده میوهها را به قیمت نازلتر خریداری کرده و فردا صبح با قیمت بالاتری به مشتریها میفروشند.
حمید حیدری که از شهرستان میانه آمده در حالی که ۳ کارگر هم دارد کارتنهای موز با مارک اکوادور را جلوی مغازه روی هم انباشته است.
وی میگوید: من دلالی میکنم ۱۲ شب منتظر بارهای میوه وارداتی یا داخلی هستم که از بندر، جنوب و یا از شهرهای دیگر میرسد، میخرم و فردا هر کیلو ۱۰۰ تومان بیشتر میفروشم، شب گذشته موز خریدم اما معمولا هر میوهای باشد خریداری میکنم.
*چرخیدن ۸ دست میوه بین دلالان
ابراهیم مرادزاده کارشناس کشاورزی به خبرنگار فارس گفت: میوه از سر مزرعه تا دست مصرف کننده که میرسد ۴ تا ۸ دلال و واسطه دست به دست میکنند و در برخی موارد تا ۳۰۰ درصد افزایش قیمت را سبب میشود.
علی عزیزی حجرهدار با سابقه میدان مرکزی در این باره گفت: البته در خود میدان ترهبار مرکزی نیز برخی بارهای میوه از شب تا صبح چند دست میچرخد و کسانی هستند که از شب منتظر ورود بار میوه به میدان هستند و با خرید از کشاورزان و یا واسطههای دست اول آن را اول صبح به واسطههای بعدی و یا خریداران دیگر با قیمت بالاتری میفروشند.
یک فروشنده میوه به خبرنگار فارس گفت: مخصوصا در مورد میوههای لوکس حتی ۳ الی ۴ دست در خود میدان مرکزی میچرخد و اگر خریداران این واسطهها را نشناسند بار مناسب وبا کیفیت گیرشان نمیآید
این در حالی است که سازمان مرکزی تعاون روستایی طرحی را از از سال گذشته با عنوان " طرح جامع بازار یابی و بازاررسانی " برای حذف دلالی در بخش کشاورزی آغاز کرده در نخستین گام عرضه مستقیم محصولات کشاورزی در یکهزار و ۱۰۰ غرفه در سطح کشور را شروع کرده که قرار است این میزان به ۳ هزار غرفه برسد اما زمانی که از میزان تاثیر آن در کاهش واسطه گری در این بخش سوال میشود میگوید: این طرح نوپا است و میزان پیشرفت آتی آن بستگی به میزان تخصیص اعتبار دارد.
سید نظامالدین سجادی اضافه میکند: هدفگذاری ما برای ساماندهی ۱۵ درصد بازار است و نمیخواهیم بازار سنتی را حذف کنیم اما با تحقق این هدف نظر تولید کننده و هم مصرف کننده تامین خواهد شد.
*حضور میوههای قاچاق در میدان
غلامرضا پناهی حجرهداری که ۳۰ سال است فعالیت میکند نیز عنوان میکند: بسیاری از این میوهها به صورت قاچاق از مرزهای عراق، کویت و ارومیه برای فرار مالیاتی وارد کشور میشود.
* واردات کشاورزان را فلج میکند
وی ادامه میدهد: واردات میوه نمیتواند قیمت بازار را تنظیم کند زیرا به محض اینکه دولت اقدام به واردات میکند کشاورز محصول خود را در انبارها نگهداری کرده و به به بازار نمیفرستد و بعد از آن هم قیمت پایین آمده و کشاورز ضرر میکند.
پناهی میگوید: سیاست دولت باید طوری باشد که بتواند در تمام سال قیمت را کنترل کند، کنترل مقطعی هنر نیست.
* حجرهداران میادین عاملان مافیا
رمضان مظفری که به گفته خودش قبل انقلاب در رسته نیروی هوایی خدمت کرده است و شغل پدر را در حجره میدان ترهبار مرکزی ادامه میدهد، میگوید: واردات میوه به ویژه موز انحصاری است در حال حاضر ۵ نفر وارکننده موز هستند من هم در قبال دریافت ۳ درصد از فروش برای آنها کار میکنم.
وی تاکید میکند: امروزه تمام بازار برای آنها کار میکنند، پول، سرمایه و سردخانههای بزرگ دارند، وارد میکنند و هر زمان هم صلاح بدانند به بازار عرضه میکنند.
*عدم نظارت به حقالعمل حجرهها
معمولا در میادین ترهبار که قبلا معروف به امانت فروشی بود درصدی را به عنوان حقالزحمه میگرفتند که به آن حقالعملکاری میگفتند و معمولا این برای همه کشاورزان میزان ثابتی بود.
علی اسماعیلی یکی از ججرهداران توضیح میدهد: نه تنها نظارتی بر قیمت میوههای میادین ترهبار نمیشود بلکه به حقالعملکاری یا میزان سهم فروشندگان هم کسی نظارتی نمیکند.
وی اضافه میکند: میزان درصد سهم ما از فروش بستگی به میزان مساعدهای دارد که کشاورز طی سال از ما دریافت میکند و بین ۱۰-۵ درصد یا بیشتر در نوسان است هر کس میزان مساعده بیشتری بگیرد ما هم حقالعمل خودمان را بیشتر میکنیم.
اما روایت یک کشاورز به گونه دیگرس است، او میگوید: کشاورزان به دلیل نیاز و تأمین نهادههای کاشت مجبور به گرفتن مساعده هستند و موقع فروش هم چارهای جز این ندارد که هرچه حجرهداران بگویند، عمل کنند.
*اذان در میدان ترهبار مرکزی طنینانداز نیست
گشتوگذار از اول صبح در میدان ترهبار مرکزی و برخورد با جذابیتهای این میدان که سرنوشت بیشتر کشاورزان در آن رقم میخورد طوری ما را مشغول کرده بود که وقت از نیمه گذشته است و هنوز صدای اذانی به گوش نمیرسد.
وقتی علت را جویا میشوم یکی از حجرهداران میگوید: اینجا اکثرا متعهدند و کاری که انجام میدهند همراه با عرق جبین است که همواره سفارش انبیا و ائمه بوده است اما در چنین مکانی اذان طنین انداز نیست.
رضا کرمی ضمن انتقاد از مدیریت میدان ترهبار مرکزی گفت: حیف است در چنین مکانی که اکثرا کارگران و زحمتکشان فعالیت دارند صدای اذان به گوش نرسد.
به هر حال مصداق شعر "اي سليم آب زسر چشمه ببند / كه چو پر شد نتوان بستن جوي " مسولان بايد نظارت كافي به توزيع ميوه در ميدان مركزي ميوه و ترهبار تهران كه به عنوان گلوگاه اصلي محسوب ميشود داشته باشند در غير اينصورت كنترل آن در ميادين خرد و بازار سخت خواهد بود.