خلاهای قانونی در برخورد با متخلفان؛
متکدیان حاضر نیستند دست از کار بکشند!
فردی که در حال تکدی گری است و امکان درآمدزایی از این طریق برای او فراهم شده است، حاضر نیست دست از این کار بکشد. معمولا باندهایی در مجاورت آنها وجود دارند و با مامورین ما برخورد می کنند. مواردی گزارش شده که مامورین ما حتی آسیب دیده اند و مورد ضرب و شتم قرار گرفته اند!
- نیمه جان است، حتی تابش مستقیم نور خورشید هم نمی تواند چشم های کوچکش را باز کند. بی شک یا داروی خواب آور و یا مواد مخدر باعثشده مانند عروسکی بی جان بازیچه دست زنی شود که معلوم نیست مادرش هست یا نه؟!
کودکی ۸ یا ۹ ماهه است، هر وقت و هر زمانی که می بینمش خوابیده و سرش به عقب آویزان شده. کار هر روزه ام شده ایستادن و نگاه کردن به آن زن و کودک. زن اسپند دود می کند و از ماشین هایی که پشت چراغ قرمز دقایقی را می ایستند طلب کمک دارد. کودک را به مردم نشان می دهد و می گوید به خاطر این بچه کمک کنید. کودکی که معلوم نیست با ادامه این وضعیت چند ماه یا چند روز دیگر زنده است! کودکی که معلوم نیست خریداری یا دزدیده شده و یا از بخت بد چنین مادری دارد. هر روز فکر می کنم چه کاری می توانم برای کمک به آن کودک انجام دهم اما از آنجا که جوابی پیدا نمی کنم به راه خود ادامه می دهم تا روزی دیگر…
صدمات روحی جبران ناپذیر بر کودکان متکدی
چاره ای نداریم جز آنکه از کنار این کودکان بگذریم چرا که کمک کردن به آنها نه تنها در عمل حمایت محسوب نمی شود بلکه سبب گسترش پدیده تکدی گری و آسیب دیدن تعداد بیشتری کودک خواهد شد. در این میان تنها مسئولان و دستگاه های ذی ربط و بازدارنده تر کردن قوانین می تواند سبب رهایی و نجات کودکان متکدی شود. کودکانی که مشخص نیست چه آینده ای پیش رو دارند و از نظر سلامت جسمی و روانی چه وضعیتی خواهند داشت.
یک مددکار اجتماعی می گوید: تکدیگری در خیابانها صدمات جبران ناپذیری را بر روح و روان افراد به ویژه کودکان میگذارد و پیشگیری و کاهش آمارهای تکدیگری به عنوان یک پدیده شوم اجتماعی، نیازمند بررسی و مطالعه دقیق است.
سید حسن موسوی چلک، درباره آثار و تبعات منفی تکدیگری بر سلامت روح و روان کودکان خیابانی می افزاید: حضور کودک در خیابان به طور قطع از ابعاد مختلف آسیبزاست و بر روح و روان و حتی جسم کودکان تاثیر منفی میگذارد چرا که کار طولانی، انواع آلودگی، مشکلات تغذیه، فشار روانی و مهمتر از همه محرومیت از تحصیل و بازی از مهمترین آثار سوء تکدیگیریاند که بر رشد روانی و جسمی کودک تاثیر منفی می گذارد.
وی می گوید: تکدی گری و کار در خیابان معلول عوامل مختلفی است که مهم ترین آنها مشکلات معیشتی است و تا زمانی که این عوامل کنترل و مدیریت نشوند، شاهد آمار روبه افزایش این پدیده در جامعه خواهیم بود. در این میان جمعآوری متکدیان از سطح شهرها بدون مطالعه دقیق موجب می شود که این گروه برای ادامه فعالیت خود به شیوه های دیگری روی آورند. کنترل و رفع عوامل ایجادکننده تکدیگری نقشی تعیینکننده در کاهش و پیش گیری از این پدیده اجتماعی دارد، البته این موضوع در مورد گروه ها و باندهایی که صرفا به طمع کسب درآمد بیشتر و بدون نیاز واقعی به گدایی روی میآورند صادق نیست.
کودکان قربانیان باندهای تکدی گری
کافی است چند لحظه از دور متکدیان را زیر نظر بگیری، در اغلب موارد متوجه می شوی که متکدیانی که در یک محدوده حضور دارند همدیگر را به خوبی می شناسند و اگر کسی بخواهد به یکی از آنها نزدیک شود یکباره چندین نفر دوره اش می کنند. حتی در بیشتر موارد دیده می شود که متکدیان اعضای یک خانواده اند. فالیت گروهی متکدیان شاید از این رو باشد که امنیت بیشتری داشته باشند و راحت تر بتوانند در سطح شهر کار کنند.
بارها نیز مسئولان در مورد وجود باندهای تکدی گری هشدار داده اند، چنانچه مدیرعامل سازمان رفاه، خدمات و مشارکت های اجتماعی شهرداری تهران نیز اخیرا اظهار داشته که در برخی از موارد، باندهای تکدی گری هم شکل می گیرد و افراد مورد سوء استفاده قرار می گیرند و این امر در موضوع کودکان و در مورد افراد کهنسال بیشتر مشاهده می شود.
زارع صفت می افزاید: فردی که در حال تکدی گری است و امکان درآمدزایی از این طریق برای او فراهم شده است، حاضر نیست دست از این کار بکشد. معمولا باندهایی در مجاورت آنها وجود دارند و با مامورین ما برخورد می کنند. مواردی گزارش شده که مامورین ما حتی آسیب دیده اند و مورد ضرب و شتم قرار گرفته اند.
به طوری که گاهی با تیم های موتوری خودشان واحدهای گشت ما را تعقیب می کنند و شیشه های ماشین آنها را می شکنند و به افراد واحد های گشتی ما آسیب می رسانند. ما محدودیت های قانونی داریم هر کاری را نمی توانیم انجام بدهیم. کارمان باید در چارچوب قانون باشد و لذا همکاری مردم بسیار مهم است. مردم باید به متکدیان کمک نکنند و با ماموران ما همکاری کنند.
همچنین به گفته مسئولان این سازمان شاید بیش از هزار متکدی حرفه ای در تهران وجود نداشته باشد که چنانچه قوانین مناسبی برای برخورد با آنها وضع شود می توانیم برای همیشه این مشکل را رفع کنیم.
تکدی گری؛ جرم از نگاه قانون
ماده ۷۱۲ قانون مجازات اسلامی، درخصوص مجرمانه بودن تکدیگری جرم انگاری کرده است: ماده ۷۱۲ - هرکس تکدی یا کلاشی را پیشه خود قرار داده باشد و از این راه امرار معاش یا ولگردی کند به حبس از یک تا سهماه محکوم خواهد شد و چنانچه با وجود توان مالی مرتکب عمل فوق شود علاوه بر مجازات مذکور کلیه اموالی که از طریق تکدی و کلاشی به دست آورده است مصادره خواهد شد. ماده ۷۱۳ همین قانون درباره گماردن کودک برای تکدیگری پیشبینی مجازات کرده و هرکسی را که از کودک برای این کار بهرهبرداری کند بزهکار دانسته است.
خلاءهای قانونی و تکدیگری در پوشش دستفروشی
اگرچه براساس قانون تکدی گری جرم محسوب می شود اما ظاهرا این قانون چندان بازدارنده و سختگیرانه نیست چرا که تاثیر چندانی در حضور و فعالیت متکدیان در سطح کشور حتی در غالب باندهای ساماندهی شده نداشته است.
معاون توسعه خدمات اجتماعی سازمان رفاه، خدمات و مشارکتهای اجتماعی شهرداری تهران در این خصوص می گوید: روزانه حدود ۱۵۰ متکدی از سطح پایتخت جمع آوری میشوند اما در موضوع برخورد و جمع آوری متکدیان خلاء قانونی وجود دارد که برای حل این معضل نیازمند همکاری و حمایت مجلس هستیم.
رضا جهانگیری فر می افزاید: درباره موضوع جمع آوری و برخورد با متکدیان چالش ها و خلاء های قانونی وجود دارد که باعثمی شود عملکرد شهرداری تهران در زمینه جمع آوری این افراد چندان به چشم نیاید. به طور مثال هر روز در سه شیفت کاری و در هر شیفت حدود ۵۰ تا ۶۰ متکدی از سطح شهر جمع آوری می شود اما از آنجا که متاسفانه قوانین موجود برای برخورد با متکدیان بازدارنده نیست، عملا اتفاق خاصی نمی افتد. متکدی براساس قانون مجرم محسوب می شود و متکدیان پس از جمع آوری از سطح شهر در مراکز موقت نگهداری می شوند تا حکم قضایی برایشان صادر شود. در اکثر موارد حکم متکدیان جریمه نقدی است که به دلیل
درآمد بسیار بالا مشکلی برای آنها وجود ندارد و پس از پرداخت جریمه بلافاصله این افراد به سطح شهر بازمی گردند و به کار خود ادامه می دهند. یکی دیگر از خلاء های قانونی در این زمینه آن است که براساس قانون ما تنها مجاز به جمع آوری افرادی هستیم که تکدی گری می کنند و کسانی که حتی چند برگ فال و یا هرچیز دیگری در دست داشته باشند جزو متکدیان محسوب نمی شوند، چون به راحتی ادعا می کنند که در حال دستفروشی بوده اند.
معاون توسعه خدمات اجتماعی سازمان رفاه، خدمات و مشارکت های اجتماعی شهرداری تهران می گوید: در واقع اکثر متکدیان زیر پوشش دستفروشی در شهر تکدی گری می کنند اما قانونی برای برخورد و جمع آوری این افراد وجود ندارد، چنانچه شرکت ساماندهی مشاغل نیز تنها میتواند با دستفروشانی که بساط پهن می کنند و باعثسد معبر و ایجاد مشکل در شهر می شوند برخورد کند. در واقع تا زمانی که قوانین سختگیرانه تر در برخورد با متکدیان و دستفروشان وضع نشود این پدیده ناهنجار در شهرهای کشور به ویژه تهران از بین نخواهد رفت، چنانچه برخی از متکدیان بیش از ۱۰ بار از سطح شهر جمع آوری شده اند اما بلافاصله
پس از پرداخت مبلغ جریمه به سطح شهر بازگشته اند.
ضرورت افزوده شدن تبصره الحاقی به قانون برخورد با متکدیان
با توجه به اینکه حلقه مفقوده برخورد با متکدیان خلاء های قانونی و بازدارنده نبودن قوانین است، ضرورت بازنگری قوانین و افزوده شدن تبصره های الحاقی به این قانون به خوبی احساس می شود.
سخنگوی کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس در مورد خلاءهای قانونی برخورد با متکدیان حرفه ای و کسانی که در قالب دستفروش به تکدی گری مشغول هستند می گوید: نیاز است تبصره الحاقی به قانون برخورد با متکدیان افزوده شود تا با کسانی که به اشکال مختلف و زیر پوشش دستفروشی اقدام به تکدی گری می کنند برخورد قانونی انجام شود.
محمد علی اسفنانی می افزاید: متاسفانه پدیده تکدی گری در تمام سطح کشور به چشم می خورد و با وجود آنکه تلاش های زیادی برای برخورد با این معضل انجام شده اما تلاش ها نتیجه بخش نبوده چرا که ساز و کارهای درستی در این زمینه اتخاذ نشده است. برای حل این مشکل نیاز به همکاری و مشارکت دستگاههای مختلف و حتی مردم است چرا که در بحثساماندهی متکدیان تنها اقدامات یک سازمان مانند شهرداری یا نیروی انتظارمی نمی تواند راهگشا باشد.
وی می گوید: در این میان لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان در دست بررسی قرار دارد که امیدواریم تا پایان سال این لایحه در صحن مجلس مطرح رای بیاورد و زمینه برخورد قانونی با کسانی که به هر نحو از کودکان سوء استفاده می کنند از باندهای بهره کشی کودکان به تکدی گری گرفته تا کسانی که به اجبار کودکان را وادار به کار می کنند فراهم شود.در این لایحه مباحث مختلقی از جمله حقوق کودک، کودکان کار، کودکان و نوجوانان در معرض بزه، کودکآزاری و تکالیف والدین مطرح شده است. براساس قانون تکدی گری جرم است اما باید برای برخورد با کسانی که تحت پوشش دستفروشی اقدام به تکدی گری می کنند ، تبصره ای
الحاقی به قانون برخورد با متکدیان اضافه شود. همچنین با سختگیرانه تر کردن قوانین شاید بتواند تا حدی این پدیده را در کشور کاهش دهد.