روند رشد سرطان در کشور تند است
دکتر ملک زاده معاون پژوهشی وزارت بهداشت و دکتر اکبری رئیس انجمن سرطان کشور با حضور در برنامه گفتوگوی ویژه خبری شب گذشته شبکه دو سیما، به بررسی راههای مقابله با شیوع سرطان در کشور پرداختند.
بهگزارش افکارنیوز، دکتر ملک زاده معاون پژوهشی وزارت بهداشتف درمان و آموزش پزشکی و دکتر اکبری رئیس انجمن سرطان کشور با حضور در برنامه گفتوگوی ویژه خبری یکشنبه شب(۲۵ آبان ماه) شبکه دو سیما به بررسی موضوع راههای مقابله با شیوع سرطان پرداختند.
در ابتدای این برنامه، دکتر اکبری رئیس انجمن سرطان کشور در پاسخ به اولین سؤال مجری مبنی بر این که سرطان چیست؟ اظهار داشت: «سرطان» یعنی از تعادل خارج شدن، یک برنامه ریزی منسجمی برای هر سلول بدن وجود دارد و معلوم است این سلول چه زمانی به دنیا می آید و چه زمانی باید از بین برود و این برنامه ریزی سلولی عامل حیات است.
وی ادامه داد: حال اگر سلولی منحرف شد و این کار را نکرد و در قالب مرگ برنامه ریزی شده قرار نگرفت شروع به زیاد شدن می کند و وقتی این اتفاق افتاد نام سرطان را به خود می گیرد و این اتفاق در هر عضوی که باشد اسم آن عضو به آن سرطان تعلق می گیرد.
در ادامه دکتر ملک زاده معاون پژوهشی وزارت بهداشت نیز در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر این که وضعیت کشور ما در خصوص سرطان نسبت به دیگر کشورها به چه صورت است گفت: سرطان در کشور ما همانند سایر کشورهای دنیا یک روند مخصوصی دارد که می توان آن را به اختصار شرح داد.
وی ادامه داد: خوشبختانه در کشور ما نظام ثبت سرطان وجود دارد و اطلاعاتی که ما در کشور داریم معمولاً توسط سازمان بهداشت جهانی و موسسات تحقیقاتی مربوط به سرطان در سطح دنیا مرتب جمع آوری می شود و هر سال دقیق ترین گزارشات از شیوع سرطان در مقایسه با نقاط دنیا صورت می گیرد.
معاون پژوهشی وزارت بهداشت یادآور شد: طبق آخرین آماری که در سال ۲۰۱۳ منتشر شد نشان می دهد که در ایران شیوع سرطان به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر ۱۳۴ نفر است و این در حالی است که رقم در آمار متوسط ابتلا به سرطان درهمه کشورهای دنیا به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر ۱۸۸ نفر است.
ملک زاده تصریح کرد: ایران در مقایسه با کشورهای همسایه از شیوع سرطان کمتری برخودار است اما اگر مقایسه با گذشته های خیلی دور صورت بگیرد یک روند رو به رشد مختصری در کشور مشاهده می شود و علت اصلی آن افزایش امید به زندگی و افزایش طول عمر است.
وی اظهار داشت: در جامعه ما در طول ۴۰ سال امید به زندگی در بدو تولد در حدود سال های ۱۳۴۷ نزدیک به ۵۲ و ۵۳ سال بوده که این رقم در حال حاضر به ۷۱ سال برای مردان و ۷۲ سال در خانم ها رسیده است.
معاون پژوهشی وزارت بهداشت با بیان این که سرطان به طور کلی بیماری است که در بیشتر از ۸۰ درصد مواقع در سنین بالا اتفاق می افتد و در حقیقت یکی از عوارض مسن شدن است گفت: با پدید شدن مسن تغییراتی در سلول ها به وجود می آید لذا هر جامعه ای که افراد مسن تری داشته باشد شیوع سرطان هم در آن جامعه افزایش پیدا می کند.
* شیوع سرطان در ایران از متوسط دنیا پایین تر است
ملک زاده تاکید کرد: به طور کلی شیوع سرطان در کشور ما از متوسط دنیا و در مقایسه با اغلب کشورهای همسایه پایین تر است.
در ادامه برنامه گفتگوی ویژه خبری امشب دکتر اکبری رئیس انجمن سرطان کشور نیز در پاسخ به این سوال که آیا این که گفته می شود شیوع سرطان در ایران رشد چشمگیری داشته است واقعیت دارد یا خیر اظهار داشت: باید برخی از الفاظ علمی را درست به کار ببریم، بروز و شیوع با یکدیگر متفاوت است، بروز سرطان در ایران نسبت به کشورهای غربی گاهی به یک پنجم و یا یک ششم می رسد یعنی آن ها قریب به ۵،۶ برابر ما اغلب سرطان ها را دارند
وی با بیان این وضعیت ما چیزی حدود ۴۰،۵۰ سال قبل آن ها است تصریح کرد: اما آن ها توانسته اند با تجربه ۵۰ ساله خود کاری کنند که روند رو به رشد سرطان را کند کنند و حتی به نزول برسانند، اما ما این کار را نکردیم و یا نمی کنیم که ان شا الله باید انجام دهیم.
*روند رو به رشد سرطان در کشور ما تند است
رئیس انجمن سرطان کشور با بیان این که روند رو به رشد سرطان در کشور ما تند است اظهار داشت: درست است که کل سرطان های ما از کشورهای غربی و حتی کشورهای منطقه کمتر است اما به هر حال روند رو به رشد ما از آن ها تندتر است.
وی ادامه داد: اگر ما نسبت به این موضوع حساسیت نشان ندهیم و خوب کار نکنیم ممکن است در چندین سال آینده آمار بیشتری ابتلا به سرطان در کشور ما بیشتر شود.
اکبری ادامه داد: خوشبختانه چون مراقبت های بیماری سرطان در کشور ما خیلی مناسب است و در خیلی از مواقع معادل کشورهای غربی پیش رفته از این بیماری مراقبت می کنیم، مرگ ناشی از سرطانمان خیلی بالا نیست یعنی حدود ۳۰ هزار مورد مرگ در سال داریم که این رقم، رقم بدی نیست و خوب است اما روند رو به رشدمان بالاست.
در ادامه این برنامه دکتر ملک زاده معاون پژوهشی وزارت بهداشت نیز در پاسخ به این سوال که چه کار کنیم که این روند رو به رشد کنترل شود اظهار داشت: اولین مطلب این است که ما باید در این زمینه تحقیقات انجام دهیم، هر چند تحقیقاتی که ما در این زمینه انجام دادیم نسبت به خیلی از کشورهای دیگر سرآمد است و نسبت به کشورهای در سطح منطقه در سطح بالاتری قرار داریم و در سال گذشته تلاش های بسیار زیادی صورت گرفته است.
* ۵۰ درصد سرطان ها قابل پیشگیری و درمان هستند
وی یادآور شد: نزدیک به ۱۲ مرکز تحقیقات سرطان در کشور داریم ولی یک اصلی در سرطان ثابت شده که ۵۰ درصد سرطان ها قابل پیش بینی هستند و با یک سری اقداماتی که به آن ها اشاره می کنم می توان ۵۰ درصد آن ها را پیشگیری کرد ضمن این که ۵۰ درصد سرطان ها هم قابل درمان هستند یعنی پس از معالجه فردی که سرطان دارد این فرد به مدت ۵ سال فردی است که معمولاً بهبود یافته و خوشبختانه ما در داخل کشور امکانات معالجه و تشخیص سرطان خیلی افزایش پیدا کرده است.
معاون پژوهشی وزارت بهداشت با بیان این که ۵۰ درصد سرطان ها معالجه ای ندارند اظهار داشت: متوسط طول عمر افراد در برخی سرطان ها مانند سرطان لوزالمعده که از سخت ترین سرطان هاست حدود ۶ ماه و در برخی دیگر ممکن است ۲ تا ۳ سال باشد
ملک زاده با بیان این که ما باید برای دو موضوع برنامه ریزی داشته باشیم گفت: یکی برنامه مربوط به درمان سرطان است که خوشبختانه در حال حاضر در کشور ما همه امکانات آن و داروهای آن و جراحان حاذق وجود دارد و موضوع دوم پیشگری از سرطان است نیاز به تغییر شیوه زندگی دارد که این موضوع نیز نیازمند تلاش و کوشش وزارت بهداشت و رسانه ها و همکاری خود مردم دارد.
ملک زاده در ادامه به مهم ترین عوامل شیوع سرطان اشاره کرد و گفت: دخانیات و از آن مهم تر مصرف تریاک است که مصرف این ماده مخدر حتی به مقدار کم چندین برابر سیگار می تواند ایجاد سرطان زایی کند، بعد از مصرف غذاهای خیلی شور، عدم مصرف سبزی جات و میوه، عدم مصرف آجیل، تنبلی و ورزش نکردن، چاقی و پرخوری و برخی عفونت های ویروسی و میکروبی از مهم ترین عوامل ایجاد سرطان هستند.
وی تصریح کرد: این ها عواملی هستند که ما درصددیم در یک مجموعه تحقیقاتی در چندین نقطه کشور آن ها را مورد بررسی قرار دهیم.
اکبری افزود: وزارت بهداشت کلیت سلامت مردم را بر عهده دارد و پیشگیری از نظر قانون وزارت بهداشت این گونه نیست که تمام ابزارهای پیشگیری در دست این سازمان باشد، وزارت بهداشت با یک شبکه گسترده و احداث۴۰ دانشگاه علوم پزشکی در کشور دارای ساختار تحقیقاتی مفصل و مرجع علمی کشور است.
رئیس موسسه تحقیقات سرطان کشور با تاکید بر این که کسی منکر فعالیت های وزارت بهداشت نیست گفت: این در صورتی تحقق پیدا می کند که مردم به سخنان این وزارتخانه توجه کنند به عنوان مثال ما دوست داریم که آب سالم استفاده کنیم و می توانیم سلامت آب را تعریف کنیم ولی تامین آب سالم در اختیار ما نیست و در اختیار نهادی دیگر است و یا غذای سالم داشته باشیم و فست فود ها را حذف کنیم و یا هوای آلوده را تمیز کنیم.
وی اضافه کرد: آنقدر که بانک ها برای احداثفست فودها وام می دهند اگر برای احداثسبزی فروشی ها وام بدهند منجر به این می شود که ساختار ذهنی مردم و مسئولین تغییر کند؛ وزارت بهداشت این پتانسیل علمی را دارد که این فعالیت ها را انجام دهد.
اکبری با تاکید بر این که در خیلی از جاهای دنیا تحقیقات ما منحصر به فرد است گفت: گاهی اوقات پژوهش ما در مورد سرطان بیشتر از کشورهای منطقه است و ما به جزئیات سرطان کشور را می شناسیم ولی کشورهای دیگر نمی شناسند امیدواریم این توانمندی در کشور رخ دهد تا هر کس وظیفه خود را بهتر شناخته و مردم در مراقبت از خود توانمند شوند.
رئیس موسسه تحقیقات سرطان ضمن خیر مقدم به ریاست جدید سازمان صدا و سیما گفت: امیدواریم که هیجانی که برای سرطان ایجاد شده از بین نرود و همواره مستمر علمی و بامعنا باشد تا مردم در تغییر رفتارشان در مقابله با بیماری ها بیشتر شود.
در ادامه اکبری در پاسخ به این سوال مبنی بر این که وزارت بهداشت چه حمایت سازنده ای در مقابله با بیماری سرطان دارد گفت: همان طور که مطرح است دارو جایگاهی در درمان سرطان ندارد و بر اساس گزارش سازمان ملل متحد سرطان هایی که به کیو ختم می شوند و کسانی که خوب می شوند حدود ۴۹ درصد با جراحی ۴۰ درصد با رادیوگرافی و ۱۱ درصد با دارو است و در این موارد دارو بالاترین رقم مصرف را به خود اختصاص داده است و یک مریض امکان دارد که یک بار یا ۶،۱۲ تا ۱۴ بار حراجی کرده و یا ۱۴ بار دارو مصرف کند و بر این اساس مصرف دارو بسیار سنبلیک شده است.
اکبری اضافه کرد: دارویی که در دنیا استفاده می کنیم از نظر علمی پسندیده نیست؛ چرا که ما سلول می کشیم و دراین دارو دادن ها سلول های جوان و سلول های سرطان جوان کشته می شوند و مورد مقبولیت علمی نیست و لذا نباید فکر کرد که هر چقدر دارو بهتر و زودتر مصرف شود زودتر جواب می گیرد چرا که عوارض دارو اثر بدی دارد.
وی تصریح کرد: همه دنیا استانداردهای علمی را در استفاده از اشعه دارو جراحی را دارند و این استانداردهای تکلیف علمی را مشخص می کنند و برای برخی بیماران دارو تجویز نمی شود ولی برای بری مصرف دارو وجود دارد اما آن طور که باید اثر گذار نیست.
اکبری با بیان این که سرطان لوزالمعده سخت است که اگر کشف شود باید زودتر مورد جراحی قرار بگیرد پس از عمل جراحی سرطان لوزالمعده فرد حدود ۴ سال زنده می ماند و طول دوره درمان از طریق دارو ۶ الی ۸ ماه طول می کشد.
وی اضافه کرد: باید در گفتن واقعیت به مردم توانمندی را بالا برد در حال حاضر تبلیغ هایی در راستای رایگان شدن داروهای سرطان مطرح است در این راستا نباید در وزارت بهداشت فشاری وارد کرد چرا که هم کار علمی است و هم کاری که می تواند طول عمر مردم را افزایش دهد می تواند در جهت ارتقا بخشیدن به زندگی مردم کمک کند.
اکبری تصریح کرد: ما باید در توانمندسازی مردم در مقابله با بیماری سرطان تلاش کنیم و علم مراقبت حمایتی – تسکینی سردمدار حمایت بیماران است و در این راستا می توان به بیمار سرطانی روحیه مضاعفی داد.
در ادامه ملک زاده معاون پژوهشی وزارت بهداشت با بیان این که برخورد با سرطان باید به صورت تیمی و کلی باشد گفت: درمان سرطان ترکیبی است و گاهی با سوزاندن و گاهی با جراحی و دارو و اشعه درمانی بیمار درمان می شود، آنچه که در مراکز درمانی سرطان به صورت ایده آل مطرح است این است که به طور جامع خدمات را به بیمار ارائه دهند.
ملک زاده با تاکید بر این که باید بیمار را در مقابله با بیماری اش آگاه کرد گفت: در این آگاهی بخشی باید به بیمار این موضوع را روشن کرد که چقدر طول درمانهایش در بهبود سرطان موثر واقع شده است.
وی افزود: سرطان معده و مری طول عمرشان به صورت حداکثری در ایران ۲ سال است به خاطر این که افرادی که به این سرطان ها مبتلا می شوند دیر به مراکز پزشکی مراجعه می کنند که دیگر کار از کارگذشته است.
ملک زاده افزود: ما یک سری نیازهای القایی داریم که هزینه های هنگفتی را به کشور وارد می کند و بیمار در این راستا اذیت شده ولی طول عمرشان زیاد نمی شود و در این راستا وزارت بهداشت در جهت گسترش داروهایی که بیشتر موثرهستند گام بر می دارد چرا که در حال حاضر افراد فقیر و غنی هستند که دچار سرطان می شوند بنابراین افرادی که سرطان می گیرند باید مورد حمایت قرار بگیرند.
وی با تاکید بر این که در این راستا باید سیستم بیمه تقویت شود گفت: بیمه باید کارهای درمانی سرطان را بپذیرد چرا که در حال حاضر در بیمارستان های دولتی هم این کار انجام می شود و بخش های خصوصی بر اساس تعرفه هزینه مقبولی را می گیرند.
وی اضافه کرد: امیدواریم در آینده خدمات تشخیصی سرطان بهتر انجام و مراکز جراحی دولتی بهترین مراکز برای درمان سرطان هستند و در قالب خدمات بیمه به مردم خدمت می کنند.
* افزایش سن جمعیت مهم ترین دلیل بروز سرطان است
در ادامه مطلق رئیس اداره سرطان وزارت بهداشت در ارتباط تلفنی با اشاره به بیماری سرطان در کشور اظهار داشت: مشکلی که در سطح جامعه وجود دارد و رسانه ها نیز به آن می پردازند موضوع سرطان است که گاهی اوقات در پیشگیری از آن غفلت صورت می گیرد.
وی با اشاره به افزایش سرطان در کشورهای در حال توسعه گفت: افزایش سن جمعیت مهم ترین دلیل بروز سرطان است، شیوه زندگی ناسالم و عوامل محیطی در بروز این بیماری موثر واقع می شوند.
مطلق با بیان این که ۵۰ درصد از جمعیت ما افزایش وزن دارند گفت: در این میان ۱۰ درصد از مردم ما سیگار مصرف می کنند و یا ۱ درصد قلیان اما باید دید که مردم و سیاستگذاران سلامت در این مسئله چه نقش مهمی دارند سیاست گذاران سلامت باید از ایجاد عوامل خطر جلوگیری کنند.
وی افزود: به عنوان مثال اگر آلودگی در بروز سرطان نقش دارد، باید نقش سیاست گذاران سلامت در این راستا پررنگ تر شود ما در این راستا دو نوع پیشگیری سطح یک و سطح دو داریم که در پیشگیری سطح یک بیشتر وظیفه حاکمیتی است و باید از مواجهه با عوامل خطر جلوگیری کرد.
مطلق تصریح کرد: پیشگیری سطح یک خود مراقبتی مردم است که باید از شیوع این بیماری پیشگیری کنند و وزن خود را کنترل کنند و پیشگیری سطح ۱ و ۲ به طور کلی شامل شناسایی عوامل خطر و افراد در معرض آن است که باید وزارت بهداشت متولی این امر شود.
* ۵۰ الی ۷۵ درصد از سرطان قابل پیش گیری و در دست مردم است
رئیس اداره سرطان وزارت بهداشت تاکید کرد: وقتی درباره سرطان صحبت می شود مردم نقش خود را مورد غفلت قرار می دهند، در حال حاضر عفونت، و ویروسHIV به میزان ۲۵ درصد در کشورهای در حال توسعه از عوامل سرطان است و بیش از ۵۰ درصد از عوامل خطر دیگری نیز وجود دارد که مربوط به اعتیاد می شود.
وی با تاکید بر این که رسانه ها نقش آگاهی بخشیدن به مردم را دارند، گفت: مردم باید به خودمراقبتی خود آگاه باشند و در جهت مصرف غذای سالم تلاش کرده و از روغن پالم و آب آلوده استفاده نکنند و وزن خود را کنترل کرده و از سبزیجات و میوه زیاد استفاده کنند.
وی اضافه کرد: ۵۰ الی ۷۵ درصد از سرطان قابل پیش گیری در دست مردم است و روابط عمومی وزارت بهداشت نیز نقش رابط را دارد و در تشخیص زودهنگام ، چکاپ و غربالگری سه سرطان پستان، روده بزرگ و دهانه رحم باید صورت بگیرد؛ چرا که این غربالگری تاثیرگذار است و افرادی که عوامل مشکوکی را شناسایی می کنند باید زودتر به مراکز درمانی مراجعه کنند.هر چه سرطان زودتر شناسایی شود هزینه های بیمار نیز کمتر خواهد شد.