قتل در شهر ما ارزان شده است
سیدجواد سیدپور
قتل در شهر ما ارزان شده است، به ارزاني عصبيتي زودگذر و خشمي بيپايه. چه جانهاي باارزشي كه مفت به خاك ميافتند و چه وجدانهايي كه از پس صداي مهيب اين افتادنها هنوز بيدار نميشوند تا از خود بپرسند: در اين معركه نفسپرور اخلاق كجاست؟!
قویترین مرد ایران داداشی با اصابت ضربات چاقو در کمتر از نیم ساعت در کف خیابان جان میدهد، همزمان و کمی آنسوتر روحانی جوانی علی خلیلی که آمر به معروف بوده به خون مینشیند و پنج بیمارستان بزرگ پایتخت کشور از پذیرشش سر باز میزنند و… همین چند صباحی پیش بود که دختری کاردآجین شد تنها به جرم دوست نداشتن دیگری و… هرچه به عقب برویم باز هم هست رخدادهایی که مثل رعد بر جان و روان مردمان این دیار فرود آمد و عقل را فرو نهاد تا خوابزدگان رویانشین را به خود آورد که «حال اخلاق خوب نیست!»
اتفاق عجیبی افتاده! رخداد بیسابقهای! که همه ما را به شدت سادهانگار کرده بهطوری که تا اتفاقی از جنس قتلهای سعادتآباد یا فاجعههایی از سنخ حواشی اصفهان یا وقایعی از گونه کاشمر و پل مدیریت و چه وچه به وقوع میپیوندد بلافاصله «حکمها» و «فریادها» چنان برمیخیزد که «بروید، بگیرید و بکشید» و یا کیست مقصر چنین فاجعهای جز «این» و جز «آن» و گویی پدیدههای انسانی مسائلی تکخطی و بسیار سهل و ساده است و با پیدا کردن مقصری همه مشکلاتش حل میشود.
همین سادهسازی عقل فریب است که جا را برای عقلانیت نقاد تنگ میکند تا نتواند ریشهیابی کند و زنهار دهد که «از پس این قافله تاراج خزان میآید آقایان!»
اینکه متجاوز یا قاتلی پیدا و قصاص شود سهل است ولی آنچه سخت است این است که همه ما نه فقط مسئولین و روسای فلان ارگان و بهمان دستگاه از خود بپرسیم که ما با اخلاقمان چه کردهایم؟ چرا اخلاق اجتماعی ما تا بدین پایه ضعیف شده که با کوچکترین خشمی به راحتی بزرگترین گناه قتل را مرتکب میشویم؟
کجاست آن روحیه تعاون، ایثار، ازخودگذشتگی، صبوری، جانفشانی و ایستادگی در برابر نفس اماره و مکاره این روز و روزگار؟
ما را چه شده است که قتلهای دلخراش و رخدادهای جانآزار برای ما سهل و ممتنع شده است؟!
مبادا به این فاجعهها عادت کنیم و این رخدادها ما را به خواب غفلت ببرد.
به یاد بیاوریم که هستیم؟ کجا ایستادهایم؟ و قرار است و یا لااقل قرار بود چه بکنیم؟
ما دستاندرکار تدارک فاجعه یا تکثیر آن نیستیم. ما برای اخلاق زندهایم، برای آنچه خدا مقدر کرده که «تخلقو به اخلاق الله» شویم.
ما براي اخلاق زندهايم و براي اخلاق ميميريم و اين راهي است كه انبياء و اوليا و نيكان و فرزانگان اين خاك به ما آموختهاند و آموختهاند كه از همان ابتداي تاريخ تاكنون قتل، قتل است و تجاوز، تجاوز و قرار نيست كه قبحاش و پليدياش تمام شود يا فراموش گردد و ناديده انگاشته شود. اگر چندين هزاره ديگر هم بر اين سياره بگذرد، اخلاق همان است كه بود و معيارهاي اخلاق جاودانند و هيچكس نميتواند ادعا كند كه اخلاق خيلي پيشرفت كرده است. بله، ديگر آدمها، آدمها را نميخورند ولي هنوز قتل هست، تجاوز هست، كشتار هست. اگرچه اينها هست ولي اينها اصل نيست، اصل فداكاري است، اصل گذشت است، اصل
ايثار است، اصل رعايت حق و حقوق ديگران است، اصل عدالت است. اين اصلها ارزشهاي ما هستند و ارزشهاي ما اخلاق ما را ميسازند. ما زندهايم براي ارزشها، براي اخلاق، براي آنچه همه بودن ما را ميسازد. بايد دوباره به بازخواني معناي زندگي پرداخت، شايد دواي درد ما اين باشد، شايد.