اولین تجربه اعتیاد دانش آموزان در مدارس
علیرضا جزینی، قائممقام دبیرکل ستاد مبارزه با موادمخدر گفته است: ۶٧درصد دانشآموزان مصرفکننده موادمخدر نخستین تجربه خود را از مدارس آغاز کردند و در دانشگاههای زیرنظر سازمان سنجش ٢, ۶درصد و در دانشگاههای زیرمجموعه وزارت بهداشت ١. ۶درصد دانشجویان، درگیر مصرف موادمخدر هستند.
به گزارشافکارنیوز،اما باید بدانیم گرایش به سوی موادمخدر و استعمال آن تبعات مختلف و جبرانناپذیری به دنبال دارد که میتوان به ترک تحصیل، گرایش به سمت دوستان ناباب، سرقت، نزاعهای خیابانی و خانوادگی و… اشاره کرد.
دکتر شایان مهر، مولف دایرهالمعارف تطبیقی علوماجتماعی در این رابطه معتقد است: از مهمترین تبعات پایین آمدن سن اعتیاد میتوان به امکان سرایت سریع آن به سایر افراد خانواده اشاره کرد. زیرا امروزه اعتیاد با سرعتی همهگیر میتواند یک خانواده را درگیر کند. برای نمونه یک جوان ١٨ ساله معتاد در خانواده دارای پدر و مادر، خواهر و برادر است که پس از گرایش به اعتیاد بهطور میانگین میتواند در مناطق شهری ٧ / ۴ نفر را به سمت استعمال موادمخدر سوق دهد. زیرا سن اعتیاد در گذشته بالاترین سن در
خانواده بود که خود آنها سایر افراد را از این کار باز میداشتند. این درحالی است که با پایین آمدن سن اعتیاد، احتمال دسترسی به مواد مخدر ٥ برابر افزایش یافته است.
امروزه ضریب گرایش به اعتیاد میان نوجوانان مقاطع تحصیلی راهنمایی و دبیرستان بیش از سایر گروههای سنی است این کاهش سن، تبعات زیادی را به دنبال دارد که میتوان به سرقت، قتل، درگیری، روابط نامشروع برای تأمین هزینه خرید موادمخدر اشاره کرد. پس از این موارد میتوان از انواع جرمهای اجتماعی نظیر سرقت کودکان و کشیدن چکهای بیمحل که مرتبط با گرایش به اعتیاد است، نام برد. به عبارت دیگر در نتیجه این موارد در جامعه شاهد نابسامانی در حوزه اقتدار و هویت اجتماعی هستیم.
محمودرضا هاشمورزی، دبیر همایش کشوری سلامت روان که اخیرا برگزار شد، عنوان میکند که حدود ٥٥درصد از والدین بعد از گذشت ٥سال متوجه اعتیاد فرزند خود میشوند. این هم خبر خوبی نیست. اما از بیخیالی و دست روی دست گذاشتن یا حساسیت نابجا هم کاری درست نمیشود.
عباس دیلمیزاده، رئیس کمیته پیشگیری از آسیبهای موادمخدر آسیا و مدیرعامل جمعیت تولد دوباره دراینباره حرفهای قابلتوجهی دارد. او معتقد است آماری که اعلام میشود، درواقع آمار دانشآموزان و دانشجویان معتاد نیست، بلکه منظور این است که این تعداد، حداقل یک بار مواد مخدر مصرف کردهاند.
در گرایش نوجوانان و جوانان به سمت سوءمصرف موادمخدر، علل و عوامل گوناگونی نقش دارند که شامل علل شخصیتی روانی، علل اجتماعی، علل خانوادگی و… است. در مورد علل شخصیتی روانی میتوان به محرومیتها و ناکامیها، عقدههای سرکوبشده فرد، هیجان در نوجوانی، کنجکاوی و… اشاره کرد. از علل فردی و اجتماعی میتوان به دوستان ناسالم، نداشتن مقبولیت اجتماعی، در دسترس بودن مواد، محله ناسالم و وجود خردهفروشان اشاره کرد. از عوامل خانوادگی نیز که زمینهساز اعتیاد فرزندان است، میتوان به اعتیاد یکی از اعضای خانواده، سکونت در محله یا منطقهای که به مواد مخدر آلوده است، پایین
بودن اعتقادات مذهبی، طلاق والدین، مصرف تفننی در خانوادههایی که با هم در رفت و آمد هستند، اشاره کرد.
تحقیقات نشان داده است که روشهای تربیت فرزندان و نحوه شکل دادن معیار و ارزشهای اخلاقی و نیز کیفیت تعاملات عاطفی اعضای خانواده، از عوامل موثر در آسیبپذیری دانشآموزان هستند فقدان یا ناهمخوانی در پیادهکردن نظم و انضباط از سوی والدین یا مجازات افراطی شدید، انتظارات ضعیف والدین از فرزندانشان برای آینده درسی آنها، دخالت بیش از حد یکی از والدین و دوری یا آسانگیر بودن والد دیگر، استفاده مادر از روشهای ایجاد احساس گناه در کودک برای کنترل او، الگوهای ارتباطی منفی(مانند انتقاد، متهم کردن و فقدان تحسین و تمجید) مرزهای نامشخص برای رفتار، انتظارات غیرواقعی
والدین از فرزندان و اعمال خشونتهای افراطی نسبت به آنها همگی از عواملی هستند که با سوء مصرف مواد در نوجوانان همبستگی داشتهاند. در رابطه با خشونت تا در مطالعهای، شیوه سوءمصرف مواد در خانوادههای پرخشونت ٥ برابر بیش از خانوادههایی بود که عادت به گفتوگو و بیان علایق و احساسهای خود داشتند حتی در خانوادههایی که در آنها والدین به مصرف مواد میپردازند تعاملات نادرست خانوادگی سهم مستقلی در گرایش نوجوان به موادمخدر داشته به این نحو که در یک ساختار خانوادگی پاداش دهند، مصرف مواد توسط والدین، تنها به میزان اندکی، فراوانی مصرف حشیش در نوجوان را افزایش
میداده است در حالیکه در یک ساختار غیرپاداش دهنده، همبستگی آشکاری بین میزان مصرف مواد توسط والدین و فرزندانشان وجود دارد.
پیش از این عباس صلاحی، عضو هیأت رئیسه کمیسیون اجتماعی مجلس با انتقاد از کاهش سن اعتیاد در کشور گفته بود: آمار و ارقام متناقض ارایه شده درخصوص تعداد معتادان و همچنین در برخی موارد انکار آن اجازه بررسی موضوع و اتخاذ تدابیر مناسب را از مسئولان سلب کرده است. در کاهش سن اعتیاد و افزایش تمایل قشر جوان و نوجوان به مصرف مواد مخدر آن هم از نوع صنعتی شکی نیست اما متاسفانه آمار و ارقام متناقض ارایه شده اجازه بررسی موضوع و اتخاذ تدابیر مناسب در اینباره را از مسئولان امر سلب کرده است. افزایش مصرف موادمخدر صنعتی و روانگردان آن هم بین دانشآموزان فاجعهای است که در آینده
نه چندان دور کشور را با مشکلات و بزهکاریهای مختلفی مواجه خواهد کرد.
صلاحی شیوع اعتیاد بین دانشآموزان را زنگ خطری برای مسئولان خواند و تصریح کرد: متاسفانه نکتهای که نمیتوان آن را نادیده گرفت انکار مسئولان مربوطه در امور آموزش و پرورش است که بهجای حل صورت مسأله به پاککردن آن میپردازند و حتی منکر شیوع اعتیاد میان دانشآموزان میشوند. تا زمانی که آمار دقیقی از مبتلایان به اعتیاد در دست نباشد و همچنین قبول وجود چنین معضلی در بین مسئولان صورت نگیرد نمیتوان گامی در راستای بهبود اوضاع برداشت.
آخرینباری که آمار دانشآموزان معتاد اعلام شد سال ١٣٨٧ بود که محمدرضا جهانی، قائممقام دبیرکل وقت ستاد مبارزه با موادمخدر از وجود ٣ هزار دانشآموز معتاد در کشور خبر داد. این آمار زمانی اعلام شد که هنوز کارشناسان برای بررسی وضع موادمخدر در کشور، به طرح ارزیابی سریع وضع اعتیاد در کشور استناد میکردند که در سال ١٣٨۶ انجام شده بود. آمار اعلام شده، براساس شمار دانشآموزان خود معرف بود و بنابراین دانشآموزانی که تمایل به ترک نداشتند در آن لحاظ نشده بودند.
از سوی دیگر به گواه طرح شیوع شناسی مصرف مواد مخدر که در سال ١٣٩ انجام شد میزان مصرف مواد در گروه سنی ١٥ تا ١٩سال معادل ١٣,٥٦درصد، گروه سنی ٢ تا ٢٤سال معادل١٦.٨٣ درصد، ٢٥ تا ٢٩سال معادل ١٤.٣٢درصد است و باقیمانده این رقم به گروههای سنی ٣ تا ٦٤سال اختصاص دارد. طبیعی است که گروه سنی ١٥ تا ١٩ سالههایی که در این آمار به آنها اشاره شده در سن تحصیل هستند که ممکن است در مدارس کشور مشغول به تحصیل باشند یا نباشند.