تبلیغات
کد خبر: ۴۰۷۷۶

چرا علوم انسانی بومی مظلوم است!

رحیم پور ازغدی

چرا علوم انسانی بومی مظلوم است!

وقتی از در اتاقشان بیرون آمدم تازه فهمیدم چرا با این همه تاكید مسئولین فرهنگی و در راس همه رهبر انقلاب مبنی بر تولید علوم انسانی اسلامی و بومی، هنوز كه هنوز است در دانشگاه ها قدمی از قدم نتوان برداشت. تازه فهمیدم وقتی این همه می گویند علوم انسانی اسلامی مظلوم است، از كجا آب می خورد. شاید اگر به جای این دوستمان جناب رحیم پور ازغدی یك شبانه روز پیوسته از اهمیت علوم انسانی و اجحافی كه در تولید علوم انسانی اسلامی رفته است سخن می گفتند، به این شدت كه من در همین چند دقیقه تعاملم با این دوست عزیز شیرفهم شدم، در من اثر نمی كرد

«آینده»؛ چند روز پیش شاهد برخوردی بودم که بهانه ای شد که با هم، به اندازه همین چند خط درباره این موضوع تامل کنیم:

همین چند روز پیش بود که جهت گرفتن مجوزی برای حقله مطالعاتی دانشگاهیمان راهی حراست دانشگاه شدم که البته ای کاش نمی شدم و فکر کار علمی در تابستان را از سرم بیرون می کردم. بله! حراست دانشگاه، همان نهادی که مسئولین فهیم و خدوم در آن کم دیده نمی شوند. در این حلقه که جمعی از بچه ها ی علوم سیاسی و دیگر رشته ها در آن جمع شده اند، در جهت فراگیری سیاست اسلامی منابع مبنایی فلسفی و سیاسی در حوزه اندیشه اسلامی را با راهنمایی اساتید سرشناس دانشکده حقوق و علوم سیاسی مطالعه و درباه اش بحثمی کنند.

اما برخورد یکی از دوستان مسئول در حراست با این درخواست ما، مرا به فکر فرو برد، سوالاتی در ذهنم ایجاد کرد و در نهایت مرا به جوابهایی هم رسانید. جملات جالب با لحنی جالب تر از قبیل این که: " بالاخره مچتون رو می گیریم "، " ما که می دونیم تو این جمعتون چه کار دارید می کنید "، " اگر می خواهید مطالعه کنید بیاید و زیر مجموعه نهادهای دیگه کتابای اونارو بخونید، چرا خودتون سر خود؟ "، " اصلا دور هم جمع شدن و مطالعه کردن هم مجوز می خواد، شما کار غیر قانونی کردید "، " ما مثل شما زیاد دیدیم، نمی تونیم بذاریم همشون بیان و فعالیت کنن " و خیلی صحبت های دیگر که شاید بهتر است فراموششان کنم.

بالاخره بعد از کلی جملات هدایتگر و مهربانانه حضرتشان ما توانستیم به ایشان بقبولانیم(البته به خیال خودمان) که فقط مطالعه می کردیم و به خدا مطالعه علمی ما به هیچ گروه و جناحی ربطی ندارد و به هیچ جا بر نمی خورد. آن جناب هم با گذاشتن مقادیر زیادی منت بر سر و هیکل ما، و با قرار دادن تعداد زیادی شرط و شروط قبول فرمودند که فقط بچه های علوم سیاسی و بدون حضور دیگر دوستان، در دانشکده می توانیم " فقط " دور هم مطالعه کنیم، و تهدید نمودند که اگر کس دیگری به این جمع اضافه شود کارمان با کرام الکاتبین است….

وقتی از در اتاقشان بیرون آمدم تازه فهمیدم که چرا با این همه تاکید مسئولین فرهنگی و در راس همه آنها رهبر انقلاب اسلامی مبنی بر تولید علوم انسانی اسلامی و بومی، هنوز که هنوز است، در دانشگاه ها قدمی از قدم نتوان برداشت. تازه فهمیدم که وقتی این همه می گویند علوم انسانی اسلامی مظلوم است، از کجا آب می خورد. شاید اگر به جای این دوستمان، جناب رحیم پور ازغدی یک شبانه روز به صورت پیوسته از اهمیت علوم انسانی و اجحافی که در تولید علوم انسانی اسلامی رفته است سخن می گفتند، به این شدت که من در همین چند دقیقه تعاملم با این دوست عزیز شیرفهم شدم، در من اثر نمی کرد.

این جریان یک بهانه کوچک و نمونه ای ناچیز است اما حاکی از یک آفت نسبتا بزرگ و دامنگیر در دانشگاه هاست.

همانطور که می دانیم علوم انسانی را مجموعه ای از تفکرات نظریه پردازان تشکیل می دهد و در آن مانند علوم دقیقه با یک فرایند ثابت قابل تجربه روبرو نیستیم، بلکه تفکر و اندیشه هر چه پویاتر باشد با فرایندهای گسترده تری در این علوم روبرو هستیم. به عنوان مثال وقتی می گوییم علوم سیاسی اسلامی، این عبارت دربرگیرنده ی تمام نظریه های فیلسوفان و فقیهان و متکلمان سیاسی در تاریخ اسلام، از دیرباز تاکنون است. با تمام تفاوت ها و تعارض هایشان.

اما این تعارضات و تفاوت ها به این شکل در علوم دیگر دیده نمی شود. در علوم دیگر سیر تکامل باعثتغییر می شود، اما چون راه تکامل تجربه طبیعی است، عموما در هر مقطع از این سیر تکامل با یک سری نطریات ثابت تایید شده روبروییم. پس برای تکامل و تولید این علوم نیاز به تجربه و آزمایش و کشف قوانینی معین داریم ومکان این کشفیات هم در آزمایشگاه های مربوطه است. اما در علوم انسانی همزمان نظریات مختلف، مطرح، نقد، تایید و رد می شوند. به سختی می توان یک نظریه را به طور کامل رد یا تایید کرد. تفکر و اندیشه جایگاه ممتازی دارد و بخش زیادی از فرایند تولید علم در عالم ذهن نظریه پرداز شکل می گیرد. آزمایشگاه او هم جوامع انسانی است و همین که پای مطالعه روی انسان به میان می آید، پیچیدگی را به همراه خود می آورد.

با این همه هرچند علوم دیگر هم به نسبت خود، برای شکوفایی و تولید، به امنیت، آزادی و حمایت نیازمندند، اما این نیاز در حوزه علوم انسانی بسیار بیشتر احساس می شود. هر چقدر دانشجویان با امنیت خاطر بیشتر، و با آزادی و حمایت شدید تر به مطالعه منابع و تفکر و اندیشه، و بیان و نقد اندیشه ها بپردازند، اندیشه های جدیدی شکل می گرد و علوم جدیدی ایجاد می شود. چه زیباتر کسانی که برای کشف این علوم جدید در مبانی مقدس اسلامی تفحص کنند و چه زشت است وقتی که در برابر همه اینها با دید امنیتی برخورد می شود.

دقیقا مشکل کار همینجاست. وقتی مسئول پایین دستی و یا عدم مسلط امنیتی به حوزه های تخصصی برای حوزه های دیگر از جمله علم تصمیم گیری کند، منطق زور است که به جای حکمت و عقل حکم فرمایی می کند. اگر در پی توسعه علوم انسانی هستیم، نباید دید امنیتی تا کوچک ترین جزئیات وارد مباحثعلمی شود چرا که در صورت گذاشتن عینک امنیتی بر بررسی تمامی ابعاد، علم آموزی و تولید علم می شود دیگر متخصص این امور قدرت و مجالی برای تصمیم گیری ندارند و کار از دست متخصصان خارج شده و به دست دیگران می افتد و همین امر موجب بدبینی می شود.

در صورتی كه اگر یك استاد دانشگاه (مانند همان اساتید بزرگواری كه در مثال فوق اشاره شد كه ما در جمع مطالعاتیمان از آنها راهنمایی می گیریم) در پیشبرد چنین روندی مبسوط الید بود، از چنین برخوردهایی خبری نبود و به راحتی می توانستیم به تولید روز افزون علوم انسانی امیدوار باشیم. چون او راه رسیدن به این هدف را می داند و فرصت ها را با دید امنیتی به هدر نمی دهد. اوست كه مصلحت اندیشی می كند و می داند باید چگونه مصلحت اندیشی كند.

تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
ارسال نظرات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات