نخستین کسانی که لوله کشی آب داشتهاند؟
از آنچه که از دوران ساسانيان به جا مانده است؛ مي توان به خوبي دريافت که در اين دوران توجه ويژهاي به آبرساني کشاورزي و شهري شده است، اين در حالي است که متاسفانه کارهاي مهم پژوهشي در نشان دادن پيشرفتهاي دوران ساسانيان انجام نشده است؛ يکي از دستاوردهاي ارزشمند ساسانيان در زمينه فناوري که حتي امروز نيز تحسين برانگيز است، لوله کشي آب شهري و کشاورزي بوده است که شايد براي نخستين بار در جهان پديد آمده باشد.
ایرانیان از گذشتههای دور از لوله کشی آب آشامیدنی بهرهمند بودهاند؛ با این سیستم لوله کشی، آب آشامیدنی به درون خانهها آورده میشد. باید اذعان داشت که لوله کشی آب در دوران ساسانیان بر پایه یافتههای بسیار پیشرفته دانش آن روز انجام گرفته است.
محمدرضا همزهای، استاد مردم شناسی دانشگاه رازی کرمانشاه در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، منطقه کرمانشاه، در این باره توضیح داد: مردم در دوران ساسانیان با این فناوری، چشمههایی که در پایین شهر قرار داشته اند را لایروبی کرده و با ایجاد حفره، آن را با ساروج اندود میکردهاند و درست همانگونه که امروزه با لولههای فلزی انجام میشود، آب چشمهها را به سمت شهر میآوردهاند؛ آنگاه به جای اتصالها و یا جوشکاری امروزی برای چسباندن لولهها به هم، روش اتصال لولههای سفالی از راه ساخت جفتی نر و ماده انجام میگرفته است.
وی افزود: آنها پس از اتصال تنبوشههای نر و ماده، دور آنها را با ساروج که مادهای ساخته شده از آهک، گچ، سفید تخم مرغ و چیزهای دیگر بود، می پوشاندند.
همزهای عنوان کرد: این کوزههای سفالی به شکل ویژهای اتصال یافتهاند؛ جالب اینکه چون در بعضی مکان ها خانهها در بلندی جای داشتند، لولهکشی ستایش انگیزی به شکل مارپیچ انجام گرفته که برپایه دانش مهندسی پیشرفتهای بوده است؛ این لوله کشی به گونهای بوده تا از لحاظ آسایش و دسترسی به آب هیچ گونه دشواری نباشد.
این عضو هیات علمی دانشگاه رازی کرمانشاه بیان کرد: در این نوع لوله کشی هنگام برداشت از آب بهجای استفاده از شیر و فلکههای امروزی یک ابزار چوبی بهکار برده میشد که مانند چوب پنبه بکار گرفته شده در بطریهای امروزی بوده است.
همزه ای اظهار کرد: نمونه شگفت انگیزی که نشان دهنده لوله کشی کوزهای برای آبیاری کشاورزی، در روستای پیروزآباد اسلام آباد غرب است، در واقع فناوری بکار رفته در دوران ساسانیان را به تصویر می کشد و این واقعیت را نشان می دهد که بی گمان، دوران فرمانروایی حدود چهار صد ساله این خاندان ایران، سرآمد پیشرفت کشاورزی در دوران باستان بوده است.
وي گفت: موضوع بسيار مهمي که بايد يادآور شد، اين است که تلاش براي رسيدن به چنين فناوري آبرساني به جهت نياز فراوان به آب بوده است؛ اين نکته با توجه به اينکه سرزمين هاي ساساني به هيچ وجه با کمبود آب مواجه نبودهاند جاي بسي تامل دارد.