بهترین ها و بدترین ها نزد خدا
توجه داشته باش كه بهترین مؤمنین كسانی هستند كه بیشتر از دیگران از شخص خود، بستگان و مال خویش را در راه خدا پیشكش كنند و هر چه پیش از خود برای قیامت از كارهای خیر بفرستی برایت ذخیره می گردد و هر چه از مال و ثروت برای وارث بگذاری سودش برای دیگران است .
۱. مقرب ترین مردم
«هم اعلم خلقک بک، و اخوفهم لک، و اقربهم منک.»(خطبه ۱۰۹)؛ فرشتگان داناترین مخلوقات به مقام ربوبی تو هستند و بیمناک ترین موجودات از تو و نزدیک ترین مخلوقات به بارگاه قدس و کبریایی ات.
۲. فاضل ترین بندگان
«ان افضل الناس عند الله من کان العمل بالحق احب الیه و ان نقصه و کرثه من الباطل و ان جر الیه فائده و زاده.»(خطبه ۱۲۵)؛ همانا با فضیلت ترین مردم نزد خداوند کسی است که برای او عمل به حق، اگر چه موجب کاهش(ظاهری) و سختی باشد، محبوب تر از باطل بوده است، اگر چه آن باطل برای او فایده را جلب کند و موجب افزایش وی گردد.
۳. محبوب ترین بندگان نزد خدا
«عباد الله! ان من احب عباد الله الیه عبدا اعانه الله علی نفسه … قد خلع سرابیل الشهوات، و تخلی من الهموم، الا هما واحدا انفردبه، فخرج من صفه العمی، و مشارکه اهل الهوی.»(خطبه ۸۷)
؛ ای بندگان خدا! از محبوب ترین بندگان خدا در پیشگاه ربوبی بنده ای است که خداوند(سبحان) او را در شناخت نفس خود و ساختن آن یاری فرماید، پیراهن های شهوات را از خود برکند و جز یک غم، از تمام غم ها خود را می رهاند و از صف کوردلان و مشارکت با هواپرستان خارج شد.
۴. خیرخواه ترین مردم
«ان انصح الناس لنفسه اطوعهم لربه؛ و ان اغشهم لنفسه اعصاهم لربه.»(خطبه ۸۶)
؛ همانا خیرخواه ترین مردم درباره خویشتن مطیع ترین مردم بر پروردگارش و خائن ترین مردم درباره خویشتن معصیت کارترین آنان به خدایش می باشد.
۵. دودستگی مردم
«انما الناس رجلان: متبع شرعه، و مبتدع بدعه، لیس معه من الله سبحانه برهان سنه، و لا ضیا حجه»(خطبه ۱۷۶)؛ مردم بر دو صفت اند: پیرو قانون شرع، یا بدعت گزار و پیرو بدعت که با او هیچ قانونی و روشنایی دلیل از خداوند وجود ندارد.
۶. بدترین خلق نزد خالق
«ان ابغض الخلائق الی الله رجلان: رجل و کله الله الی نفسه؛ فهو جائر عن قصد السبیل، مشغوف بکلام بدعه، و دعا ضلاله، فهو فتنه لمن افتتن به، ضال عن هدی من کان قبله، مضل لمن اقتدی به فی حیاته و بعد وفاته، حمال خطایا غیره، رهن بخطیئته.»(خطبه ۱۷)؛
بدترین مردم در نظر خدا دو دسته اند:
فردی که خدا او را به خودش واگذار کرده(و به او کمک فکری نمی کند) چنین فردی از راه راست منحرف می گردد، به بدعت و مطالب انحرافی علاقمند و آلوده می شود. چنین فردی به وسیله آشوبگری گمراه گردیده، موجب انحراف کسانی است که در زمان زندگی و مرگ او، از وی پیروی کنند، اشتباهات دیگران را به دوش می گیرد و گرو گناهان خویش است.
۷. برترین مؤمنان
«من کتاب له الی الحارثالهمدانی: اعلم ان افضل المومنین افضلهم تقدمه من نفسه و اهله و ماله، فانک ما تقدم من خیر یبق لک ذخره، و ما توخره یکن لغیرک خیره.»(نامه ۶۹)
در نامه خود به حارثهمدانی چنین نوشت: توجه داشته باش که بهترین مؤمنین کسانی هستند که بیشتر از دیگران از شخص خود، بستگان و مال خویش را در راه خدا پیشکش کنند و هر چه پیش از خود برای قیامت از کارهای خیر بفرستی برایت ذخیره می گردد و هر چه از مال و ثروت برای وارثبگذاری سودش برای دیگران است.
۸. مبغوض ترین بندگان نزد خدا
«ان من ابغض الرجال الی الله تعالی لعبدا و کله الله الی نفسه، جائرا عن قصد السبیل، سائرا بغیر ذلیل؛ ان دعی الی حرثالدنیا عمل، و ان دعی الی حرثالاخره کسل!.»(خطبه ۱۰۳)
همانا قطعا از مبغوض ترین مردان در نزد خدا، آن بنده ای است که خدا او را به خود او واگذاشته است، این بنده(رها شده به حال خود) از راه حق متجاوز و بدون رهبری که دلیل راه است در حرکت است. اگر این بنده(رها شده به حال خود) به کشت و کار دنیوی خوانده شود به کار می افتد و اگر به کشت و کار اخروی خوانده شود کسل و افسرده می گردد.
۹. برترین بنده
«اعلم ان افضل عباد الله عند الله امام عادل، هدی و هدی.»(خطبه ۱۶۴)؛ بدان برترین بندگان در نزد خداوند سبحان، امامی است عادل، که هدایت شده و مردم به وسیله او هدایت شوند.
۱۰. شایسته ترین خلق
«اولی الناس بالکرم من عرفت به الکرام.»(حکمت ۴۳۶)؛ شایسته ترین مردم به کرامت کسی است که مردمان با کرامت به وسیله او شناخته می شوند.
۱۱. بهترین بندگان خدا
«عباد الله! ان من احب عباد الله الیه عبدا اعانه علی نفسه … مصباح ظلمات، کشاف عشوات، مفتاح مبهمات، دفاع معضلات، دلیل فلوات، یقول فیفهم، و یسکت فیسلم … و اخر قد تسمی عالما و لیس به، فاقتبس جهائل من جهال، و اضالیل من ضلال، و نصب للناس اشراکا من حبائل غرور، و قول زور … یقول: اقف عند الشبهات، و فیها وقں و یقول: اعتزل البدع، و بینها اضطجع، فالصوره صوره انسان، و القلب قلب حیوان، لا یعرف باب الهدی فیتبعه، و لا باب العمی فیصد عنه. و ذلک میت الاحیا.»(خطبه ۸۷)
همانا از محبوب ترین بندگان خدا، نزد او بنده ای است که خداوند او را در برابر نفسش یاری رسانده است … چراغ تاریکی هاست، برطرف کننده کوری ها، کلید مبهمات، زداینده مشکلات و راهنمای بیابان ها. می گوید و می فهماند و به موقع خاموش می شود و سالم می ماند…
و دیگری که خود را دانشمند می نامد، ولی دانشمند نیست، او از نادان ها و گمراهان، نادانی ها و گمراهی ها را فرا گرفته و دام هایی از ریسمان های فریب و گفتار دروغ برای مردم گسترده است …
می گوید: به گاه شبهات درنگ می کنم در حالی که در آن ها فرو افتاده است، می گوید از بدعت ها کناره می گیرم، در حالی که میان آن ها خفته است، چهره اش نه چهره انسان را می شناسد تا به دنبال آن برود و نه باب کوری دل را تا از آن جلوگیری کند. او مرده ای است در میان زندگان.
۱۲. هر که بر اساس آنچه خدا نازل کرده است داوری نکند
«ان ابغض الخلائق الی الله رجلان: و رجل جلس بین الناس قاضیا ضامنا لتخلیص ما التبس علی غیره، فان نزلت به احدی المبهمات هیا لها حشوا رثا من رایه، ثم قطع به، فهو من لبس الشبهات فی مثل نسج العنکبوت. لا یدری اصاب ام اخطا … تصرخ من جور قضائه الدما، و تعج منه المواریث.»(خطبه ۱۷)؛
بدترین مردم در نظر خدا دو دسته اند:
مردی که در میان مردم به قضاوت و حل مشکلات که ضامن آن گردیده می نشیند، اگر مطلب مبهمی پیش آمد، رای ضعیف و نظر بی ارزشی می دهد و از روی قطع هم نظر خود را صادر می کند، چنین فردی در مسائل مبهم مثل تنیدن عنکبوت است، نمی داند عملش صحیح است یا غلط! …
خون های ریخته شده از ظلم قضاوتش به فریاد آمده و فریاد میراثبر باد رفتگان(که به ناحق تقسیم شده) بلند است.
۱۳. حال محبوب ترین بندگان
ان من احب عباد الله الیه عبدا اعانه الله علی نفسه، فاستشعر الحزن، و تجلبب الخوف؛ فزهر مصباح الهدی فی قلبه.(خطبه ۸۷)
همانا از محبوب ترین بندگان خدا نزد او، بنده ای است که خداوند او را در پیکار با نفسش یاری کرده است، پس جامه رویینش ترس(از خدا) و چراغ هدایت در دلش فروزان است.
۱۴. بدترین مردم از دیدگاه علی علیه السلام
ان شر الناس عند الله امام جائر ضل و ضل به، فامات سنه ماخوذه، و احیا بدعه متروکه.(خطبه ۱۶۴)
همانا بدترین مردم نزد پروردگار، پیشوای ستمگری است که خود را گمراه و دیگران هم به وسیله او گمراه شوند و سنت های برگرفته از دین را نابود کند و نوآوری های ترک شده خلاف دین را زنده سازد.
۱۵. بدبخت حقیقی
«ان الشقی من حرم نفع ما اوتی من العقل، و التجربه.»(نامه ۷۸)؛ همانا بدبخت کسی است که از عقل و تجربه خود بهره نگیرد.
منبع: اندیشه قم