تبلیغات
کد خبر: ۴۳۳۳۳

سنگ نگاره های فراموش شده درگردشگری

بزرگترین مجموعه سنگ نگاره های کشور در قالب ۳۱ نقطه شامل بیش از ۲۱ هزار سنگ نگاره در منطقه ای به نام تیمره بین خمین و گلپایگان همچنان در معرض تخریب باد و باران است.

به گزارش واحد مرکزی خبر ، متاسفانه این سنگ نگاره ها فرصت فراموش شده در صنعت گردشگری است بطوریکه با گذشت چند سال از کشف منطقه تیمره خمین تاکنون اقدامی برای توسعه گردشگری آن صورت نگرفته و کوهها تنها همدم آنهاست.

رئیس سازمان میراثفرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی وجود سنگ نگاره های خمین را بهترین فرصت برای رونق صنعت گردشگری ایران می داند و معتقد است بر اساس سند چشم انداز۲۰ ساله، باید در سال ۱۴۰۴حدود۲۰ میلیون گردشگر به ایران سفرکنندکه با فراهم شدن بستر لازم می توان برای جذب بخشی از این تعداد در استان مرکزی اقدام کرد.

آقای فراهانی با اشاره به قدمت۴۰ هزار ساله سنگ نگاره های خمین گفت: جهانگردان، علاقه مندند به شهرهایی سفر کنندکه موزه، جاذبه های طبیعی و مذهبی در آنجا وجود داشته باشد.

او افزود: متاسفانه تاکنون کمترین زمینه بهره مندی از این غنای بالای فرهنگی، تاریخی و گردشگری در خمین فراهم شده است.

وجود سنگ نگاره ها درکنار جاذبه های فراوان تاریخی شهرستان خمین از جمله بیت تاریخی امام خمینی(ره)، طبیعت بوجه، کبوترخانه و موزه مردم شناسی این منطقه را به قطب گردشگری تبدیل کرده است که می توان هر ساله با درآمد زایی بسیار این آثار را به دنیا نمایش داد.

هنری که فرهنگ و پیشینه ایران زمین را بازگو می کند که البته با هزاران افسوس، این هنرها نه تنها به روی گردشگران خارجی بلکه به علت نبود برنامه ریزی و امکانات لازم، حتی به روی گردشگران داخلی هم بسته و ناشناخته مانده است.

این مجموعه عظیم و در عین حال اعجاب انگیز، نمایش تصاویری است که انسانهای نخستین برای گفتگو با هم، با ابزارهای تیز و خشن روی سنگ ها تراشیده اند.

تصاویر حیواناتی از جمله بزکوهی و کَل روی سنگ نگاره ها حاکی از قدمت ۴۰ هزار ساله است.

محققان سنگ نگاره ها را کهن ترین زبان گویای بشر و مادر تاریخ، هنر، زبان، خط، اسطوره ها و فرهنگ ها می دانند.

هنگامیکه انسان غارنشین بود با این علایم و تصاویر با محیط اطراف خود ارتباط برقرار می کرد وآنچه امروز به عنوان میراثتاریخی گذشتگان بجا مانده ازبستر سنگ نگاره ها خلق شده است.

کشیدن تصویر و نگارش بر روی سنگها، با اسرار و رمز و رازهایی مسحور کننده، نخستین کلام انسانهای اولیه است که بیننده را به عمق تاریخ ایران می برد جاییکه تاکنون نه درگفتاری شنیده و نه در نوشتاری خوانده شده است.

هنرهای صخره ای اسناد دسته اولی هستندکه پژوهشگران را با ترجمان فرهنگها در اقلیمها و زمانهای مختلف آشنا می‌‌کنند.

پروفسور مارسل اُت استاد «پیش از تاریخ» دانشگاه لیژ بلژیک معتقد است بشر تاکنون موفق به کشف هیچ پدیده تاریخی و هنری با این قدمت نشده است.

سنگ نگاره ها یا هنرهای صخره ای نمونه های گسترده ای از یک هنر جهانی هستند که در بین کلیه هنرهای شناخته شده جهانی بیشترین سابقه را دارند و به وسیله آنها به بهترین شکل احساسات هنری و زیبا شناختی بشر به نمایش در آمده است.

آنها در دوره ها و اقلیمهای گوناگون دارای مقاصد خاصی ازجمله ثبت رخداد، آرزوها، صحنه هایی از آئینها و اعتقادات، رزم و شکار و از همه مهمتر انعکاسی از زندگی واقعی مردمان آن دورانها در اقلیمهای گوناگون است.

خطوط و نقوشی که بر دیواره سنگی کوه ها، دره ها و غارها دیده می شود برای تاریخ دانان، جامعه شناسان، مردم شناسان، باستان شناسان، نماد شناسان، دوستداران اسطوره ها، تاریخ فرهنگ، تاریخ زبان و هنرهای تاریخی و تزیینی و حتی زیست شناسان بسیار جالب، معنادار و الهام بخش است.

از دیگر آثار شگفت انگیز این نقشها شباهت بی بدیل آنها با نقوش قاره های دیگر است زیرا نقشهای متعددی که در هزاران سال پیش حکاکی شده در قاره هایی ایجاد شده که عمرکشف بعضی از آنها از ۵۰۰ سال فراتر نمی رود و به اندازه ای این نقوش شبیه یکدیگرند که کار یک هنرمند محسوب می شود.

برای مثال نمونه نقشهای کشف شده در ایران(انسان بالدار در تیمره) با نمونه های کشف شده در پارک زرد آمریکا کوچکترین تفاوتی از نظر جزئیات طرح و پیام با هم ندارند.

ولی نیاکان ما کپی بردار نبودند چون درگذشته های دور، انسانها قادر به مسافرت وکسب دانش و مهارتی شبیه به هم نبودند و به نحوی زندگی می کردند که حتی از وجود هم مطلع نبودند که بتوانند از طرح و سبکهای نقوش هم با جزئیات آن کپی برداری کنند.

وجود علائم و نشانه هایی که نیازمند فنآوری بسیار دقیق و پیشرفته است، جهت نماها وگاه شمارهای صور فلکی از دیگر آثار نقاشی حیرت آور انسانهای هنرمند گذشته است.

همچنین سیر تطور خط از خط تصویری، اندیشه نگار، سطری، هندسی، پهلوی، عربی، کوفی تا فارسی در این سنگ نگاره ها قابل بررسی است.

ایران بیشترین و متنوع ترین سنگ نگاره ‌های دنیا را به خود اختصاص داده است و حکاکی سنگ نگاره ها در مناطق مختلف ایران کمابیش به چشم می خورد اما در هیچ نقطه ای از ایران و جهان نمی توان مانند تیمره خمین تجمع سنگ نگاره ها را مشاهده کرد.

این سنگ نگاره ها حاوی نقوش حیوانات، فنجان نماها و علائمی است که با مطالعه آنها میتوان تطور خط مانند خطوط ایدئوگرام، مخطط ایلام، پهلوی، کوفی، عربی وکارکردهای متعدد نقوش همچون گاهشماری و شمارش، جهت نمایی مختصات جغرافیایی، دوگانگی جهان و فلسفه نر و مادگی یا زایندگی را مشاهده کرد.

این نقوش، فصل جدیدی برای محققان و دانش پژوهان رشته‌های مختلف علوم انسانی و پایه را فراهم کرده است.

همچنین در سنگ نگاره های شناسایی شده برای نخستین بار نقشهای زیگورات به طور دقیق شبیه نمونه های بازسازی شده زیگورات از روی طرح های خطی در موزه بریتانیا(لندن)، در مرکز ایران یعنی تیمره خمین کشف و شناسایی شده است.

بخشی از سنگ نگاره های باقی مانده در تعدادی از محوطه های تیمره از کنار جاده دسترسی به محل به راحتی قابل مشاهده است و نیازی به صخره نوردی ندارد و جالب تر اینکه تاکنون میلیون ها نفر حتی جاده سازان از کنار آنها عبور کرده و به آنها توجه نکرده اند، در صورتی که این سنگ نگاره ها بخشی از تاریخ و هنر ایران زمین را در خود جای داده اند.

آقای ناصری فرد محقق، پژوهشگر و مولف دو کتاب در زمینه سنگ نگاره های تیمره خمین می گوید: بررسی و مطالعه این سنگ نگاره ها بیانگر آن است که این کنده کاریها مربوط به دوره های مختلف تاریخ است.

او می افزاید: بر روی یک دیواره سنگی چندین لایه نقوش مختلف روی هم حکاکی شده، به شکلی که نقوش زیرین بر اثر گذشت زمان به سختی قابل رویت است.

این محقق، پژوهشگر و مولف می گوید: سنگ نگاره های تیمره یکی از مهمترین و شاید کاملترین مجموعه های کشور است که آداب، رسوم، اطلاعات معیشتی و شکار بر آنها نقش بسته است.

آقای ناصری فرد افزود: نقوش حیوانات، فرمولهای شیمی، خطوط پهلوی و عربی، کهکشان راه شیری، آیینهای سنتی قدیم و بناهای تاریخی از مهمترین تصاویرحک شده در سنگ نگاره های تیمره خمین است که هر سال علاقه مندان و پژوهشگران بسیاری را از نقاط مختلف جهان برای مطالعه و پژوهش درباره این اثرتاریخی کهن به خمین می کشاند.

۹۰ درصد نقوشی که بر روی دیواره سنگی دره ها و دیواره کوه ها کنده کاری شده را نقوش بزکوهی و حدود ۱۰ درصد بقیه را نقوش دیگر شامل انسان در حالات مختلف شکار، جنگ، سوارکاری، رقص آیینی یاجادویی، ملبس و غیرملبس، شتر یک کوهان و دو کوهان، حیوانات عجیب، پلنگ، شیر، گرگ، روباه، گراز، پرندگان چهار پا و دوپا، قوچ کوهی، گوزن، مارال، زرد و شوکا، اسبِ با سوار و بدون سوار، مار، لاک پشت، اشکال هندسی، گیاهان، حروف رمزی، نمادهای گوناگون، حیواناتی که نسل آنها منقرض شده و پیچ های متوالی، متناوب و متحد المرکز که شبیه آنها در ۲۳ کشور جهان وجود دارد و چند کتیبه عربی متعلق به نیمه اول قرن هشتم تشکیل می دهند.

نقوش موجود در سنگ نگاره های تیمره حاکیست درگذشته به دلیل فراوانی آب، جنگل و شکار، منطقه تیمره محیط مناسبی برای سکونت انسانهای قدیم بوده و در اعصار باستان، مردم زیادی دراین سرزمین زندگی می کرده اند که با حکاکی نقوش برروی تخته سنگها، وضعیت جغرافیایی و وفور آب و غذا در منطقه را به خوبی ترسیم کرده بودند.

فرماندار خمین گفت: این شهرستان با داشتن بیش از ۶۰ اثر تاریخی یکی از قطب های صنعت گردشگری در استان مرکزی است و سالانه بیش از۴۰۰ هزار گردشگر داخلی و ۲ هزار گردشگر خارجی از آثار تاریخی آن دیدن می کنند.

در صورت ایجاد زیر ساختهای لازم و معرفی سنگ نگاره های تیمره خمین ضمن رونق صنعت گردشگری داخلی و بین المللی، استعدادهای بالقوه فرهنگی استان مرکزی و کشور به جهان معرفی و زمینه ایجاد اشتغال، درآمدزایی و ارز آوری برای کشور فراهم خواهد شد.

با اینکه مدتها از کشف سنگ نگاره های تیمره خمین می گذرد اما تاکنون اقدام موثری برای نگهداشت این آثار و توسعه گردشگری در این منطقه صورت نگرفته است و کفش کوهنوردان تنها همدم سنگ نگاره هاست.

با وجود اهمیت و ارزش علمی و تاریخی، سنگ نگاره ها به دلیل عوامل متعددی در معرض نابودی است.

فرسایش بیولوژی شامل گل سنگ ها و برخی گیاهان منطقه، فرسایش نمکی مثل نفوذ آب به درون سنگ ها و تبخیر آن و باقی ماندن نمک حاصل از تبخیر باران، که با ترکیب دوباره آب باعثانفجار در شکاف سنگ ها می شود.

فرسایش انجمادی مانند نفوذ آب درون شیار سنگها و انجماد آنها که سبب متلاشی شدن آنها می شود.

فرسایش حرارتی از جمله سرد و گرم شدن زمین در روز و شب که موجب انقباض و انبساط و متلاشی شدن بستر می شود.

فرسایش به وسیله اسیدها که همان ترکیب آب باران با CO۲ و ایجاد اسید کربنیک است. فرسایش به وسیله گازها که در اثر سوزاندن زغال سنگ و دیگر سوخت های فسیلی گاز های SO۲ و CO۲ ایجاد می شود که با نشست آنها بر سنگ سبب نابودی آنها می شود.

فرسایش، تابش مستقیم نور آفتاب که باعثکم رنگ شدن و محو آثار آنها می شود و از همه خشن تر عامل انسانی که کشیدن سنگ بر سنگ ها برای ایجاد اثر و نوشتن یادگاری، جاده سازی، سد سازی و سرقت است.

البته برای حراست از آثار تاریخی بسیار ارزشمند می توان با ساخت محفظه های آهنی مثل تارمی های آرامگاهها، با میله های بلند فلزی و سقفهای آهنی آنها را محصور و محافظت و از آسیبهای طبیعی و انسانی وارده به آنها با هزینه هایی ناچیز جلوگیری کرد.

تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
ارسال نظرات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات