مقصود از توبه نصوح چیست؟
واژه نصوح در لغت به معناى خلوص است.
این کلمه در آیهاى از قرآن مجید آمده که در آن مؤمنان دعوت به توبه نصوح شدهاند: «یا أَیُّها الَّذِینَ آمَنُوا تُوبُوا اِلىَ الله تُوْبًَْ نَصُوحاً؛ اى افراد با ایمان، به سوى خدا توبه نصوح کنید». ۱۰۵ توسط مفسران، در معناى نصوح، نظریات مختلفى ارائه شده که بعضى افزون بربیست و سه تفسیر دانسته اند.
شیخ بهایى در معناى توبه نصوح چند برداشت را ذکر کرده است:
۱ - توبهاى است که مردم را نصیحت کند، یعنى مردم را دعوت کند که مثل آن را براى ظاهر شدن آثار جمیله آن در صاحبش بیاورند یا آن که صاحبش را نصیحت کند تا دیگر به سوى آنها برنگردد.
۲ - نصوح توبهاى است که براى خداوند، خالص باشد چنان که عسل خالص از شمع را عسل نصوح گویند. خلوص آن است که از گناهان براى زشتى آنها پشیمان شود یا براى آن که خلاف رضاى خداى تعالى هستند، نه براى ترس از آتش.
۳ - نصوح از نصاحْ است و آن خیاطت است، زیرا آنچه از دین را گناهان پاره(هتک حرمت) کردهاست، توبه مىدوزد یا آن که میانه تائب و اولیاى خدا و احبّاى او را جمع مىکند چنان که خیاطت بین پارچههاى لباس جمع مىکند.
در اینجا احتمال دیگرى نیز بیان شدهاست: نصح در لغت عرب به معنى سیراب کردن به کار مىرود، چنانکه گفته مىشود: «نصح الغیثالبلد؛ باران منطقه را سیراب کرد». در این صورت، مىتواند مقصود از توبه نصوح، توبهاى باشد که قلب مرده به وسیله معاصى، باردیگر زنده گردد و از تیرگىهاى گناه پاک شود، در نتیجه مقصود این است که توبه او حقیقى باشد
در ذیل آیه شریفه، احادیثى از معصومین: نقل شدهاست؛ رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم مىفرماید: «توبه نصوح آن است که توبه کننده به هیچ وجه به گناه برنگردد، همچنانکه شیر به پستان برنمىگردد». از امام صادق علیه السلام روایت شده که توبه نصوح آن است که باطن مرد مثل ظاهر و حتى بهتر از آن باشد.
از مجموع مىتوان چنین نتیجه گیرى کرد که در توبه نصوح دو معناى خالص و محکم بودن باید جمع باشد. در عین حال باید توجه داشت توبه مراتبى دارد که یکى از آن مراتب توبه نصوح است.