شکنجهگر عراقی که نظافتچی آزاده ایرانی شد
یک جانباز و آزاده دفاع مقدس گفت: جاسم یکی از افسران عراقی بود که خاطرات زیادی از شکنجه اسرای ایرانی توسط او در ذهن اسرا باقی است؛ پس از سرنگونی رژیم بعث، جاسم در یک کشور عربی، نظافتچی شرکت یک آزاده ایران میشود.
به گزارش فارس ، نیروهای عراقی در تپهای مقابلشان، آرایش نظامی گرفته بودند و تک زدنشان شدت گرفته بود. او و مابقی بچههای گردان روحالله خمینی، ۶ کیلومتر از نیروهای خودی فاصله گرفته بودند و حالا بر روی تپههای مشرف به شهر العماره عراق قرار داشتند.
از شب گذشته درگیر بودند و تا ۹ صبح، دیگر مهماتی برایشان نمانده بود؛ عملیات محرم به خوبی پیش میرفت اما این بار فرماندهان دستور عقبنشینی داده بودند. دو گلوله آرپیجی را برداشت و به همراه حسین طاهری در میان باریکهای بین تپهها پنهان شدند.
نخستین گلوله را که زد، دومی را به فاصله ۱۵ دقیقه بعد رها کرد و همین زمان ۳۰ دقیقهای مجالی شد تا بچهها به عقب برگردند. خودشان مانده بودند و تعدادی مجروح. عزم عقبگرد داشتند که نیروهای سودانی رژیم بعثعراق با آن قدهای بلند و چهرههای تیره، محاصرهشان کردند؛ از دو پا مجروح شد اما از تیر خلاصی عراقیها در امان ماند و اینگونه شد که تقدیر برایش اسارت را نوشت.
«علی طریقی»؛ به همراه ۲۵ رزمنده دیگر که همگی زخم بر تن داشتند، راهی بیمارستان شدند و خاطرات تلخ و شیرین اسارتشان از همان لحظه شروع شد.
موفقیتآمیز بودن عملیات محرم، قدرت مانور تبلیغاتی را از عراق گرفته بود، به همین دلیل مجبور بودند کمی با بچهها مدارا کنند. در عملیاتهایی که نیروهایمان لطمه زیادی میخوردند رژیم بعث، بچهها را داخل شهر میگرداند و آنجا، سنگ و آب دهان بود که به سویشان روانه میشد.
بیمارستان العماره، انباری داشت که به رزمندههای ایرانی اختصاص داده بودند. پرستارانش هر شب ساعت ۱۰ به پنجره انباری تکیه میدادند و دعای توسل را با بچهها زمزمه میکردند. پرستاری در آنجا کار میکرد که به دروغ به او گفته بودند «همسرت در اسارت ایران است؛ اما اجازه ندارد خبری از خود به شما بدهد» در حالی که شوهرش کشته شده بود. انگار او هم میدانست دروغ تحویلش دادهاند از صبح تا غروب به همراه دو فرزندش به بیمارستان میآمد و به رزمندهها سرویس میداد. او روزی ۳ بار تخت «علیرضا سلمانی» را که جانباز قطع نخاع شده بود، عوض میکرد.
علی طریقی ۲۱ ساله بود که در سال ۶۱ اسیر شد و یک سال بعد از پذیرش قطعنامه به ایران بازگشت. او در گفتوگو با خبرنگار ایثار و شهادت باشگاه خبری فارس «توانا»، از روزهای اسارتش میگوید: کانال وحشت، کانالی بود که سربازهای عراقی به صورت ستون، دو طرف میایستادند و کابل و چماق به دست میگرفتند تا از نیروهای تازه وارد پذیرایی کنند، آنها به مجروحان امتیاز دادند و از کانال وحشت عبور نکردیم.
*اعتراف نمایندگان صلیب سرخ
ابتدای ورودمان سربازی به نام «شاکر» سراغمان آمد و پرسید «اهل کجایید؟» من که قبلاً از دکتر مجید، راهنمایی گرفته بودم حرفی از شهر خمین نزدم و گفتم «اراک!». عراقی فکر میکرد چون تلفظش شبیه عراق است سرکارش گذاشتهایم! گفت «اراک دیگه چیه؟» توضیح دادم یکی از شهرهای صنعتی ایران است و قضیه ختم به خیر شد.
طریقی، اسارت را نوعی مبارزه و جنگ میداند. او به روزی اشاره کرد که نمایندگان صلیب سرخ با تعجب به اسرای ایرانی گفته بودند «ما تجربههای زیادی از جنگ جهانی اول و دوم داریم. حداکثر جنگها به طور متوسط بیشتر از ۴ سال نبود اما اسرایشان با همان کشور هم نوا شده بودند درحالیکه شما نه تنها همراه نشدید بلکه نسبت به آرمانهایتان مستحکمتر شدهاید».
این جانباز روزهای پایمردی از سالهایی یاد کرد که اردوگاههای اسارت با امکانات قرون وسطایی خود، شکنجههای جسمی و تبلیغات روانی نتوانستند عرصه را بر جوانان دیروز تنگ کنند و تا به امروز هم حریف جوانان نسل سومی انقلاب نشدهاند.
اسارتگاههای عراق هم به قدری از نظر استانداردهای بینالمللی و مسایل ابتدایی در درجه پایین قرار داشتند که بعد از آزادی اسرا و حتی بعد از حمله آمریکا، هیچگاه مورد استفاده قرار نگرفتند. علی طریقی در این باره بیان میکند: ۶۵ نفر را در فضایی محدود قرار داده بودند و فقط ۴ ساعت بیرون باش میدادند. این ۴ ساعت هم به ایستادن در صف دستشویی و حمام میگذشت که ۶۰۰ نفر یعنی کل اسارتگاه میخواستند از آن استفاده کنند.
*سهم هر اسیر دو کاشیو نصف بود
هر کس دو کاشی و نصف برای خواب، جا داشت؛ به قدری جا تنگ بود که هر وقت نیمه شب یکی از بچهها برای اقامه نماز یا رفتن به دستشویی از جایش بلند میشد، وقتی برمیگشت، میدید نفر کناری او بیآنکه بخواهد سر جایش خوابیده است، آن قدر مینشست تا او به جای خود برگردد. دلش نمیآمد برادرش را بیدار کند.
طریقی صحبتهایش را به فعالیت فرهنگی اسرا در اسارتگاهها کشاند و گفت: با تمام این سختیها، از مسایل علمی و فرهنگی غافل نشدیم؛ نماز جماعت ممنوع بود ولی بچهها هر پنج نوبت نماز خود را به جماعت میخواندند. محال بود دعای توسل شبهای دوشنبه و چهارشنبه و دعای کمیل شبهای پنجشنبه از دست بچهها به سادگی رد شود. هر آسایشگاهی ۱۵ ۲۰ نفر اعضای گروه سرود داشت و هر کس هرچه حفظ بود سینه به سینه به دیگران انتقال میداد. هنوز هم که هنوز است با تمام امکانات امروز، هیچ برنامهای لذت برنامههای آن روزها را به ما نداده است.
*هر روز نیم ساعت سخنران داشتیم
پیرمردی پامنبری داشتیم که سواد خواندن و نوشتن نداشت؛ اما به قدری معلومات بالایی داشت که هر روز صبح بعد از صبحانه، به صورت چرخشی به قاطع اسارتگاه میرفت و نیم ساعت سخنرانی میکرد. جالب اینکه هیچ یک از صحبتهایش تکراری نبود، بچهها مینوشتند و به کسانی که گوش نکرده بودند، میدادند.
خودکار و کاغذ هم جزء ممنوع شدهها در اسارتگاههای عراق بود؛ بچهها از کیسههای سیمان یا زرورقهای سیگار به عنوان کاغذ استفاده میکردند و خودکار را هم از وسایل نمایندگان صلیب سرخ برمیداشتیم. بنده در آن مدت توانستم چهار دفترچه درست کنم؛ یکی از آنها را به مسایل ایدئولوژیک، یکی را به ادعیه و دو دفترچه دیگر را به فرهنگ لغت انگلیسی اختصاص داده بودم؛ در این دفترچهها به قدری ظریف نوشتم که الان برای خواندن آن نیاز به ذرهبین دارم!
*۴۰۰ حافظ قرآن در یک اسارتگاه
با وجود امکانات کم، بچهها در حوزه زبان، ریاضی، فیزیک و مهمتر از همه نهجالبلاغه و قرآن، پیشرفتهای چشمگیری داشتند. کتابها با برنامهریزی به هرکس هفتهای حدود ۴۰ دقیقه میرسید و همه میتوانستند استفاده کنند. ممکن بود نوبت یکی از ما ۲ نصف شب یا ۴ بعد از ظهر بیفتد. با همین یادگیریها حدود ۴۰۰ نفر از اسرا حافظ قرآن شدند و تسلط به زبانهایی مثل انگلیسی، عربی و فرانسه هم رایج بود.
*لباسهای فوتبال دست دوز اسرا عراقیها را هم جذب کرده بود
برنامه ورزش و فوتبال هم داشتیم. بچهها با حاشیه پتو، دشداشههایی که عراقیها میدادند و نخ و سوزنی که از هانوت(مغازهای در اردوگاه که اجناس کم کیفیت میفروختند) میخریدند، لباسهای ورزشی میدوختند که هر کس نمیدانست انگار از یکی از بوتیکهای خوب دنیا خریداری شده بودند. به قدری این لباسها برای عراقیها جذاب بود که با اینکه منع شده بودند اما مینشستند و بازی بچهها را نگاه میکردند.
در آن روزهای کمبود، خدا برایشان رسانده بود. کسانی مانند گودرزی میانشان بود که «شیخ کبیر» صدایش میکردند. این شیخ، تمام صفحات رساله امام خمینی(ره) را حفظ بود و بچهها با نوشتن دانستههای او، اطلاعاتش را به گوش اسرای دیگر میرساندند.
سیداحمد حسینی هم برایشان روز شمار انقلاب بود. برای محاسبه یوماللهها از او استفاده میکردند یا با محاسبات ریاضی از طریق تاریخ درج شده بر روزنامههای عراقی، تاریخ روزها را به دست میآوردند.
عراقیها هفتهای یک بار برنامه تفتیش داشتند، کل اسارتگاه را بهم میریختند تا داشتههای بچهها را پیدا کنند و آنها را شکنجه کنند که اغلب چیزی گیرشان نمیآمد اما اگر پیدا میکردند تنبیه سختی در انتظار اسرا بود.
آن اوایل کاری به این مسایل نداشتند و هر ۱۰ نفر را برای تنبیه بدنی میبردند، از عمد روی کسانی دست میگذاشتند که میانسال یا مریض بودند؛ بچههایی که به لحاظ جسمی قوی بودند از عراقیها میخواستند آنها را به جایشان ببرند. عراقیها به مسخره میگفتند «تعال تعال». آن وقت هم او و هم افراد انتخاب شده را به باد کتک می گرفتند.
*افسر عراقی از آزاده ایرانی خواست رزمندگان حلالش کنند
حال، ۲۲ سال از زندگی حماسه گونه اسرا میگذرد و علی طریقی روبروی ما نشسته است و با غیرت و غرور خاطرات ایثارگری خود و همرزمانش را بر زبانش جاری میکند؛ او از «کاظم و جاسم عراقی» هم برایمان گفت.
کاظم، یکی از افسران بعثی در سال ۸۸ خود را به قم رسانده بود و با پیدا کردن یکی از اسرا که عرب زبان است، خواست رزمندگان ایرانی حلالش کنند. او در اسارتگاه با دیدن رفتار ائمه گونه قافلهسالار اسرا، حاج آقا ابوترابی و دیگر بچهها، متحول شده بود. تا جایی که در ماه رمضان، شبانه برای بچهها بستنی میخرید، وقتی فرماندهانش متوجه حرکاتش شدند از اسارتگاه اخراجش کردند.
جاسم نیز در دبی یکی از اسرا را میبیند و از او تقاضای کار میکند، اگر تا یک هفته دیگر کاری برایش پیدا نمیشد از دبی بیرونش میکردند؛ عراق هم وضعیت مناسبی نداشت؛ کسی که تا چند سال پیش اسیر جاسم بود، شرمش میآید به او پیشنهاد نظافتچی بدهد. چرا که کار دیگری در شرکتش نداشت که به او بسپارد، اما جاسم با شنیدن پیشنهاد این کار میگوید «از سرم هم زیاد است».
* اعدام صدام و ذلتی که بعد از حمله آمریکا نصیب رژیم بعثشد، حقانیت راه ما را ثابت کرد
به علی طریقی میگویم با اعدام صدام خوشحال شدید؟ پاسخش تأملبرانگیز است. جواب میدهد: شیعه یاد گرفته است ببخشد. خوشحال نشدم اما اعدام صدام و ذلتی که بعد از حمله آمریکا نصیب رژیم بعثشد، حقانیت راه ما را ثابت کرد.
خداوند شرایطی را ایجاد کرده بود که آن دوران با آزادگی کامل پاسداری شد و قاطعانه میگویم که در دوران اسارت اصلا احساس غربت نکردیم و به قدری فعالیت میکردیم که میگفتیم خدایا میشود، این ۲۴ ساعت ۴۸ ساعت بشود؟!
اینگونه شد که آزادگان ایران اسلامی، آزادی را در صفحات تاریخ به یادگار گذاشتند و قسم جلاله آن سربازهای عراقی را تصدیق کردند که گفتند والله شما اسیر نیستید؛ این ماییم که اسیر شماییم.