انحصار طلبی تولید داروی ام اس به نفع کیست؟
بحثورود داروهای جدید ام اس به بازار دارویی کشور چند ماهی است که فضای رسانه ای کشور را به نحو تامل برانگیزی به خود معطوف کرده است.
به گزارش بولتن نیوز، محور اصلي اين جنجال رسانه اي، چند شركت داروساز داخلي هستند كه مدتی است با بهره گيري از یارانه ها و حمايت هاي وزارت بهداشت از توليد داخلي داروها با توليد نمونه مشابه داروهاي خارجي، بازار داخلي اين داروها را در انحصار گرفته و در فضایی غیر رقابتی مشغول کار هستند.
آنچه باعثخشم این شرکتها شده اعطای مجوز تولید چند قلم از این داروها به یک شرکت دارویی ایرانی است که اتفاقا از شرکت های نسبتا قدیمی و معتبر در حوزه تولید و تامین دارو در کشور بوده و از قرار حاضر به فعالیت در چارچوب توافقات شرکت های موجود که عموما از واحدهای داروسازی نوپا و تازه تاسیس بوده و در صدد غیر رقابتی و انحصاری نگه داشتن عرصه تولید این داروها در کشور هستند، نیست.
آن طور که مسوولان این شرکت اعلام کردهاند آنها طی قراردادی با یک شرکت معتبر خارجی تولیدکننده داروهای ژنریک در حال انتقال دانش فنی پیشرفته تر تولید داروی ام اس و بیوداروهای دیگر به کشور هستند که زمینه تولید ارزان تر و باکیفیت تر بیوداروها در کشور را فراهم می کند و در این راستا مجوز تولید قراردادی موقت این داروها در خارج کشور را هم از وزارت بهداشت دریافت کرده و وعده داده اند که از اوایل سال ۹۱ با تکمیل واحد در حال تجهیز داروهای بیوتکنولوژی خود تولید کامل این داروها را در داخل کشور آغاز میکند.
بنا بر این گزارش شرکت های رقیب و در صدر آنها شرکت تولیدکننده داروی سینووکس – نمونه مشابه داروی اونکس – که عمده بازار چند ده میلیاردی این داروی ام اس در کشور را در اختیار دارد علی رغم تاکیدات مسوولان این شرکت که با قدمتی نزدیک به نیم قرن، تولید و تامین ده ها قلم دارو را در کارنامه خود دارد و همچنین مدیران دارویی وزارت بهداشت که با بررسی کامل مستندات و بازرسی های مکرر مجوز تولید داروی ام اس و چند قلم داروی دیگر را به این شرکت داده اند زمینه هایی را به وجود آورده اند که نه فقط این شرکت را از ورود به بازار انحصاری خود منصرف شود بلکه هزینه های شکستن انحصار بازار چند
صد میلیاردی اقلام مختلف بیوداروها هم برای وزارت بهداشت افزایش دهند. انحصاری که نتیجه ای جز ناتوانی وزارت بهداشت در کنترل و تعدیل قیمت دارو و ارتقای کیفی اقلام دارویی و جلوگیری از ورود تولیدکنندگان جدید و رشد صنعت دارویی کشور در پی نداشته است.
شرکت تولید کننده داروی سینووکس در حالی به مدد حمایت ها و سوبسیدهای کلان دارویی، عمده بازار داروی ام اس کشور را در انحصار گرفته که علی رغم تبلیغات زیادی که البته از سوی مدیران و گردانندگان شرکت تولیدکننده پیرامون آن صورت می گیرد با گذشت پنج سال از تولید آن در ورود به بازارهای خارجی توفیق چندانی به دست نیاورده است.
مسوولان این شرکت اخیرا در تبلیغات خود اعلام میکنند که نام سینووکس در بین پنج برند این دارو در دنیا ثبت شده که البته ادعای کاملا درستی است اما آیا صرف این که نمونه مشابه یک دارو در کشور ساخته شده و نام آن در کنار داروی اصلی و نمونه های مشابه دیگر ثبت شود امر قابل افتخاری است؟ آیا این که شرکتی کپی یک داروی شناخته شده یا محصول معتبر دیگری را تولید کرده و نامش در کنار محصول اصلی قرار گیرد به معنای کیفیت و اثربخشی قابل قبول و مباهات آن است؟ به نظر می رسد، متاسفانه لااقل در مورد داروی سینووکس این گونه نیست!
در هیاهوی بحثها و جنجال آفرینی های اخیر در مورد داروهای ام اس مقاله ای در یک ژورنال علمی معتبر بینالمللی منتشر شده که حاوی مطالب نگران کننده ای درباره اثربخشی و حتی ایمنی داروی سینووکس است که ضروری است مسوولان وزارت بهداشت حتما به آن توجه داشته و فارغ از جنجال های خبری که پشتوانه ای جز رقابت اقتصادی و منافع مالی شرکتهای دارویی در کسب سود هر چه بیشتر از بازار چند صد میلیاردی داروهای ام اس ندارد آن را مورد توجه جدی قرار دهند.
در این مقاله که با عنوان
" An assessment of biological potency and molecular characteristics of different innovator and noninnovator interferon - beta products " در شماره اول آوریل مجله تخصصی انجمن تحقیقات اینترفرون و سیتوکین
(research Journal of Interferon& Cytokin) به عنوان عالی ترین نهاد علمی تخصصی در این زمینه چاپ شده داروهای و فرآورده های مختلف بتااینترفرون شامل داروهای اونکس و ربیف ساخت اروپا و چند شرکت آمریکای جنوبی و داروی ایرانی سینووکس با روشهای دقیق آزمایشگاهی و بیولوژیک ارزیابی و مقایسه شده اند.
براساس بررسی های محققان این مقاله که تیمی از دانشمندان مستقل از مراکز تحقیقاتی انگلستان و هلند بوده اند متاسفانه داروی سینووکس اثربخشی و کیفیت بسیارپایینی در مقایسه با نمونه های دیگر داشته و از نظر ناخالصی هم نه تنها بدترین وضعیت را در مقایسه با سایر داروها دارد بلکه میزان ناخالصی هایش به حدی نگران کننده است که در مورد آن هشدار داده شده است.
جالب اینجاست در این مقاله علمی که جزئیات مشروح کلیه آزمایشها و ریز نتایج آن به طور مستند و کامل ارائه شده و قابل راست آزمایی است برخلاف تبلیغات منفی ماه های اخیر علیه شرکت دارویی تولیدکننده داروهای جدید ام اس در کشور، محصولات شرکت آمریکای جنوبی که داروسازی ایرانی در حال انتقال دانش فنی تولید داروی ام اس از آن است در زمره اثربخش ترین و ایمن ترین نمونه های دارویی معرفی شده است.
جست و جویی کوتاه در اینترنت و پرس و جو از چند تن از پزشکان ام اس نشان می دهد تاثیر ضعیف و عوارض داروی سینووکس که هنگام عرضه انبوه به بیماران ایرانی تاییدیه و سابقه آزمایش بالینی در هیچ کشور خارجی را هم نداشته به هیچ وجه مساله تازه و دور از ذهنی نبوده و در موارد متعدد از سوی پزشکان و بیمارانی که از این دارو استفاده کرده اند مطرح شده ولی ظاهرا به دلیل نبود امکانات آزمایشگاهی لازم برای انجام چنین بررسی دقیقی در کشور یا کم توجهی بخش های ذی ربط این قبیل گزارشها چندان مورد توجه قرار نگرفته و شرکت تولیدکننده هر بار با فرافکنی و نسبت دادن آن به عواملی چون مافیای دارو،
واسطه های شرکتهای خارجی و …که اتفاقا در ماههای اخیر هم بارها علیه رقیب تازه وارد مطرح کرده از پاسخگویی علمی در قبال این قبیل گزارشها سرباز زده است.
مستندات و نتایج روشن آزمایشهای گزارش شده در مقاله تخصصی مندرج در این ژورنال معتبر بینالمللی به هر حال تردیدها در مورد کیفیت پایین و اثرات سوء داروی سینووکس را تا حد زیادی به یقین نزدیک کرده که می طلبد مسوولان وزارت بهداشت پیگیری و چاره جویی جدی در خصوص این مساله و ابعاد نگران کننده آن انجام دهند، مساله ای که خدشه دار شدن اعتبار صنعت دارو و موقعیت علمی ایران با طرح یک برند ایرانی به عنوان بی کیفیت ترین نمونه دارویی در کنار داروهای اروپایی و آمریکای جنوبی حداقل و نازلترین جنبه منفی و نگران کننده آن است.
خودکفایی کشور در تولید داروها و تجهیزات پزشکی و سایر اقلام صنعتی نه فقط امری ارزشمند که ضرورتی حتمی و نبض حیات صنعت و فناوری کشور است و دانشمندان و محققان ایرانی طی سالهای اخیر با بهره گیری از حمایتهای و پشتیبانیهای مناسب صورت گرفته به خوبی قابلیتها و توانمندی های خود را در این عرصه به نمایش گذاشته اند اما شکی نیست که حمایت از تولید داخل نباید مستمسکی برای عرضه محصولات بی کیفیت و نامناسب و بی اعتماد کردن مردم و بی اعتباری برندهای ایرانی در سطح جهانی باشد.
امروز در سایه خودباوری ملی به حدی از رشد و شکوفایی رسیده ایم که دیگر قرار گرفتن نام محصولات ایرانی در کنار محصولات خارجی به تنهایی کافی نیست بلکه باید از جایگاه و اعتبار و رتبه این برندها در مقایسه با رقبای ریز و درشت خارجی حراست کنیم که لازمه آن استقبال از ورود رقبای تازه به عرصه تولید داخلی است نه این که با ترفندهای مختلف و مطالبه حمایتهای غیرمنطقی انتظار داشته باشیم که نه فقط رقبای خارجی که حتی شرکتهای داخلی هم از ورود به عرصه های تولید و فناوری که به صرف تقدم آن را حیاط خلوت انحصاری و دائمی خود می دانیم جلوگیری کنیم.
به هر حال موضوعی که به خوبی روشن است این است که باید بسترهای لازم برای ورود شرکت های مختلف نه تنها در عرصه دارویی بلکه در همه زمینه ها در کشور ایجاد شود چرا که خود این موضوع به رقابتی شدن کار و تلاش هر دو مجموعه رقیب برای بالا بردن کیفیت محصولات و کاهش قیمت ها منجر می شود که در نهایت کسی که سود آن را می برد مردم هستند .