ورود چمدانی داروهای ماهواره ای به کشور
یك دكتر دارو ساز می گوید: در اذهان عامه جامعه این موضوع وجود دارد كه مردم حوصله رفتن به سمت دیدگاه های تخصصی را ندارند انگار بیشتر به این موضوع تمایل دارند كه اطلاعات را از دوست و یا همسایه دریافت كنند تا از یك متخصص امر.
به گزارش افکار نیوز، به گفته ی دکتر فریبرز فرساد عضو هیات مدیره انجمن علمی داروسازان ایران، جامعه هنگامی که به روزمره گی می افتد به سمت قشری پسندی و عامه پسندی گرایش پیدا می کند و در نتیجه به سمت بحثهای عمقی پیش نمی رود.
وی می افزاید: به عنوان مثال جامعه به سمت مسایل ساده ای از جمله اینکه چه چیزی افراد را جوان می کند، چگونه چروک زیرچشم از بین می رود و یا چگونه می توان چند سانتی متر به قد خود افزود؟ می رود.
این در حالی است که این موضوع ها از مسایل سطحی علم پزشکی است و شما به عنوان مثال هیچ فرآورده تخصصی آنتی بیوتیک نسل سه را نمی بینید که از این شبکه های ماهواره ای تبلیغ شود و یا برای رفع نیاز های روزمره و عامه پسند، مطرح شود.
به منظور بررسی تبلیغات داروهای ماهواره ای و پیامدهای آن و نیز پاسخ به سووال های زیادی که در این ارتباط وجود دارد از آقایان دکتر محمد رضا شانه ساز مدیر کل دارو سازمان غذا و دارو، دکتر فریبرز فرساد عضو هیات مدیره انجمن علمی داروسازان ایران، دکتر فریبرز صادقی رییس بخش واحد تحقیقات بالینی داروسازی ابوریحان و دکتر محمد هاشمی دبیر انجمن پیشگیری از چاقی برای حضور در نشستی در ایرنا، دعوت بعمل آورد.
مشروح مطالب مطرح شده در این میزگرد به این شرح است:
آقای دکتر شانه ساز زمزمه های تبلیغات دارو از شبکه های ماهواره ای از چه زمانی آغاز شد؟
** شانه ساز: هر چند در دهه ۶۰ به لحاظ شرایطی که در کشور وجود داشت ورود دارو و کالاهای خارجی به صورت بسته و بسیار محدود صورت می گرفت، از دهه ۷۰ به بعد شرایط کشور تغییر یافت و مردم با این محصولات آشنایی بیشتری یافتند.
با باز شدن دروازه های کشور به روی کالاهای خارجی از جمله داروها متاسفانه محصولاتی که تهدید کننده سلامت بودند نیز وارد کشور شدند به نحوی که سال ۸۵، بخش عمده ای از بازار کشور را داروهای قاچاق و تقلبی تشکیل دادند. داروهایی که بی اصالت و فاقد شناسنامه بودند و از نظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش، به عنوان یک ارگان نظارتی، هیچ کدام آنها قابل مصرف نبودند.
* حجم و تنوع این داروها چقدر بود؟
** طی سال های ۷۵ تا ۸۵ آنقدر داروی قاچاق و تقلبی گسترش یافته بود و به راحتی در کشور مصرف می شد که حتی باندهای قاچاق دارو به داروخانه ها، مراکز پزشکی و مطب پزشکان مراجعه می کردند و فهرست دارویی خود را معرفی و بازاریابی می کردند. تا اینکه در ابتدای سال ۸۵ بخشنامه ۱۷ ماده ای در وزارت بهداشت تهیه شد و وزیر وقت وزارت بهداشت از دانشگاه های علوم پزشکی آنهم با محوریت معاونت های غذا و داروی این دانشگاه ها خواست تا با داروهای قاچاق و تقلبی برخورد کنند که انصافا برخورد های خوبی طی این سال ها صورت گرفت به گونه ای که ریسک توزیع تمام داروهای قاچاق و باندها ظرف مدت یکسال به شدت
افزایش یافت و در نتیجه عرضه این محصولات به صورت علنی پایان یافت.
* اینکه این داروها سر از تبلیغات ماهواره ای در آورد چگونه اتفاق افتاد؟
** به دنبال برخورد های صورت گرفته از آنجا که تجارت این اقلام برای کسانی که در کار پول سیاه هستند، بسیار سودمند و پرمنفعت است و این افراد نیز نمی توانستند از این تجارت چشم پوشی کنند، به تبلیغات شبکه های غیر قانونی ماهواره ای و جدیدا اینترنتی روی آوردند.
نحوه معرفی کالاها در شبکه های ماهواره ای نیز معلوم است در این شیوه معرفی محل عرضه دارو مخفی است و فقط یک شماره تلفن و یا موبایل برای دسترسی مشتری ها اعلام می شود.
همچنین از آنجاییکه این شبکه های ماهواره ای قانونی نیستند آنچه که می خواهد در باره آن صحبت شود نیازی به مصوبه و تاییدیه ندارد و بنابراین کالاها با هر کیفیتی هم که باشد در این شبکه ها تبلیغ می شوند.
* چند درصد این داروها که از طریق شبکه های ماهواره ای تبلغ می شوند مجوز دارند؟
** دکتر شانه ساز: همان طور که قبلا خانم دکتر ' وحید دستجردی ' وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشکی اظهار داشتند ۹۹ درصد این دارو ها فاقد مجوز هستند و به نظر من صد درصد این محصولات مجوز ندارند. علت آن هم این است که نه تنها در ایران بلکه در تمام دنیا نیز هیچ دارویی مجوز تبلیغ ندارد.
* آیا این موضوع شامل داروهای مکمل هم می شود؟
** قانون مکمل ها دقیقا عین دارو است براساس تبصره ۳ ماده ۳ قانون مصوب ۱۳۳۴ و اصلاحیه های بعدی آن برخورد با مکمل غیر مجاز دقیقا عین دارو است.
* پس با این اوصاف برای هیچ دارویی نمی توان تبلیغ کرد.
** بله همین طور است. علت این است که شما وقتی یک نوع غذا یا هر کالای دیگری را به جز دارو تبلیغ می کنید اختیار خرید و استفاده آن با خریدار است اما اختیار خرید و مصرف دارو و مکمل های آن با بیمار نیست. به عبارت دیگر اگر دارو به نسخه نیاز دارد باید پزشک حتما آن را تجویز کند.
اگر دارویی بدون نیاز به نسخه قابل فروش باشد، داروساز مسوول داروخانه که یک فهرست محدود و مشخصی از این داروها را دارد، بر حسب نیاز بیمار به او دارو را تحویل می دهد و به دلیل همین است که اطلاع رسانی به مردم در زمینه دارو فایده ای ندارد. زیرا مردم نمی توانند خودشان دارو را انتخاب کنند.
* معمولا در تبلیغات ماهواره ای شماره تلفنی برای تماس مشتری ها اعلام می شود سوال اینجا است که چگونه محصول به دست مشتری می رسد؟
** دکتر شانه ساز: بر اساس پیگیری هایی که صورت گرفته است در بسیاری از موارد یک پیک موتوری دارو را به دست متقاضیان می رساند وقتی هم که پیگیری شده معلوم شده است که بسته های یاد شده، به محل پیک تحویل و از آنجا برای متقاضیان فرستاده می شود. بنابراین جا و مکان این داروها هم مشخص نیست.
برای پیگرد صاحبان شماره تلفن هایی که از طریق این شبکه ها اعلام می شود چه اقدام هایی صورت گرفته است؟
** از ابتدای سال ۸۹ طی هماهنگی های بعمل آمده با قوه قضاییه، وزارت ارتباطات، وزارت ارشاد، وزارت اطلاعات و نیروی انتظامی جلساتی برگزار و قرار شد با اعلام این شماره تلفن ها توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مواردی که به دارو، لوازم بهداشتی، خدمات پزشکی و به طور کلی، سلامت مربوط می شود به مراجع قضایی اعلام شود و مرجع قضایی هم بلافاصله مجوز لازم را برای قطع شدن آن سیم کارت ها و یا شماره تلفن های ثابت صادر کند.
* تا امروز چه تعداد سیم کارت قطع شده است؟
** از شهریور سال ۸۹ تاکنون ۲۹۵ شماره از این موبایل ها و تلفن ها قطع شده است که خوشبختانه فرایند مسدود شدن این شماره ها خیلی سریع اتفاق می افتد.
* صاحبان این شماره تلفن ها چه کسانی هستند؟
** مدارک و اسناد این شماره تلفن ها در اغلب مواقع جعلی بوده و افرادی که صاحبان این شماره ها هستند کسانی هستند که متاسفانه از نام آنان سوء استفاده شده است. به عنوان مثال دارنده یکی از این شماره تلفن ها پیرزنی ۹۰ ساله بود که مشاعر درستی هم نداشت و به همین دلیل از نام وی سوء استفاده کرده بودند.
* آقای دکتر آیا در ارتباط با برخورد با این جرایم، قوانینی وجود دارد؟
** شانه ساز: هر چند هماهنگی ها و همکاری های خوبی در ارتباط با برخورد با این گونه جرایم یعنی برخورد با تبلیغات داروها از طریق شبکه های ماهواره ای و توزیع آنها صورت می گیرد اما در این ارتباط قانونی نداریم که در این راستا کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی از وزارت بهداشت نظر کارشناسی خواسته است و این وزارتخانه نیز پیش نویسی تهیه کرده و به این کمیسیون ارایه داده است.
سرنوشت مقابله با تبلیغات ماهواره ای در دستان مخاطبان
با توجه به تمهیدات صورت گرفته از نظر شما چه مسوولیتی متوجه مخاطبان تبلیغات ماهواره ای است؟
** همانطور که قبلا اشاره شد در بحثپیگیری و برخورد دستگاه ها و نهادهایی همچون وزارت بهداشت، وزارت اطلاعات، وزارت ارتباطات، ارشاد و همچنین ناجا و قوه قضاییه به سرعت ورود کردند اما موضوعی که مهم است این است که ما به مرحله ای رسیده ایم که باید مردم برخورد های لازم را با این موضوع داشته باشند. به عبارت دیگر مردم باید به این بلوغ برسند که کالای تبلیغ شده در شبکه های ماهواره ای از آنجا که این کالاها فاقد اصالت بوده و حتی محل عرضه آنها نیز نامشخص است، نباید سلامت خود را با خرید و استفاده آنها به خطر بیاندازد.
بنابراین سرنوشت مقابله با تبلیغات ماهواره ای در دستان مردم قرار دارد. اگر تاکید ما بر این است که دارو فقط از داروخانه ها خریداری شود برای این است که تمهیدات لازم برای این دارو در نظر گرفته شده و فردی تحت عنوان داروساز در داروخانه حضور دارد که در صورت وجود مشکل می تواند آن را پیگیری کند.
*چرا به رغم وجود ریسک زیادی که برای تبلیغات دارو وجود دارد باز هم شاهد تبلیغ آن هستیم؟
** شانه ساز: علت، این است که تقاضای زیادی وجود داد و تنها با اطلاع رسانی به خریدار و مصرف کننده است که می توان میزان این تقاضا را پایین آورد.
آقای دکتر صادقی شما در بخش داروسازی بالینی فعالیت می کنید و داروهایی هم در بخش شما آزمایش می شود تا به مرحله تولید برسد. آیا مشابهی برای این داروهای تبلیغاتی در بخش تولید داخلی وجود دارد؟
** صادقی: اینکه این ادعا را داشته باشیم داروی مشابهی مثل داروهایی که در ماهواره در حال تبلیغ است، در کشور تولید می شود باید اذعان داشت، خیر. به عبارت دیگر هیچ داروی مشابه آن داروهایی که در ماهواره تبلیغ می شود را نداریم. ما موظف هستیم دارویی را تولید و به اطلاع پزشکان و داروسازان برسانیم که حتما از وزارت بهداشت مجوز داشته باشند.
شاید برخی از داروهای کاهش اشتها به سرعت به فرد مصرف کننده جواب دهند و باعثخوشحالی فرد هم بشود اما مردم باید اطلاع داشته باشند که ممکن است برخی از این داروهای ماهواره ای به سرعت وزن آنان را کاهش دهد اما به علت اینکه ترکیبات آنها مشابه آمفتامین است حتما روی مغز تاثیری مخرب داشته و ضایعات جبران ناپذیر قلبی و عروقی هم برای فرد به همراه خواهد داشت.
به عنوان مثال دارویی تحت عنوان ' سیبو ترامین ' که داروی کاهش اشتها است در سالجاری از فهرست داروی دنیا حذف شد و حتی در ایران نیز برخی تولید کنندگان که آمادگی تولید آن را داشتند با شنیدن این خبر از ادامه زمینه سازی برای تولید این دارو منصرف شدند.
این دارو که سبب کاهش اشتها می شود روی مغز نه تنها تاثیر مخرب دارد بلکه متاسفانه ضایعات قلبی و عروقی و مرگ های ناگهانی ناشی از مصرف آن نیزگزارش شده است و به همین علت شرکت های داروسازی معتبر دنیا نیز آن را از فهرست دارویی جمع آوری کردند.
شما از سازندگان داروی ' ونوستات '(درمان چاقی) در کشور هستید تفاوت این دارو با دارویی که در ماهواره برای درمان چاقی تبلیغ می شود در چیست؟
** صادقی: قبل از هر چیز مردم باید بدانند همانطور که به تدریج چاق شده اند باید به تدریج و به آرامی لاغر شوند و این تصور که چیزی وجود دارد که به طور معجزه آسا آنان را لاغر می کند اصلا وجود خارجی ندارد.
داروی ونوستات که مشابه یک داروی خارجی است و در زمان حاضر درکشور تولید می شود، برای کمک به لاغر شدن است این در حالی است که درمان اصلی چاقی با رژیم غذایی و تحرک فیزیکی مناسب ایجاد می شود. این دارو که مانع از جذب چربی می شود، برای آن دسته از کسانی که از سطح DMI بالایی بر خوردار هستند، تجویز می شود.
اثر بخشی فقط یکی از ویژگی های داروها است
* سوال: یک دارو چه ویژگی هایی دارد؟
اثر بخشی دارو فقط یکی از ویژگی های دارو است و شاخص دیگر آن سلامت دارو است که ممکن است از دید بسیاری از مصرف کنندگان دور بماند و فرد مصرف کننده فقط به بعد اثربخشی دارو توجه کند. مثلا یک نفر برای رفع کمر درد قرص استامینوفن مصرف می کند اما ممکن است کمر درد وی بهبود نیابد حال، اگر سوال کند که آیا دردش با مصرف مواد مخدر خوب می شود یا خیر؟ جواب مثبت است البته که دردش با یک مخدر بهتر می شود اما سوال اینجا است ایا باید این کار را انجام دهد؟ یعنی مواد مخدر که اثر بخشی زیادی هم دارد را برای کاهش درد مصرف کند؟ البته که جواب منفی است.
بنابراین اثر بخشی خوب یک دارو لزوما دلیل بر خوبی آن دارو نیست.
داروهای ماهواره ای هم همینطور هستند به عنوان مثال داروهای لاغری که در این شبکه ها تبلیغ می شود، حاوی مواد آمفتامینی هستند که اثر بخشی آنها بسیار خوب است و اشتهای فرد کاهش و به سرعت و زنش کم می شود و یا داروهای چربی سوز هم همینطور ولی باید به مردم این آگاهی را رساند که آنچه اثر بخشی خوبی دارد لزوما ماده مناسب و سالمی نیست.
۷۰ درصد تهرانی های بالای ۲۰ سال، چاق یا دارای اضافه وزن هستند
*سوال: آقای دکتر هاشمی از چاقی و اینکه بخش زیادی از داروهای ماهواره ای هم به همین معضل مرتبط است سخن به میان آمد، آیا آماری از چاقی دارید؟ مفهوم پیشگیری از چاقی از نظر شما چیست؟
** بر اساس مستندات پزشکی چاقی باعثبروز عوارضی مثل بیماری های غیر واگیر از جمله بیماری قلبی و عروقی می شود. شیوع این بیماری ها نیز در افراد چاق در رده بالاتری قرار دارد. اما باید در نظر داشت که چاقی همچون یک شکل طبیعی بدن مثل بینی نیست که برای اصلاح آن بیمار را تحت عمل جراحی قرار دهیم و کوچک یا بزرگش کنیم.
متاسفانه طی دو دهه گذشته در کشور ما روند رو به رشدی در شیوع چاقی داشته ایم بر اساس یک مطالعه در پژوهشکده غدد دانشگاه شهید بهشتی که یکی از بزرگترین مطالعات آینده نگر در دنیا نیز به شمار می آید، بیش از ۷۰ درصد جمعیت بالای ۲۰ سال در شهر تهران مبتلا به اضافه وزن و چاقی هستند.
این موضوع همچون سکه ای است که دو رو دارد یک روی سکه این است که چاقی هزینه های زیادی را به جامعه تحمیل می کند و فرد چاق همچون یک فرد با اندام مناسب در جامعه نمی تواند کارایی لازم را داشته باشد و روی دیگر سکه نیز ایجاد بازار گسترده برای درمان چاقی است که زمینه ساز سوء استفاده گروه هایی همچون گردانندگان تبلیغات در شبکه های غیر قانونی ماهواره ای شده است.
این بازار گسترده برای لاغر شدن با توجه به آماری که ارایه کردید وجود دارد و از سویی دیگر هم سوء استفاده کنندگان از این بازار نیز فعالیت دارند مردم باید به چه باوری برسند تا به دام این افراد نیافتند؟
** هاشمی: مردم باید به این باور برسند که چاقی یک بیماری است و وقتی باور کردند که چاقی بیماری است برای درمان آن به متخصص مراجعه می کنند در این صورت است که به اجتهاد خود هیچ دارویی را خریداری و مصرف نخواهند کرد.
ضعف رسانه ها در اطلاع رسانی به مردم
یک روی دیگر مساله نیز ضعف رسانه ها در اطلاع رسانی به موقع به شهروندان در رابطه با این تبلیغات خطرناک از دارو یا دارو نما ها است به عنوان نمونه حداقل برای چند ثانیه هم که باشد قبل از برنامه های پر بیننده از جمله اخبار از خطرات و مضرات این داروها برای مردم در صدا و سیما اطلاع رسانی شود و یا مطبوعات به این مسایل بیشتر بپردازند.
** شانه ساز: باید به سمت اعتدال باز گردیم که در این راستا استفاده از نظرات متخصصانی همچون جامعه شناسان و روان شناسان بسیار مهم است البته این موضوع را نیز نباید از نظر دور داشت که آموزه های دینی ما نیز در این راستا تاکیدات لازم را داشته و به آن اشاره کرده اند.
اینکه برخی افراد در جامعه از حالت اعتدال در حال خروج هستند می توان به عنوان مثال به بحثداروهای بدن سازی اشاره کرد که از موارد تبلیغ در شبکه های ماهواره ای و اینترنتی است. در زمان حاضر یا برخی از جوانان به سمت مواد مخدر و الکل روی می آورند و یا یکسری هم به دلیل اینکه آلوده نشوند سراغ ورزش و فعالیت های بدنی می روند که متاسفانه برخی از ورزشکاران به سمت داروهای مخرب به منظور بدنسازی گرایش می یابند که عوارض بسیار شدیدی از این داروها گزارش شده است.
به عنوان مثال یک ایرانی قهرمان یکی از ورزش های رزمی که اتفاقا در چین زندگی می کرد تحت تاثیر تبلیغ اینترنتی محصولی را خریداری و مصرف کرد و آنچنان دچار عارضه خونریزی از لثه و ناخن شد که ۲۵ روز تمام در یکی از بیمارستان های این کشور بستری بود.
اما بالاخره جامعه نیاز هایی دارد که باید به آن پاسخ داده شود وقتی شما به این نیاز های پاسخ ندهید مردم نیز در ارتباط با دارو به منابعی از جمله ماهواره ها رجوع می کنند.
** شانه ساز: در این موارد ما باید از اطلاعات متخصصان استفاده کنیم یک فردی که مبتلا به چاقی است و به دارو نیاز دارد تا لاغر شود و کسی هم که فعالیتش بیش از حد معمول است مثلا ورزش های سنگین می کند هم نیازمند گرفتن داروهای مکمل است اگر برای این افراد در ارتباط با داروهای مورد نیازشان کتاب هم بنویسیم باز هم نمی توانیم نیاز های آنان را برطرف کنیم و باید به پزشک و داروساز مراجعه کنند.
در زمان حاضر نیز مرکز اطلاع رسانی دارو و سموم را در دانشگاه های علوم پزشکی داریم و مردم می توانند برخی از اطلاعات خود را در زمینه دارو از طریق تماس با شماره تلفن هایی از جمله ۰۹۶۴۶ بدست آورند.
متاسفانه یک عادت نه چندان جالبی که برخی از هموطنان با آن خو گرفته اند، مصرف خودسرانه دارو است و این یکی از چالش های مهم نظام سلامت به شمار می آید. بدین ترتیب که برخی افراد به داروخانه مراجعه کرده و بدون اینکه نسخه ای داشته باشند به متصدیان داروخانه اصرار می کنند تا فلان دارو را به آنان بدهند. این در حالی است که مردم از وجود عارضه های داروهایی که خودسرانه مصرف می کنند خبرندارند.
** صادقی رییس بخش واحد تحقیقات بالینی داروسازی ابوریحان:
گاهی اوقات نیاز ها پاسخ فوریی ندارند مثلا برخی از موارد از جمله چاقی پاسخ فوری ندارند و کاهش وزن باید به تدریج رخ دهد نه اینکه یک درمان معجزه آسایی وجود داشته باشد. این در حالی است که برخی از هموطنان به دنبال راه حل های آنی برای رفع مشکلاتی از جمله چاقی خود هستند.
براساس تحقیقی که روی داروی تولید کشور ' ونوستات ' انجام دادیم شش ماه برای داوطلبان این پژوهش رژیم تغذیه دادیم و همچنین چگونه داروی تولید شده لاغری را مصرف کنند که این موضوع برای آنان خیلی سخت بود به گونه ای که از یکصد نفر داوطلب شرکت در این طرح فقط ۵۰ نفر موفق به ادامه طرح شدند.
** هاشمی دبیر انجمن پیشگیری از چاقی: برای رفع چاقی در کشور خودمان برندهای مختلفی در حال تولید است اما این دارو دارویی نیست که مریض هر وقت دلش خواست آن را تهیه و به مصرف برساند. برای مثال بیمار به من می گوید هر وقت غذای چرب می خورم یک قرص هم می خورم که من گفتم که اگر این کار را انجام ندهی بهتر است.
دارو درمانی در چاقی شرایطی دارد و افراد باید بدانند در چه مواردی مجاز به مصرف دارو هستند اولین شرط آن تجویز پزشک است. پزشک برای کسانی این دارو را تجویز می کند که نمایه توده بدنی آنان(حاصل کسر وزن تقسیم بر مجذور قد به متر) بالای ۳۰ باشد و یا کسانی که نمایه توده بدنی آنان بین ۲۵ تا ۳۰ هستند اما دچار عوارض چاقی شده اند مثلا دچار فشار خون و دیابت شده اند و یا بیماری غیر واگیر مرتبط با چاقی را پیدا کرده اند و یا کسانی که به رغم رعایت رژیم غذایی و ورزش ولی زیر یک کیلوگرم در ماه وزن کم می کنند اینها گروه هایی هستند که مجاز به مصرف دارو هستند و اینکه ما خودسرانه دارو را مصرف
کنیم و هر وقت دلمان خواست دارو را قطع کنیم رویه درستی نیست.
آقای دکتر شانه ساز آیا آماری از آسیب دیدگان ناشی از تبلیغات ماهواره ای دارید؟ یکی از کارشناسان شما اعلام کرده اند که ۹۰ درصد به ما اعلام نمی کنند و یا اینکه خجالت می کشند؟
** آمار مشخصی که قابل دستیابی باشد نداریم اما گزارش های متعددی در این زمینه عوارض ناشی از استفاده از این داروها داریم به عنوان نمونه خانمی که یکی از این داروها را مصرف کرده بود به مدت سه هفته در بیمارستان بستری شد.
عوارض داروهای ماهواره ای به صورت مزمن خود را نشان می دهد
** شانه ساز: اما نکته اصلی این است که عوارض مصرف این داروها اغلب حاد نیست و مزمن است مثل انواع و اقسام سرطان ها و تحت تاثیر قرار دادن فعالیت نرمال کبد که فرد در آینده به آن دچار می شود. به عبارت دیگر فرد ممکن است این داروها را مصرف کند و فورا هم نتیجه بگیرد اما به دلیل ترکیبات خطرناک از جمله آمفتامین مشکلات بعدی را بعد ها متوجه می شود و آن هم زمانی است که در آینده آزمایش بدهد.
مساله دیگر که به آن اشاره شد و آن هم برخی افراد مصرف کننده این داروها از دادن گزارش استفاده شرمگین هستند به علت مسایل فرهنگی است به عنوان نمونه پسری که پدر و مادرش پزشک و استاد دانشگاه بودند دقیقا برای بدنسازی و لاغر شدن داروی تبلیغ شده از شبکه های ماهواره ای را خریداری و مصرف کرده بود اما پس از مدتی مرگ ناگهانی به سراغش آمد و در منزل فوت کرد به گونه ای که حتی خانواده و اطرافیان فکر می کردند که خودکشی کرده است این در حالی بود که بدون اینکه به ' پدر و مادر پزشک ' اش چیزی در ارتباط با داروی یاد شده بگوید، آن را مصرف کرده بود.
* چه دستگاه ها و نهادهایی در خصوص تبلیغات ماهواره ای داروها مسوول هستند؟
**شانه ساز مدیر کل دارو سازان غذا و دارو: ما جز برخورد با تخلفات هر کس یک قسمتی از این کار را انجام می دهد مثلا بحثپزشکی قانونی ولی چون این مصرف خودسرانه است اگر پزشکی تجویز کرده باشد قطعا نظام پزشکی پیگیری می کند.
* داروها ی ماهواره ای ممکن است در داروخانه ها به فروش برسد چه نهادی باید این راپیگیری کند؟
** شانه ساز: اگر دارو درداروخانه باشد ما قطعا برخورد می کنیم.
* چالش های شما در رابطه با بازرسین چگونه مدیریت می شود؟
** ما هم با کمبود نیرو در سازمان غذا و دارو ودر معاونت های غذا و داروی دانشگاه های علوم پزشکی کشور مواجه هستیم بر اساس قانون برنامه پنجم می توانیم از شرکت های خصوصی در این راستا استفاده کنیم اما موضوع اینجا است که ما شرکت های تخصصی در این رابطه نداریم. اما سامانه اتوماسیون بازرسی به صورت پایلوت در حال انجام است که براساس این سامانه، بازرسین در مراجعه به داروخانه می توانند به صورت برخط(آنلاین) ثبت و ضبط و ارزشیابی کنند.
* تخلفات داروخانه ها در رابطه با فروش داروهای ماهوارهی ای را باید به کجا اطلاع داد؟
** مرجع رسیدگی در خصوص عرضه داروهای تقلبی و قاچاق و همچنین ماهواره ای، دادگاه های انقلاب هستند که از طریق معاونت های غذا و داروی دانشگاه های علوم پزشکی ارایه می شود.
ورودی چمدانی داروهای ماهواره ای
بخشی از داروهای ماهواره ای در داخل کشور ساخته می شود وبرخی نیز از خارج کشور وارد می شود این داروها چگونه وارد کشور می شود؟
** شانه ساز: چمدانی وارد شدن این داروها بزرگترین مبادی ورودی داروهای یاد شده است. دارو به هر حال ارزش افزوده زیادی دارد به گونه ای که ارزش یک چمدان دارو به چند ده میلیون تومان می رسد. که در برخی موارد به عنوان مصرف شخصی آورده می شود.
آیا می توان یک چمدان دارو را مصرف یک شخص به حساب آورد؟
** شانه ساز: این تفسیری است که گمرکات دارد و یک نفر مصرف یک سال خود را با توجیه خاص خودش از خارج کشور می آورد. وزارت بهداشت بیش از یک سال است که کارشناس مقیم با هماهنگی گمرک عمدتا در مبادی ورودی مستقر است که برای این موارد اظهار نظر کند. البته خیلی از مواقع فرد برای مصرف خود دارو می آورد که از این طریق صحیح هم عده ای هستند که در حال سوء استفاده هستند.
به نظر می رسد این داروهای ماهواره ای در اکثر مواقع در داخل کشور تولید می شود، پیگیری های شما چگونه است آیا با بر عهده پلیس آگاهی است یا بر عهده سازمان غذا و دارو؟
** شانه ساز: این پیگیری ها به صورت مشترک انجام می شود. اما گاهی اوقات کارشناسان ما به سرنخ هایی می رسد و گاهی هم نیروی انتظامی این کار را انجام می دهد که از آنجا که بحثیک بحثتخصصی است نیروی انتظامی از ما کارشناس می خواهد و در نتیجه در قالب یک کار مشترک این امر امکان پذیر می شود.
هر چند قوه قضاییه طی چند سال اخیر همکاری های بسیار خوبی با وزارت بهداشت داشته است اما از یکسری از قضات به نظرات کارشناسی ما توجه کافی نمی دهند و به استناد به یکسری قوانین بیشتر، به دنبال تبرئه کردن هستند. این موضوع باعثمی شود که گاهی مواقع حکمی که می دهند اصلا تناسب با جرم نداشته باشد. این در حالی است که دست قاضی باز است که مجازات سنگین تری را در نظر بگیرد تا سایر افراد از ترس مجازات این خلاف ها را نکنند.
*سوال: حداکثر مجازات برای تهیه کنندگان داروهای تقلبی چیست؟
** در قانون داروهای تقلبی، اعدام هم داریم. و مجازات می تواند سنگین باشد بنابراین استدعای ما از برخی از قضات البته نه از دستگاه قضا این است که توجه بیشتری به توضیحات کارشناسی مبذول کرده تا حکمی که واقعا اثر بازدارندگی داشته باشد را صادر کنند
بیشتر: .::سلامت نیوز :سرویس خبری: داروها:ورود چمدانی داروهای ماهواره ای به کشور::.