نجات سرزمین سبز من
گفتوگوی محمد سوزنچی بنیانگذار «حیات سبز سرزمین من» .
دغدغه محیطزیست، دغدغه جدی امروز سرزمین ماست. مسائل بسیاری وجود دارند که اکنون باید به آنها فکر کنیم و در اندیشه اصلاح وضعیت موجود باشیم. به همین دلیل وجود سازمانهای خیریه مردمنهادی که در حوزه محیطزیست فعالیت میکنند اکنون بیش از هر زمان دیگر ضروری است.
محمد سوزنچی و همکارانش در مجموعه «حیات سبز سرزمین من» سالهاست که صدای طبیعت در مقابل مسئولان و مردم شدهاند و مشکلات بزرگی را که زمینهساز تخریبهای گسترده میشوند پیشبینی کرده و از مرحله خطر عبور میکنند.
گفتوگوی تفصیلی، محمد سوزنچی بنیانگذار «حیات سبز سرزمین من» را در ادامه میخوانید:
لطفا خودتان را معرفی کنید.
محمد سوزنچی 32ساله، کارشناس ارشد اکوتولیسم و کارشناس محیطزیست هستم.
از آغاز فعالیتهای خود در حوزه سازمانهای خیریه و مردمنهاد برایمان بگویید.
از سال 87 در سازمانهای مردمنهاد فعالیت دارم. البته بیشتر فعالیتمان در سازمانهای مردمنهاد محیطزیست و گردشگری استان همدان است اما موضوعاتی نیز هست که در کل کشور آنها را پیگیری میکنیم.
انگیزه شما برای ورود به فعالیتهای نیکوکارانه چه بود؟
دو تعریف از فضای خیریه وجود دارد: فضای خیریه به معنی ایجاد درآمد و اقتصاد برای مردم بیبضاعت که افراد بهمحض شنیدن نام خیریه فکر میکنند برای حل مشکل مالی مردم بیبضاعت اقدام میکنیم. بخشی از فعالیتهای خیریه نیز کارهای عامالمنفعه است و خیر این اعمال به تمام مردم و جامعه میرسد. فعالیت ان.جی.اوی ما بیشتر در گزینه دوم خلاصه میشود. در انتهای دوران تحصیل و زمان فارغالتحصیلی با همکلاسیهای دانشگاه تصمیم به تشکیل یک گروه کاری گرفتیم و این گروه کاری تبدیل به یک انجمن مردمنهاد به اسم حیات سبز سرزمین من در استان همدان شد. دوستانم در دانشگاه آزاد همدان برای تشکیل گروه خیلی به من کمک کردند.
کمی برایمان از نحوه شکلگیری انجمن بگویید.
در سال 87 انجمن علمی دانشگاه آزاد همدان را با همکاری دوستان راهاندازی کردیم و در حوزه علمی–پژوهشی اقداماتی را در دانشگاه انجام دادیم. خودم نیز قبل از راهاندازی این انجمن دبیر شاخه دانشجویی سازمان هلالاحمر استان همدان و نماینده تشکلهای دانشجویی حوزه هلالاحمر بودم. سابقهای نیز در حوزه هلالاحمر و فعالیتهای امدادرسانی داشتم. بنابراین بعد از خروج از انجمن علمی یک انجمن مردمنهاد را تشکیل دادیم. در آن سالها سازمان ملی جوانان اسم و رسم داشت و ما نیز در این سازمان انجمن را ثبت کردیم. در سال 87 فعالیتهای خود را برای اخذ مجوز آغاز کردیم و در سال 88 موفق به اخذ مجوز شدیم. پس از اخذ مجوز تا به امروز بیش از 85 برنامه داشتیم که با محوریت فرهنگسازی برای عموم مردم بوده است.
آموزشهای روستاییان چگونه بود و شامل چه مباحثی میشد؟
در روستاهای حاشیه دشت غهاوند که مسیر بیابانی شدن را طی میکند برای دهیاریهای آنها در بحث مدیریت پسماند که یکی از چالشهای اساسی آنها شده و زبالههای خود را داخل رودخانهها میریختند برنامهریزی انجام داده و تمام اعضای دهیاریها را در مرکز یک شهرستان به نام غهاوند گرد هم آوردیم. پس از این گردهمایی آموزشهایی را با محوریت اینکه این پسماندها تا چه میزان میتواند اثر منفی بر زندگی آنها داشته باشد، کشاورزی آنها را آلوده کند و حتی آبهای زیرزمینی را نیز آلوده کند به آنها دادیم.
چطور تامین منابع میکنید؟
هزینههای انجمن به سه طریق محاسبه و تامین میشود. یک بخش حق عضویتی است که اعضا بهصورت دورهای آن را پرداخت میکنند. بخش دیگر از پروژههایی است که به دولت و سازمانهای مربوطه ارائه میکنیم و با اولویتسنجی و گزارهنویسی این پروژهها را به نتیجه میرسانیم و با تاییدیه نهایی بهصورت پروژه انجام میدهیم. مهمترین بخش درآمد انجمن از طریق خیرین تامین میشود.
وضعیت سمنها و انجمنهای مربوط به حوزه محیطزیست را چگونه ارزیابی میکنید؟
در بحث محیطزیست توانستیم در انجمنهای زیستمحیطی در سراسر کشور طی چهار سال گذشته شبکهسازی انجام دهیم و طبق قانون انجمنهای تخصصی میتوانند با یکدیگر اتحاد ایجاد کرده و یک شبکه استانی یا ملی ایجاد کنند. ما این اتحاد را با تمام انجمنهای زیستمحیطی که بیش از 700 تشکل هستند انجام دادیم و انتخابات شورای مرکزی را برگزار کردیم. نشستهای متعددی داشتیم و در نهایت شبکهای ملی را به ثبت رساندیم. در زیرشاخه شبکه ملی شبکه استانی را نیز مدیریت میکنیم. در همدان 24 انجیاو که 21 از آنها در حوزه محیطزیست ثبت شدهاند چالشهای زیستمحیطی را بررسی میکنند. در انتخابات انجام شده بنده بهعنوان دبیر شبکه استان انتخاب شدم و سعیمان بر آن است که انجیاوها را به حوزه تخصصی گرایش دهیم.
در ایران به دلیل سابقه کم تاریخی انجمنها و همچنین نگاهی که قانون به آنها دارد در نهایت دید خوبی به سازمانهای مردمنهاد وجود ندارد. شکل کلی قانون به اسم انجمنها زیباست اما در عمل مشکلات اساسی بسیاری وجود دارد.
جذب نیرو به چه صورت است و چطور نیکوکار و اعضایتان را به مجموعه ملحق میکنید؟
در ابتدای فعالیت موسسه را بهصورت هیات امنایی اداره میکردیم. یک گروه کاری تشکیل داده بودیم که برنامهریزی انجام میداد و با شرایط خاص عضوگیری میکردیم اما متاسفانه به نتایج دلخواه خود نمیرسیدیم. طی تغییر و تحولاتی که در مجموعه ایجاد کردیم فعالیت را بهصورت اتاق فکر اداره کردیم. در این روش یک هیات مدیره یا مدیرعامل تصمیمگیرنده و تصمیمساز نبود. اعضایی که تمایل داشتند میتوانستند در زمینه معضلاتی که از قبل اولویتبندی شده و اتاق فکر تشکیل شده بود، وارد شوند و ایدهپردازی کنند. سپس ایدهها را جامه عمل میپوشاندیم. این موضوع سبب شد تا طیفهای گوناگونی از افراد را در فضای موسسه داشته باشیم. در حال حاضر در موسسه عضو پزشک متخصص، رفتگر، بازنشسته ارتش، خانهدار، کودک 12 ساله، مربی ورزش و... داریم.
مهمترین اقدامات در زمینه آگاهیرسانی به مردم برای احیا و حفاظت از محیطزیست چیست؟
در ابتدای امر باید به افراد بقبولانیم که آنها نیز جزئی از این کره خاکی هستند. همه ما اجزای به هم پیوسته این کره خاکی هستیم. جمعیت انسانهای کره زمین بیش از حد استاندارد است. نیاز فراوان انسان منجر به تخریب سرزمینهای مختلف میشود. باید به مردم بگوییم که شما درگیر بحران محیطزیستی هستید و در دل این بحرانها قرار دارید. بنابراین باید نسبت به محیط اطراف خود حس مسئولیتپذیری داشته باشید. اگر بناست در منطقه سدی بزنند و رودخانهای را خشک کنند باید در برابر آن عکسالعمل نشان دهید. آگاهیرسانی باید بهصورت عمومی برای تمام افراد صورت گیرد. کاری که درباره دریاچه ارومیه تا حدودی اتفاق افتاد و عکسالعملها نسبت به آن شدت یافت و در نهایت مسئولان موظف به پاسخگویی شدند. انسانهای آگاه از قانون و حقوق شهروندی در مقابل تخریبات محیطزیستی سکوت نمیکنند. با داشتن چنین شهروندانی دولتها اگر بنا باشد کاری انجام دهند باید پاسخگوی مطالبات مردمی باشند. آگاهیرسانی از مهمترین اهداف ماست که به نتیجه نیز میرسد.
آیا موردی هم بوده که اقدامات انجمن سبب توقف پروژههای تخریبکننده محیطزیست شده باشد؟
پروژههای زیادی را توانستیم متوقف کنیم و با انواع تهدیدها برای توقف کارمان نیز مواجه شدیم. بهعنوان مثال در شهر همدان و بلوار ارم محدودهای در دل باغات و فضای سبز وجود دارد که یکی از بهترین مناظر در تمام خاورمیانه است. سرمایهدارانی بنا داشتند در این بلوار برج دوقلوی 80 طبقهای را بسازند در حالی که بلندترین برج همدان 20 طبقه است. گفتمانهای مختلف علمی را برگزار کردند که این کار تا میزان زیادی میتواند به رشد و شکوفایی شهر کمک کند. این برج مهمترین نقطه اکسیژنی و ریههای شهر را مسدود میکرد و جلوی ورودی بادهای شهر همدان را نیز میگرفت، همچنین فضای سبز را نیز از بین میبرد. با تیم سازنده گفتوگو و بحث و جدل داشتیم. در شورای شهر دعوت شدیم و با آنها به گفتوگو نشستیم و مخالفت خود را اعلام کردیم. به دلیل آنکه کاری از پیش نرفت همه تشکلها همصدا شدیم و نشست اضطراری برگزار کردیم. تهدیدات صورت گرفته را در حوزه رسانه بردیم و خبرنگاران را درگیر ماجرا کردیم. نشست خبری برگزار کردیم و در نهایت پروژه ساخت برج متوقف شد. این موضوع سبب شد که حداقل تا پنج سال فردی جرات ساخت برج در آن بلوار را نداشته باشد. تلاش کردیم وجهه مردمی کارمان را بزرگنمایی کنیم و در زمینههای مختلف و مخاطرات زیستمحیطی به مردم آگاهی میدهیم.
-سارا علی اکبریان-