خانوادههای کنونی دیگر دو فرزند هم ندارند
عضو هیئت علمی مرکز مطالعات جمعیت شناسی آسیا و اقیانوسیه با اشاره به اینکه برای حفظ تناسب جمعیت میزان باروری کل در سطح جانشینی ۲.۱ برای هر مادر ضروری است، گفت: در وضعیت کنونی سطح جانشینی جمعیت در کشور ۱.۸ است در این وضعیت به تنظیم خانواده هوشمند نیاز داریم.
به گزارش افکارنیوز ،محمود مشفق در گفتوگو با فارس اظهار داشت: هرم سنی کشور در حال گذر است یعنی گذر از یک ساختار سنی کاملا جوان به ساختاری سالخورده را شاهد هستیم .
وی افزود: منظور از گذار ساختار سنی یعنی اینکه هرم سنی جمعیت مرحله مسلط بودن درصد کودکان را پشت سر گذاشته و اغلب جمعیت ما جوان و سالخورده هستند.
عضو هیئت علمی مرکز مطالعات جمعیت شناسی آسیا و اقیانوسیه با بیان اینکه هماکنون ساختارسنی جمعیت جوان است، گفت: هرم سنی جمعیت طی چند سال آینده به میانسالی میرسد باید توجه داشت که جمعیتشناسان دیدگاه روندی دارند و نگاه آنها مقطعی نیست در وضع موجود ممکن است هرم سنی جمعیت نگران کننده نباشد اما در چشمانداز آینده وضعیت هرم سنی جمعیت نگران کننده میشود.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
با نرخ رشد کنونی جمعیت جایگزین نمیشود
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
مشفق ادامه داد: باید به یک ساختار سنی متناسب و متقارن دست پیدا کنیم وقتی به نسل گذشته مینگریم خانوادهها با پدر بزرگها و مادر بزرگها زندگی میکردند و به نوعی هر فرزند از پدر و مادر خود نگهداری میکرد اما وقتی ترکیب جمعیت به هم خورده و جمعیت جایگزین نشود عدهای سالمند میشوند که هیچ مراقبت کنندهای ندارند بنابراین ساختار سنی برای حفظ حمایتهای بیننسلی باید متقارن باشد و جمعیت جایگزین شود در غیر این صورت ممکن است در آینده دچار مشکلات کنونی کشورهای اروپایی شویم.
وی با اشاره به اینکه هماکنون در کشورهای اروپایی میزان باروری و جمعیت کاهش یافته است، تصریح کرد: اغلب جمیعت کشورهای اروپایی سالخورده است بنابراین آنها نیروی کار مورد نیازشان را از طریق سیاستهای مهاجرتی و جذب مهاجران تأمین میکنند.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
نرخ باروری متناسب جمعبت را از سالخوردگی و از دست دادن نیروی کار نجات میدهد
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
عضو هیئت علمی مرکز مطالعات جمعیت شناسی آسیا و اقیانوسیه متناسب بودن نرخ باروری را یکی از راههای پیشگیری از سالخوردگی جمعیت، حفظ حمایتهای بین نسلی و مقابله با کمبود احتمالی نیروی کار دانست.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
ابتدای انقلاب هر مادر ۶ فرزند هماکنون هر مادر ۱.۸ فرزند
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
مشفق ادامه داد: در اوایل انقلاب هر مادر بهطور متوسط ۶ تا ۷ فرزند به دنیا میآورد و هماکنون هر مادر ۱.۸ فرزند دارد جمعیت شناسان تلاش میکنند تا میزان باروری را در نرخ در ۲.۱ حفظ کنند هماکنون میزان باروری بر طبق سرشماری سال ۸۵ برای هر زن ۱.۸ است که طبق شنیدهها در سرشماری سال ۹۰ میزان باروری از این رقم هم کمتر شده است.
وی با بیان اینکه تغییرات جمعیت مقطعی نیست، گفت: در سال ۶۵ نرخ رشد جمعیت با افزایش بسیار به ۳.۶ رسید نتیجه این موضوع را هماکنون مشاهده میکنیم بهگونهای که کشور با افزایش جمعیت جوانان مواجه شده است در وضعیت کنونی نیز جمعیت شناسان هشدار میدهند نرخ باروری پایین است که نتیجه آن را در چشمانداز آینده مشاهده خواهیم کرد.
عضو هیئت علمی مرکز مطالعات جمعیت شناسی آسیا و اقیانوسیه افزود: در وضعیت کنونی که از افزایش جمعیت صحبت میکنیم بسیاری از افراد میگویند مشکلات ما خیلی زیاد است جمعیت فراوان و تعداد زیادی جوان بیکار داریم اما اگر نگاه بلند مدت داشته باشیم متوجه میشویم در آینده جمعیت کشور سالخورده میشود که این جمعیت سالمند نیازمند مراقبت و حمایت است.
مشفق اضافه کرد: در دهه ۶۰ نرخ رشد جمعیت افزایش انفجار آمیزی داشت که نتیجه آن تعداد زیاد جوانان در سالهای کنونی است امروزه هم اگر نرخ باروری کاهش پیدا کند در آینده با جمعیت انبوه سالمندان مواجه میشویم باید تلاش کنیم جمعیت را متعادل نگه داریم.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
استفاده ۸۰ درصد زنان از وسیال تنظیم خانواده نرخ باروری را کاهش داده است
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
وی درخصوص دلایل کاهش میزان باروری در جامعه گفت: در زمینه کاهش باروری برخی عوامل مانند افزایش سن ازدواج، رشد طلاق، شیوع وسایل تنظیم خانواده تأثیر مستقیم دارند هماکنون ۷۵ تا ۸۰ درصد زنان از این وسایل استفاده میکنند.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
تحرک اجتماعی زنان تولد نخستین فرزند را به تأخیر میاندازد
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
عضو هیئت علمی مرکز مطالعات جمعیت شناسی آسیا و اقیانوسیه بیان کرد: چه عواملی باعثمیشود تا یک زن ازدواجش را به تأخیر انداخته یا از وسایل پیشگیری از بارداری استفاده کنند، سواد، شغل و کیفیت زندگی بر این تأخیر باروری تأثیر میگذارد وقتی یک زن به دنبال تحرک اجتماعی باشد ازدواج و تولد نخستین فرزند خود را به تأخیر میاندزاد تا به موقعیت اجتماعی که مدنظرش است دست پیدا کند در این شرایط فرزند عاملی میشود که زن را از تحرک اجتماعی دور میکند.
مشفق رسانههای بینالمللی و ماهوارهها را در تأخیر سن باروری سهیم دانست و عنوان کرد: ارزشهای منتشر شده از سوی شبکههای ماهوارهای بر روی سن ازدواج، تعداد فرزندان و نحوه تربیت آنها تأثیر گذار است.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
شعار دو بچه کافی است در شرایط کنونی مناسب نیست
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
وی گفت: شعار دو بچه کافی است در شرایطی خوب بود که ما ۷ بچه داشتیم و تعداد زاد و ولد زیاد بود اگر در عمل بگوییم دو بچه کافی است مطمئناً تعداد فرزندان از این پایینتر میآیید چون بسیاری از خانوادهها یک بچه میخواهند و بعضی اصلا بچهدار نمیشوند در حالیکه برای بقای نسل ۲.۱ تا ۲.۲ بچه لازم است بنابراین اگربگوییم ۳ بچه ممکن است در تولد دو فرزند متوقف شویم.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
تشویق به افزایش جمعیت فقر را به همراه ندارد / مدیریت جمعیت مهم است
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
عضو هیئت علمی مرکز مطالعات جمعیت شناسی آسیا و اقیانوسیه درپاسخ به این سوال که برخی معتقدند تشویق به افزایش جمعیت مساوی با زایش فقر است، عنوان کرد: اگر فقر را صرفاً مرتبط با جمعیت بدانیم تفسیر نادرستی است، مدیریت جمعیت موضوع مهمی است که باید به آن توجه کرد درست است زمانی که جمعیت اضافه میشود یک دهان دیگر برای خوردن ایجاد میشود اما چرا به این موضوع فکر نکنیم که با افزایش جمعیت یک فکر، اندیشه، توان و سرمایه انسانی به جامعه اضافه میشود و اگر مدیریت درستی داشته باشیم میتوانیم از این سرمایه انسانی استفاده کنیم.
مشفق تصریح کرد: فقر مجموعهای از عوامل درهمتنیده است و دهها عامل در ایجاد فقر اثرگذار هستند نمیتوان گفت که تنها جمعیت بر روی فقر اثرگذار است آیا هماکنون چین با جمعیت بالای یک میلیون نفر فقیر است؟ جمعیت تنها عامل تعیین کننده فقر نیست باید بتوانیم جمعیت را بهدرستی مدیریت کنیم.
وی ادامه داد: انسان سالم، متخصص و مسئول برای جامعه سرمایه انسانی محسوب میشود بنابراین باید تلاش کنیم تا افزایش جمعیت را به درستی مدیریت کرده و آموزش، بهداشت و سایر نیازهای اساسی جمعیت را تأمین کنیم بنابراین کمیت زمانی اهمیت پیدا میکند که کیفیتی بر آن بار شود.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
هر خانواده حتما دو فرزند داشته باشد اما وضعیت چنین نیست
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
عضو هیئت علمی مرکز مطالعات جمعیت شناسی آسیا و اقیانوسیه افزود: تأکید ما بر این است که هر خانواده حتما دو فرزند را به دنیا بیاورد و نرخ باروری از دو فرزند کمتر نشود اما هماکنون میل به تحرک اجتماعی در نقاط شهری و حتی روستایی باعثشده تا زنان تمایلی را به باروری نداشته باشند و این موضوع موجب کاهش رشد جمعیت شده است.
مشفق گفت: مسئولان باید تلاش کنند تا میل به تحرک اجتماعی را با تشکیل خانواده و فرزندآوری سازگار کنند یک زن همزمان با ازدواج و داشتن فرزند میتواند به موقعیتهای بالای اجتماعی دست پیدا کند اما هماکنون یک زن بررسی میکند اگر صاحب فرزند شود موقعیتهای اجتماعی خود را از دست میدهد بنابراین تصمیم میگیرد تا تولد فرزند را به تأخیر بیندازد.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
سطح جانشینی جمعیت به زیر ۱.۲ رسیده است این موضوع خطرناک است
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
وی درخصوص مهمترین مشکل جمعیتی کشورعنوان کرد: سطح جانشینی مهمترین مشکل جمعیتی کشور است زمانی که سطح جانشینی جمعیت به زیر ۲.۱ میرسد یعنی جمعیت جایگزین نمیشود که این موضوع خطرناک است در وضعیت کنونی سطح جانشینی جمعیت در کشور ۱.۸ است.
عضو هیئت علمی مرکز مطالعات جمعیت شناسی آسیا و اقیانوسیه درخصوص راهکارهای لازم برای افزایش نرخ رشد جمعیت عنوان کرد: سیاستهای کوتاه مدت در رابطه با افزایش جمعیت جواب نمیدهد باید زیر ساختها را تغییر دهیم و خانواده را دوباره احیا کنیم یعنی دولت سیاستهای حمایت از زن و خانواده را در دستور کار قرار دهد اگر سن ازدواج بالا رود و خانواده تشکیل نشود رشد جمعیت کاهش پیدا میکند بنابراین باید سیاستهای حمایت از خانواده را تدوین کرده و میان اشتغال زنان و نقش مادری آشتی ایجاد کنیم.
وی افزود: یک زن زمانیکه در طول روز ۸ ساعت کار میکند و پس از آن به خانه آمده و شیفت دوم کاری خود را در خانه شروع میکند هیچوقت از تولد فرزند نخست به سمت تولد فرزند دوم نمیرود بنابراین باید سیاستهایی را رقم بزنیم که تولد فرزند فشار کمتری را به مادر بیاورد.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
بیکاری و درآمد کم میزان باروری را پایین نگه میدارد
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
مشفق با اشاره به اینکه اگر آمار بیکاری بالا باشد و سطح درآمد به اندازهای نباشد که یک جوان ازدواج کند سطح باروی همچنان پایین باقی میماند، گفت: حل مسائل اجتماعی به بهبود وضعیت خانواده و سطح باروری و افزایش جمعیت کمک میکند.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
تنظیم خانواده نباید از دانشگاهها حذف شود
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
عضو هیئت علمی مرکز مطالعات جمعیت شناسی آسیا و اقیانوسیه درخصوص حذف درس تنظیم خانواده و کمک به افزایش جمعیت بیان کرد: حذف این درس ضرورتی ندارد، زنی که دانشگاه نرفته از تنظیم خانواده استفاده نمیکند درس تنظیم خانواده باید در دانشگاهها باقی بماند اما باید مطالبی را به آن اضافه کرد در درس تنظیم خانواده همانطور که مشکلات افزایش جمعیت را مطرح میکنیم باید مشکلات کاهش جمعیت را نیز برای دانشجو بیان کنیم.
وی افزود: ایران زمانی معنا پیدا میکند که ایرانی در آن وجود داشته باشد باید ظرف جمعیت را به صورتی نگه داریم که جمعیت نه سریز شود و نه تهنشین شود، ظرف جمعیت زمانی ته نشین میشود که به سمت نرخ رشد منفی برویم، حفظ تعادل جعیتی اصل مهمی است که نباید فراموش شود.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
کشور به تنظیم خانواده هوشمند نیاز دارد
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
مشفق درخصوص سیاست تنظیم خانواده هوشمند گفت: سیاست تنظیم خانواده هوشمند یعنی در شهرهایی که سطح زاد و ولد پایین است مانند تهران زنان را تشویق به تولد فرزند کنیم هماکنون در استان تهران هر مادر ۱.۴ فرزند دارد و این رقم در استان گیلان به ۱.۲ میرسد بنابراین در این شهرها باید زنان را به فرزندآوری تشویق کنیم و در سایر نقاط کشور مانند سیستان و بلوچستان و هرمزگان که میزان تولد فرزندان بالاست باید تنظیم خانواده را اعمال و زنان را تشویق به تولد کمتر کنیم چرا که میزان بالای باروری سلامت مادر و کودک را به خطر میاندازد و میزان مرگ و میر نوزادان را افزایش میدهد.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
تنظیم خانواده تعادل جمعیتی را به همراه دارد
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
عضو هیئت علمی مرکز مطالعات جمعیت شناسی آسیا و اقیانوسیه ادامه داد: اگر خدمات تنظیم خانواده ارائه نشود با موضوعی به نام نیاز برآورده نشده تنظیم خانواده روبه رو میشویم یعنی مادر میخواهد میان تولد فرزندان خود فاصلهگذاری منطقی داشته باشد ولی چون تنظیم خانواده وجود ندارد با مشکل روبه رو میشود اگر بخواهیم برای هر زن تولد دو یا سه فرزند را حفظ کنیم به تنظیم خانواده نیاز داریم.
وی افزود: تنظیم خانواده به معنای کاهش تولد فرزند نیست بلکه حرکت بر روی خط تعادل و دستیابی به تعادل جمعیتی است که این موضوع موجب حفظ توسعه پایدار و رفاه در جامعه میشود.