آمار هزینه درمان ۵۰ درصد مصدومان تصادفات
پیامدهای اجتماعی و اقتصادی حوادثترافیکی که گریبانگیر یک فرد یا یک خانواده آسیب دیده می شود طیف گسترده ای دارد و هزینه های سنگینی از این بابت به مردم، بیمه ها و دولت تحمیل می شود. آمار نشان می دهد که خسارت تصادفات جاده های ایران ۱۸۰ هزار میلیارد تومان است و طی یک دهه اخیر ۲۳۵ هزار نفر در تصادفات کشته و ۳ میلیون و ۶۵۰ هزار نفر مصدوم و ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر دچار معلولیت دایم شده اند. کارشناسان با اشاره به هزینه های مستقیم سوانح ترافیکی در نظام سلامت بر اتخاذ تدابیر و راهکارهایی به منظور کاهش این حوادثو برآورد هزینه فرصت های سوانح ترافیکی تاکید دارند. اکنون چالش اساسی در نظام سلامت ایرانیان «حوادثترافیکی» و هزینه های سنگینی است که به جامعه تحمیل می شود. فرهنگ سازی، رعایت قوانین، امداد به موقع، تقویت فوریت های پزشکی و به کارگیری توان عملیاتی دستگاه های مسئول می تواند در کاهش این حوادثموثر باشد.
خراسان نوشت: ۶سال است که به علت قطع نخاع در حادثه رانندگي روي تخت افتاده است و هر ساله خانواده اش براي ادامه درمان او هزينه هاي سنگيني را متحمل مي شوند. محمد جوان ۲۴ ساله در يک حادثه رانندگي به شدت مجروح شد و اکنون با مشکلات زيادي دست و پنجه نرم مي کند. او مي گويد: اي کاش جاده هاي استانداردي داشتيم، خودروهاي ايمن سوار مي شديم و قانون را هم رعايت مي کرديم تا يک عمر زندگي با مرارت و تلخي را تجربه نمي کرديم.
خدا را شاکر است که همین قدر هم می تواند در دنیا نفس بکشد اما او معلولی است روی دست خانواده مانده که هیچ نهاد حمایتی او را تحت پوشش قرار نداده است.
اگر امداد و نجات و فوریت های پزشکی به موقع انجام می شد، شاید «محمد» مجبور نبود یک عمر روی تخت باشد و یا با ویلچر جابه جا شود و این جاست که هر ثانیه زود رسیدن اورژانس و امداد درست، می تواند حیات آفرین باشد.
۳۲ کشته به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر
تصادفات و سوانح ترافیکی از مهم ترین عوامل مرگ و میر در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران و از طرفی مهم ترین علت از دست رفتن سال های زندگی سالم است. وقتی کسی در حادثه رانندگی مصدوم و معلول می شود دیگر زندگی سالم و راحتی ندارد و این جاست که صاحب نظران تامل در «هزینه فرصت سوانح ترافیکی در سبد نظام سلامت» را مهم می شمارند.
یک گزارش منتشر شده در پایگاه خبری تحلیلی «ترابرنیوز» موید آن است که: وضعیت ایران در سال ۲۰۰۸ طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی ۳۲ کشته به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت بوده در حالی که متوسط جهانی ۸.۱۳ کشته است. در ۱۰ سال منتهی به سال ۲۰۰۸،۲۳۵ هزار نفر کشته و ۳ میلیون و ۶۵۰ هزار نفر نیز مجروح ناشی از تصادفات وجود داشته است که ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر از آ ن ها دچار معلولیت دایم شده اند.
امداد به موقع و صحیح
امداد به موقع، ارائه فوریت های پزشکی صحیح و خدمات درمانی اولیه از موثرترین موارد در کاهش مرگ و میر و معلولیت های مصدومان حوادثاست و در این راستا بر اساس ماده ۹۲ قانون برنامه چهارم توسعه و نیز ماده ۳۷ قانون برنامه پنجم توسعه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظف به درمان رایگان و بدون قید و شرط مصدومان ناشی از سوانح و حوادثترافیکی است که اعتبارات مربوط به موارد قانونی نیز از محل اختصاص ۱۵ درصد از حق بیمه شخص ثالثبیمه های تجاری تامین می شود.
آمار متوفیان و مصدومان ناشی از حوادثرانندگی ارجاعی به مراکز پزشکی قانونی کشور طی سال ۸۹ نشان می دهد که ۲۳هزار و۲۴۹نفر فوت شده اند که ۲۱ درصد زن و ۷۹ درصد مرد بوده اند. طی این مدت ۳۱۲ هزار و ۷۴۵ نفر نیز مصدوم شده اند که ۲۶ درصد زن و ۷۴ درصد مرد بوده اند.
حوادث«تروما» هرگونه آسیبی یا صدمه ای که به دنبال برخورد عوامل فیزیکی یا شیمیایی با بافت های بدن به وجود می آید یکی از مهم ترین مشکلات بهداشتی و درمانی در کشور است و بررسی آمار مهم ترین عوامل از دست رفتن عمر در گروه های سنی در سال ۸۵ نشان می دهد که حوادثترافیکی ۲۲ درصد تا ۴۲ درصد عامل موثر در سنین یک تا ۵۹ سال است.
هزینه های مستقیم سوانح ترافیکی
کارشناسان بر این باورند که علاوه بر تامین ایمنی راه ها و کاهش وقوع حوادثو سوانح ترافیکی، باید به حال امداد و نجات به موقع حادثه دیدگان فکری کرد «چرا که سرعت عمل در انتقال مصدومان به مراکز درمانی و امداد اولیه در محل حادثه می تواند در کاهش هزینه های سلامت موثر باشد.
هزینه های درمانی مربوط به مصدومان سوانح ترافیکی شامل ۳ محور خدمات فوریت های پزشکی در قالب کمک های اولیه و اورژانس پیش بیمارستانی، هزینه های بیمارستانی و هزینه های پزشکی بازتوانی و نوتوانی است که البته هزینه های بیمارستانی سهم اصلی و بالایی در سبد هزینه های درمانی بیماران تصادفی دارد.
طبق گزارش معاونت سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در طول سال ۱۳۸۶،۱۵۰ میلیارد تومان برای درمان ۵۰۵ هزار و ۸۰۰ نفر مصدومان حوادثترافیکی در کشور هزینه شده است و با احتساب هزینه صرف شده و تعداد مصدومان سوانح ترافیکی به طور میانگین برای هر مصدوم رقمی بیش از ۲۷۰ هزار تومان هزینه شده است و البته واریزی بیمه های تجاری در راستای مطالبات مالی درمان های رایگان وزارت بهداشت هم در سال ۸۷ مبلغ ۱۵۱ میلیارد تومان بوده است. برآوردها نشان می دهد که ۲۶ درصد از تخت های بیمارستانی کشور توسط مصدومان حوادثترافیکی و ۶۰ درصد تخت های مراقبت ویژه هم توسط این مصدومان اشغال می
شود، بررسی سازمان بهداشت جهانی نیز نشان داده است که ۳۰ تا ۶۰ درصد از پذیرش های ترومایی در مراکز درمانی کشورهای با درآمد پایین و متوسط را مصدومان سوانح ترافیکی تشکیل داده اند.
میانگین مدت بستری مصدومان ترافیکی در بیمارستان برابر ۲۰ روز بوده و حدود ۴۸ درصد از اشغال تخت های بستری جراحی را به خود اختصاص داده اند.
هزینه فرصت های سوانح ترافیکی
بر اساس برآوردهای وزارت بهداشت و درمان، ساخت و تجهیز یک بیمارستان ۱۰۰ تخت خوابی عمومی با تخصص های چهارگانه در حدود ۲۰ میلیارد تومان هزینه دربر دارد که با فرض ایجاد مبانی قانونی و اجرایی در راستای کاهش ۵۰ درصدی مصدومان سوانح ترافیکی کشور در سال، رقم هزینه ای در حدود ۷۵ میلیارد تومان آزاد می شود که با این مبلغ می توان ۳ بیمارستان ۱۰۰ تخت خوابی عمومی احداثو تجهیز کرد.
هم چنین طبق آمار انجمن بیهوشی و مراقبت های ویژه ایران تعداد تخت های ICU کشور که باید ۱۰درصد از مجموع تخت های فعال بیمارستانی کشور باشد حدود ۵ هزار تخت بوده که با توجه به تعداد تخت های فعال کشور(۱۰۰ هزار تخت) ۵ هزار تخت ICU در کشور مورد نیاز است تا به رقم استاندارد تخت های مراقبت ویژه دست یابیم.
به گفته کارشناسان حال که ۶۰ درصد از تخت های مراقبت ویژه توسط مصدومان سوانح ترافیکی اشغال می شود(حدود ۳ هزار تخت) بر اساس مطالعات انجمن بیهوشی و مراقبت های ویژه هزینه ایجاد هر تخت ICU بیش از ۲۵۰ میلیون تومان است که بر مبنای رقم ۷۵میلیاردی هزینه آزاد شده می توان سالانه ۳۰۰ تخت ICU ایجاد و تجهیز کرد.
علاوه بر فرصت ایجاد منابع درمانی، آزادسازی منابع از طریق کاهش استفاده برای درمان مصدومان ترافیکی به سبب کاهش تعداد این مصدومان نیز اهمیت به سزایی دارد. به عنوان مثال در صورت کاهش ضریب اشغال تخت های مراقبت ویژه توسط مصدومان ترافیکی به ۳۰ درصد در حدود ۱۵۰۰ تخت در دسترس قرار می گیرد که برابر رقم هزینه ای ۳۷۵ میلیارد تومان است و می توان این منابع محدود در مراکز درمانی را در اختیار سایر نیازمندان قرار داد.
۹ میلیون مصدوم
با این حال صدای مدیرعامل ستاد دیه کشور هم درآمده است چرا که هنوز هم صدها نفر به دلیل نداشتن بیمه و دیه زندانی هستند. «جولایی» مدعی است: بی توجهی به قانون موجب شده سالانه صدها هزار نفر جان خود را در سوانح از دست بدهند و یا معلول شوند که این موضوع هزینه های زیادی به جامعه تحمیل و زندان های ما را پر کرده است. به گزارش «خبر آنلاین» وی می افزاید: آمار نشان می دهد ۵۰ درصد افرادی که سوانح را موجب می شوند گواهی نامه و ۵۰درصد هم بیمه نامه ندارند و با یک تصادف با زندان و بدهی و مشکلات فراوان مواجه می شوند در حالی که با فرهنگ سازی و رعایت قوانین می توانیم هم تعداد زندانیان را کم
کنیم و هم هزینه های این گونه را کاهش دهیم.
«جولایی» می افزاید: از سال ۴۲ تاکنون در وقایع مختلف انقلاب و جنگ ۲۳۰ هزار شهید داده ایم اما در طول ۳۲ سال بیش از ۸۰۰ هزار کشته در سوانح داشته ایم که موجب مصدوم شدن ۹ میلیون نفر و زندانی شدن ۴۳۶ هزار زندانی در کشور شده است. برای برون رفت از این بحران همه دستگاه های اجرایی و مردم باید همکاری کنند تا این نوع روش زندگی به سرعت اصلاح شود تا شاهد پرداخت هزینه های سرسام آور نباشیم.
تاوانی که بهزیستی می دهد
جالب این جاست که سازمان بهزیستی کشور هم مدعی است که تاوان خسارت ناشی از جاده های ناایمن و تصادفات را این سازمان می پردازد. «یحیی سخنگویی» معاون توان بخشی سازمان بهزیستی کشور چندی قبل به «ایسنا» با تأکید بر این که جاده های ناایمن موجب بروز معلولیت می شوند گفته بود: تاوان صدمات و خسارت های ناشی از جاده های ناایمن را سازمان بهزیستی می پردازد. او با بیان این که لازم است سازمان بهزیستی با تمام نهادهایی که فعالیت آن ها موجب بروز معلولیت می شود وارد مذاکره شود افزود: این اتفاقی است که تاکنون رخ نداده است. به گفته وی اعتبارات سازمان بهزیستی محدود است و نمی تواند تمام
معلولان را تحت پوشش قرار دهد و لازم است تمام نهادهایی که فعالیت شان موجب بروز معلولیت می شود به وظایف خود در این زمینه عمل کنند.
کاهش تصادفات و افزایش شدت سوانح
اگرچه آمار نشان می دهد که تعداد کشته ها و مصدومان حوادثترافیکی در سال های اخیر کاهش یافته است ولی کارشناسان کاهش حجم ترافیک عبوری و سفرهای جاده ای را از دلایل این افت آمار می دانند.
«مسعود طیبی» کارشناس حمل و نقل و عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی امیر کبیر در تحلیل این آمار می گوید: بررسی آمار مرکز مدیریت راه های کشور سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای نشان می دهد در نیمه نخست سال جاری به طور متوسط حجم ترافیک عبوری و سفرهای جاده ای گذرنده از راه های کشور بیش از ۳۵ درصد کاهش پیدا کرده است.
به گفته وی بررسی آمار تصادفات پلیس راه کشور نیز نشان می دهد که شاخص «کشته و مجروح سر صحنه به ازای هر ۱۰۰ تصادف جاده ای نیز در مقایسه با سال قبل و ۲سال قبل متأسفانه افزایش قابل توجهی پیدا کرده و از عدد حدود ۳۶ در سال ۸۸ به ۴۳ در سال ۸۹ و ۵۱ در سال ۹۰ رسیده است. بنابراین شدت تصادفات سرصحنه افزایش دارد.
این کارشناس حمل و نقل تصریح می کند: تلاش های متولیان و دستگاه های مرتبط با جاده به ویژه نیروهای امدادی هلال احمر و اورژانس، راهداران و مأموران پلیس راه ها در کاهش سوانح ترافیکی و خسارت های انسانی موثر بوده است که جای تقدیر دارد و اگر آمار سوانح ترافیکی بهبود یافته مدیون تلاش این عزیزان در حضور به موقع در صحنه حوادثو موفقیت آن ها در کاهش آسیب نهایی به افراد بوده است.
اتلاف منابع
«دکتر محمد مهدی کریمی» از کارشناسان این زمینه به ما می گوید: تمام آمار ارائه شده حاکی از اتلاف وسیع منابع در نظام سلامت کشور به سبب فقدان رویکرد پیش گیری در قبال حوادثو ترددهای ناشی از سوانح ترافیکی و نیز هدر رفتن منابع مختلف نظام سلامت اعم از تخت های بیمارستانی، تخت های مراقبت ویژه، منابع انسانی درمانی و مالی و… است که فرآیند تولید و توزیع منابع در نظام سلامت کشور را دستخوش چالش های اساسی کرده است.
وی آموزش همگانی امداد و نجات برای ارتقای امنیت و ترافیک جاده را با جدی گرفتن مدیریت بلایا در نظام سلامت مورد اشاره قرار می دهد و می گوید: در کنار تأمین ایمنی راه ها و سخت گیری برای رعایت مقررات و قوانین شاهد تقویت مراکز اورژانس جاده ای و فوریت های پزشکی هستیم که تقویت همه آن ها می تواند در کاهش مرگ و میر و هزینه های بعدی تأثیرگذار باشد.
اما آیا می دانید که هزینه تحمیلی تصادفات جاده ای در کشور فرصت ایجاد ۲ میلیون اشتغال را در سال می گیرد. «محمود عامری» رئیس پژوهشکده حمل و نقل کشور می گوید: تحقیقات پژوهشی و برآورد هزینه تصادفات راه های ایران در سال ۸۶ نشان می دهد که هزینه تصادفات جاده ای ایران در آن سال ۱۸۰ هزار میلیارد تومان بود، که با آن می توان ۲۶ بار کل راه های کشور را به طور کامل خط کشی کرد یا برای ۲ میلیون جوان اشتغال فراهم کرد یا می توان ۶۰ فروند هواپیمای ایرباس خریداری و ناوگان هوایی را تجهیز کرد.
با این حال «دکتر حسن امامی رضوی» معاون درمان وزارت بهداشت و درمان هم هزینه تحمیلی سال های از دست رفته عمر ناشی از حوادثترافیکی در ایران را سالانه ۳۷۳میلیارد دلار اعلام کرده است.
به نظر مي رسد هر اقدام و تلاشي توسط مردم و مسئولان براي کاهش تصادفات و حوادث جاده اي و ترافيکي به کاهش هزينه هاي مردم، دولت و بيمه ها و ارتقاي نظام سلامت ايرانيان منجر خواهد شد.