تبلیغات
کد خبر: ۱۰۱۸۱۱

ضررات توسعه نیافتگی صنایع تبدیلی در کشور

توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی در بخش کشاورزی می تواند به فرآوری و عمل آوری مواد نباتی، حیوانی، زراعی، باغی و… منجر شود از این روست که بر ضرورت توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی در جلوگیری از هدر رفت منابع کشاورزی تأکید می شود.

به گزار ش افکار نیوز به نقل از روزنامه خراسان،ضايعات محصولات کشاورزي کشورمان حدود ۲۵-۳۰درصد برآورد مي شود که ارزش اقتصادي آن حدود ۵ ميليارد دلار است که اين ميزان ضايعات مي تواند غذاي ۲۰ ميليون نفر را تأمين کند.

دکتر رحیم احسانی مدرس دانشگاه صنایع غذایی قزوین با بیان این مطلب می گوید: برای جلوگیری از این میزان ضایعات محصولات کشاورزی، با برنامه ریزی صحیح در جهت توسعه و حمایت از صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی این محصولات را که در طول برداشت، حمل و نقل، انبارداری و عرضه ضایع می شود و گاه زیان های جبران ناپذیری را به کشاورزان و اقتصاد کشور وارد می کند می توان به ارزش افزوده تبدیل کرد که بدون تردید بر ارتقای تولید ملی کشور تأثیرگذاراست.

دکتر احسانی یادآور می شود: بدون تردید ایجاد صنایع تبدیلی در روستاها یکی از سودمندترین ارتباطات بین دو بخش صنعت و کشاورزی است. این صنایع از میزان بیکاری های دایمی و فصلی در مناطق روستایی می کاهد، همچنین زمینه مناسب برای توسعه مناطق روستایی را فراهم می آورد و به افزایش تولیدات روستایی، بهره وری، ایجاد فرصت های شغلی، تأمین نیازهای اساسی، پیوند با دیگر بخش های اقتصادی و کاهش نابرابری های منطقه ای منجر خواهد شد، لذا این گونه صنایع می تواند پیش نیاز استراتژی صنعتی شدن و تأمین کننده امنیت غذایی در کشور باشد.

عضو سابق هیئت علمی پژوهشکده مهندسی جهاد کشاورزی متذکر می شود: بیش از ۸۵ درصد صنایع تبدیلی و تکمیلی مربوط به بخش کشاورزی را صنایع غذایی تشکیل می دهد.

علاوه بر آثار مستقیم و غیرمستقیم این صنایع از نظر تولید و اشتغال که در بخش کشاورزی بر جای می گذارد موجب رشد و شکوفایی در سطح کلان اقتصاد می شود.

همچنین یک کارشناس صنایع غذایی هم در این باره چنین می گوید: در جهان امروز تولید بیشتر محصولات کشاورزی به معنای افزایش توانمندی کشاورزی به حساب می آید، بدیهی است تولید بیشتر مساوی درآمد بیشتر است که این امر نیازمند دو عامل افزایش سطح زیر کشت و افزایش عملکرد واحد سطح است.

وی می افزاید: صنایع تبدیلی و تکمیلی یکی از مهم ترین عواملی است که می تواند هدر رفت تولیدات کشاورزی را کاهش دهد و قطعاً صنایع تبدیلی و تکمیلی در بخش کشاورزی مزایای قابل توجهی دارد.

این کارشناس صنایع غذایی به برخی مزایای این صنعت اشاره می کند و می گوید: توسعه صنعت غذایی تسهیل کننده و ارتقا دهنده فعالیت های بخش کشاورزی است و توان صنعت منطقه ای و ملی را افزایش می دهد لذا افزایش بهره وری در تولید باعثارتقای درآمد خانوارهای کم درآمد روستایی می شود، همچنین از طریق ایجاد فرصت های تکمیلی در کنار فعالیت های «درون مزرعه» زمینه ساز اشتغال نوین در مناطق روستایی می شود.

وی تاکید می کند: اصلاح ساختار عملیات پس از برداشت، راه اندازی نظام تضمین کیفیت محصولات، ترویج دانش فنی کاهش ضایعات، ترویج الگوی صحیح مصرف و تقویت واحدهای عملیات پس از برداشت باید مدنظر قرار گیرد.

این کارشناس صنایع غذایی یادآور می شود: سالانه ۸۵ میلیون تن انواع محصولات کشاورزی در کشور تولید می شود که ۱۷.۸ درصد آن به صورت ضایعات از بین می رود، که طبق برآوردهای انجام شده سالانه ۲ تریلیون و ۳۴ میلیارد تومان به علت ضایعات محصولات کشاورزی به اقتصاد کشور خسارت وارد می شود که قطعاً با گسترش صنایع تبدیلی و تکمیلی از ضایعات محصولات کشاورزی می توان جلوگیری کرد.

صنایع تبدیلی در برنامه پنجم توسعه

صنایع تبدیلی و تکمیلی نقش مهمی در افزایش تولیدات دارد به طوری که در برنامه های توسعه کشور به آن توجه شده است و آن را در راستای ارتقای تولید ملی می دانند.

مهندس علیرضا پوربصیر مدیرکل دفتر امور صنایع کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی در مورد نقش صنایع تبدیلی و تکمیلی بر تولید ملی به خراسان چنین می گوید: بر اساس آمار ارائه شده در سال ۱۳۸۹ حدود ۱۰۸.۵ میلیون تن ماده خام کشاورزی شامل ۷۶.۹ میلیون تن محصولات زراعی، ۱۷.۳ میلیون تن محصولات باغی، ۱۳.۶ میلیون تن محصولات دامی و ۶۶۰ هزار تن محصولات شیلاتی تولید شده است و بر اساس پیش بینی های به عمل آمده در برنامه ۵ ساله پنجم توسعه مقرر است میزان تولید مواد خام کشاورزی به حدود ۱۴۳ میلیون تن افزایش یابد.

وی می افزاید: از آن جا که بخشی از مواد خام تولیدی در بخش کشاورزی به صورت تازه و بدون فرآوری به مصرف می رسد، باید برای مواد خام مازاد بر مصرف «تازه خوری» برنامه ریزی کرد و آن ها را در چرخه فرآوری قرار داد تا بتوان در زمان مناسب به بازار مصرف عرضه کرد.

مهندس پوربصیر یادآور می شود: بدون تردید ایجاد، توسعه و حمایت از صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی یکی از سودمندترین ارتباط ها بین دو بخش صنعت و کشاورزی است.

این مقام مسئول تاکید می کند: رشد و توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی از میزان بیکاری های دایمی و فصلی در مناطق روستایی می کاهد و همچنین زمینه مناسب برای توسعه مناطق روستایی را فراهم می کند و افزایش تولید روستایی، بهره وری، ایجاد فرصت های شغلی، تامین نیازهای اساسی، پیوند با دیگربخش های اقتصادی و در نهایت توسعه عدالت اجتماعی را به همراه دارد. لذا این گونه صنایع می توانند پیش نیاز استراتژی صنعتی شده وتامین کننده امنیت غذایی در کشور باشد که همه این موارد می تواند تاثیر مثبتی بر تولید ملی کشور داشته باشد.

مدیر کل دفتر امور صنایع کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی به برنامه پنجم توسعه اشاره می کند و می گوید: بر اساس برنامه ریزی های به عمل آمده پیش بینی می شود که تا پایان برنامه پنجم توسعه حدود ۲۴ میلیون تن ظرفیت جدید صنایع تبدیلی و تکمیلی و غذایی در کشور ایجاد شود که این ظرفیت سازی جدید در بخش هایی خواهد بود که در حال حاضر با کمبود ظرفیت مواجه است از جمله ایجاد و توسعه انبارهای فنی، سردخانه و واحدهای درجه بندی و بسته بندی سیب زمینی، پیاز و انواع سبزی و میوه ها، واحدهای بسته بندی و فرآوری پسته، زعفران، خرما، کشتارگاه های دام و طیور و… که از بخش های دارای اولویت است.

وی اظهار می دارد: همچنین بازسازی و نوسازی واحدهای تولیدی، تکمیلی و غذایی موجود دربرنامه پنجم توسعه دیده شده است.

مهندس علیرضا پوربصیر به آمار موجود در این زمینه اشاره می کند و می گوید: آمار موجود حاکی از میزان تولید ناخالص داخلی کشور در سال ۸۶ بر مبنای قیمت ثابت سال ۷۶ برابر با ۴۷۷۶۸۳ میلیارد ریال و سهم بخش کشاورزی از کل ارزش افزوده کشور حدود ۱۳.۹ درصد است که بر مبنای قیمت ثابت ۷۶ برابر ۶۶۲۳۵ میلیارد ریال می باشد و سهم بخش صنعت حدود ۲۰.۸ درصد و بر مبنای قیمت ثابت سال ۷۶ برابر ۹۹۴۳۲ میلیارد ریال بوده و سهم صنایع غذایی از ارزش افزوده کل کشور حدود ۳.۵ درصد و بر مبنای قیمت ثابت ۷۶ برابر با ۱۷۶۸۳ میلیارد ریال است.

دکترکمندی مدیرکل اعتبار و وصول مطالبات بانک کشاورزی نیز دراین باره به خراسان می گوید: گسترش صنایع تبدیلی علاوه بر ایجاد ارزش افزوده، اشتغال، کاهش ضایعات، تولید درآمد و درآمد ارزی، به علت جذب تولیدات کشاورزی سهم به سزایی در گسترش کشاورزی و تولید ملی کشور دارد.

وی می افزاید: در واقع صنایع غذایی محرک رشد و توسعه اقتصادی است، به طوری که حتی کشورهایی که خود امکانات تولید مواد اولیه کشاورزی و دامی را ندارند با واردات مواد اولیه و فرآوری آن ها اقتصاد خود را رونق می بخشند.

این کارشناس کشاورزی یادآور می شود: بر اساس قانون برنامه پنجم توسعه حمایت از گسترش صنایع تبدیلی و تکمیلی باید به گونه ای باشد که درصد محصولات فرآوری شده تا پایان برنامه به دوبرابر افزایش یابد و زمینه کاهش ضایعات از ۳۰درصد به ۱۵درصد فراهم شود تا بتوانیم رونقی در تولید ملی ایجاد کنیم.

دکتر کمندی یادآور می شود: ایران با برخورداری از تنوع شرایط آب و هوایی، امکان تولید تقریبا تمام انواع محصولات کشاورزی مناطق معتدل، نیمه گرمسیری و گرمسیری را دارد و نیز کیفیت بالای محصولات موجب شده تا ایران یکی از ۵کشور اول جهان در تولید ۲۰محصول کشاورزی باشد.

وی می افزاید: از طرفی کمبود صنایع غذایی و بالا بردن ضایعات کشاورزی موجب شده که میزان ضایعات در محصولات کشاورزی به طور متوسط در کشور ۳۰درصد کل تولیدات را شامل شود. ضایعات شامل ضایعات در مراحل تولید(کاشت، داشت و برداشت) عمدتا ناشی از استفاده نکردن بهینه و به موقع از نهاده هایی مثل کود، بذر، نیروی انسانی و غیره است. ضایعات مرحله توزیع مربوط به حمل و نقل و بازاریابی است که با توجه به عرضه فصلی محصولات و تقاضای دایمی بازار شرایط خاصی را می طلبد و ضایعات مصرف که به فرهنگ مصرف کننده برمی گردد.

چالش های پیش روی صنایع تبدیلی

قطعا صنایع تبدیلی و تکمیلی با کمبودها و مشکلاتی همراه است که همین امر می تواند این صنعت را در تنگنا قرار دهد و با چالش هایی روبه رو کند.

مهندس علیرضا پوربصیر به چالش های فراروی صنایع تبدیلی و تکمیلی اشاره می کند و می گوید: کمبود نقدینگی در این واحدها، بالا بردن قیمت تمام شده محصولات فرآوری شده کشاورزی، بالا بردن ضایعات محصولات کشاورزی به ویژه در مراحل پس از برداشت، نوسانات قیمت و مشکلات مربوط به دسترسی به مواد اولیه در زمان مناسب توسط صاحبان واحدهای تولیدی، توسعه نیافتگی شبکه تولید و عرضه فرآورده های صنایع تبدیلی و تکمیلی و غذایی کشور، تعدد نشان های تجاری در بازار محصولات صنایع تبدیلی و تکمیلی و غذایی کشور، پراکنش نامناسب صنایع تبدیلی و تکمیلی غذایی کشور با توجه به کانون و قطب های عمده تولید محصولات کشاورزی، فرسودگی بخش قابل ملاحظه ای از ماشین آلات و واحدهای صنایع تبدیلی و تکمیلی و غذایی، تعدد مراکز تصمیم گیری در خصوص ایجاد، توسعه و حمایت از صنایع تبدیلی و تکمیلی و غذایی و صدور بی رویه جوازهای تاسیس صنایع تبدیلی و تکمیلی و غذایی از عمده ترین چالش هایی است که این صنایع با آن مواجه است.

دکتر کمندی مدیر کل اعتبار و وصول مطالبات بانک کشاورزی نیز در این باره چنین می گوید: با وجود امکانات فراوان تولید انواع محصولات کشاورزی در کشور به دلیل فقدان صنایع تبدیلی و تکمیلی کافی و همچنین صنایع بسته بندی، مقدار زیادی از این تولیدات از بین می رود.

وی می افزاید: صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی به دلایل گوناگون از جمله تامین امنیت غذایی، تامین نیازهای عمده معیشتی جامعه، کاهش ضایعات محصولات کشاورزی، اشتغال زایی، افزایش صادرات غیرنفتی و افزایش ارزش افزوده، موتور محرکه توسعه پایدار بخش کشاورزی به حساب می آید، لذا توجه به این موارد می تواند چالش های فراروی این صنایع را کاهش دهد و بر تولید درآمد تاثیر مثبتی بگذارد.

راه های غلبه بر مشکلات

اما در کنار چالش ها و کاستی هایی که بر صنعت تبدیلی و تکمیلی وجود دارد قطعا راهکارها و تمهیداتی می تواند به مقابله با این چالش ها بپردازد.

دکتر کمندی مدیر کل اعتبار و وصول مطالبات بانک کشاورزی خراسان رضوی نیز به راهکارهای غلبه بر چالش ها و جلوگیری از ضایعات به روش های اقتصادی اشاره می کند و می گوید: با توجه به این که زمان تولید و مصرف محصولات کشاورزی متفاوت است، صنایع تبدیلی می تواند با حفظ و نگهداری محصولات به گونه ای در آن ها تغییرات ایجاد کند که امکان مصرف شان طی سال فراهم باشد.

وی می افزاید: همچنین بازاریابی مناسب و کیفیت بسته بندی باعثفروش به موقع محصولات شده و کاهش ضایعات را به همراه دارد از طرفی خرید تضمینی باعثمی شود در صورت پایین بودن قیمت بازار، محصول به ضایعات تبدیل نشود.

اما مهندس علیرضا پوربصیر مدیر کل دفتر امور صنایع کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی به راهکارهای دیگری اشاره می کند و یادآور می شود: لزوم تمرکز سیاست گذاری، برنامه ریزی و توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی و غذایی در بخش کشاورزی، همچنین افزایش اعتبارات کمک های فنی و اعتباری صنایع تبدیلی و تکمیلی، تامین تسهیلات سرمایه گذاری موردنیاز برای تکمیل طرح های نیمه تمام، تامین تسهیلات سرمایه در گردش واحدهای تولیدی، تسری پوشش بیمه های جبران خسارات خشکسالی، سرمازدگی، آفت زدگی به زنجیره صنایع تبدیلی و تکمیلی غذایی، ارتقای بهره وری و حمایت از بازسازی و نوسازی ظرفیت های تولیدی در صنایع تبدیلی و تکمیلی و غذایی به ویژه در صنایع قند و شکر، تولید روغن ساخته شده خوراکی، صنایع شیر و فرآورده های لبنی و کنسانتره آبمیوه، شالی کوبی و… همچنین صدور هدفمند جوازهای تاسیس صنایع تبدیلی و تکمیلی و غذایی، حمایت از صادرات محصولات صنایع تبدیلی و تکمیلی و غذایی در راستای افزایش صادرات غیرنفتی، از طرفی پراکنش مناسب واحدهای تولیدی صنایع تبدیلی و تکمیلی و غذایی در قطب های عمده تولید محصولات کشاورزی می تواند از مواردی باشد که بر چالش های فراروی صنایع تبدیلی و تکمیلی غلبه کند.

بنابراین صنایع تبدیلی و تکمیلی، حلقه اتصال تمام بخش های تولیدی و صنعتی کشور است و با این حلقه اتصال می توان مسیر حرکت به سمت توسعه اقتصادی را با برنامه ریزی های درست هموار کرد تا از هدررفت منابع جلوگیری شود.

چکیده گزارش

از طریق صنایع تبدیلی و تکمیلی می توان ضایعات محصولات کشاورزی را کاهش داد. برآوردهای آماری نشان می دهد ضایعات محصولات کشاورزی در ایران حدود ۲۵-۳۰ درصد است و ارزش اقتصادی این ضایعات را هم ۵ تا ۱۰ میلیارد دلار تخمین می زنند که اگر از این میزان ضایعات جلوگیری شود، حداقل می توان غذای ۲۰ میلیون نفر را تأمین کرد.


در واقع صنایع تبدیلی و تکمیلی در توسعه صنایع غذایی نقش مهمی دارد. از این رو در طول پنج برنامه توسعه نگاه ویژه ای به صنایع تبدیلی و تکمیلی شده است و پیش بینی می شود که تا پایان برنامه پنجم توسعه، حدود ۲۴ میلیون تن به ظرفیت صنایع تبدیلی و تکمیلی و غذایی کشور افزوده شود.


همچنين بازسازي و نوسازي واحدهاي موجود هم در اين برنامه ديده شده و بايد تا پايان برنامه درصد محصولات فرآوري شده به ۲ برابر افزايش يابد تا از ضايعات کشاورزي کاسته شود. صنايع تبديلي و تکميلي بخش کشاورزي به دلايل گوناگون از جمله تأمين امنيت غذايي، تأمين نيازهاي عمده معيشتي جامعه، کاهش ضايعات محصولات کشاورزي، اشتغال زايي، افزايش صادرات غيرنفتي و افزايش ارزش افزوده مي تواند موتور محرکه توسعه پايدار بخش کشاورزي به حساب آيد و تأثير شگرفي بر توليد ملي داشته باشد.

تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
ارسال نظرات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات