نقش رسانه در رفع فقر فرهنگ اقتصادی
یک کارشناس مسائل اقتصادی گفت: انیمیشنها جذابیت خاصی دارند که میتوانند قبل از فیلم و سریال پخش شده و مفاهیم اقتصادی را عمومی کنند؛ این در حالی است که جامعه از فقر فرهنگ اقتصادی رنج میبرد.
فارس: مرتضی بکی حسکوئی در خصوص نقش رسانه ملی در حمایت از تولید ملی اظهار داشت: یکی از مباحثی که صدا و سیما در راستای رونق تولید ملی باید بدان بپردازد، مسئله کارآفرینی و فرهنگ کار است.
* صدا و سیما مشوّق کارآفرینی یا مروّج فرصتطلبی
وی با تاکید بر ضریب نفوذ بالای برنامههای صدا و سیما، بیان داشت: ترویج فرهنگ کارآفرینی، کار و تولید در برنامههای سیما و تشویق افراد به کار و فعالیت اقتصادی از اهمیت بالایی در ارتقای سطح تولید ملی برخوردار است و این رویکرد با تشویق افراد به فرصتطلبیها که بعضاً به دلیل نوسانات بازار ایجاد میشود، کاملاً متفاوت است.
این کارشناس اقتصادی در ادامه تصریح کرد: در رویکرد اول روحیه کار و کارآفرینی تشویق میشود و در رویکرد دوم افراد همواره به دنبال منابع و درآمدهایی بیش از میزان تلاششان هستند مانند جوایزی که در برخی مسابقات سیما در نظر گرفته میشود که فرهنگ استفاده از فرصتها و درآمدهای بادآورده را در افراد نهادینه میکند. چنین برنامههای که فرد چندین برابر تلاش نکردهاش را بدست میآورد یک آفت است.
بکی عنوان کرد: در تمام برنامههای سیما باید فرهنگ کارآفرینی و تولید مورد توجه قرار گیرد به عنوان مثال کارآفرین بودن کاراکتر اصلی فیلم که چند نفر را مشغول به کار کرده است مطمئنا به صورت پیدا و پنهان تاثیر میگذارد و این روحیه را در افراد بوجود میآورد که علاوه بر شاغل شدن خودشان برای افراد دیگر نیز کار تعریف کرده و درآمدزایی داشته باشند.
وی در ادامه بیان داشت: البته صدا و سیما می تواند در برنامههای آموزشی به طور مستقیم به آموزش مهارتهای کارآفرینی بپردازد زیرا مشکل کنونی کشور فارغالتحصیلانی است که قدرت کارآفرینی و توانایی ایجاد فضای تولیدی ندارند بلکه منتظر هستند در کسب و کارهای ایجاد شده توسط دیگران استخدام شوند و معمولا بیان میکنند که بازار کار وجود ندارد.
این کارشناس اقتصادی با اشاره به اینکه مهارتهای آموزش داده شده متناسب با مهارتهای کارآفرینی نیست، بیان داشت: مهارتهایی که افراد علاوه بر مهارتهای دانشگاهی نیاز دارند تا بتوانند با استفاده از آن کارآفرینی کرده و خلاقیت داشته باشند، میتواند از طریق برنامههای تلویزیونی آموزش داده شده و افراد را برای استفاده از دانششان آماده کند.
*کارآفرینی فراتر از دانش کاربردی
بکی تصریح کرد: روحیه ریسکپذیری و مخاطره کردن، آشنایی با فرآیندها و تحمل مشکلات کار مهارت هایی هستند که افراد باید آموزش دیده و آن را پرورش دهند و با آموزشهای کاربردی متفاوت است. در واقع کارآفرینی فراتر از دانش کاربردی است که میتواند در قالب برنامههای سلسلهای، کوتاهمدت، میزگردی و یا نشست آموزش داده شود.
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه دومین مسئلهای که باید مورد توجه قرار گیرد آموزش روشها، شیوهها و آشنایی افراد با فرآیندها است، گفت: اینها در قالب انواع برنامههای آموزشی میتواند شکل گیرد. به عنوان مثال هنگامی که در یک برنامه خط تولید یک خودروسازی و فرآیند ساخت آن به نمایش گذاشته میشود فردی که تحصیلات دانشگاهی دارد اما شناختی از این فضا ندارد در این برنامهها با این شیوه و فرآیندها آشنا شده و آمادگی بیشتری برای ورود به این فضا پیدا میکند.
بکی تصریح کرد: هر کسب و کاری نیاز به درک درست از آن فعالیت دارد و اصطلاحا باید مطالعات بازار انجام شود به عبارتی مدل کسب و کار باید طراحی شود و تمام ابعاد به خوبی دیده شود تا آن فعالیت موفق شود تدوین مدل کسب و کار و مطالعات بازار در دانشگاه آموزش داده نمیشود، شاید دانشجویان مدیریت و یا اقتصاد آشنایی کمی داشته باشند در حالی که باید تمام دانشجویان فنی و حتی پزشکی باید بتوانند یک مدل کسب و کار را تعریف، پیشبینی کرده و به خوبی چشمانداز آن را ببینند.
وی با اشاره به اینکه رسانه میتواند آموزشهای ابتدایی را بدهد ادامه داد: مفهوم مدلهای کسب و کار در رسانه میتواند عنوان و ابعاد شروع یک کسب و کار، منظور از بازار و وضعیت رقبا بیان شود و افراد پس از آموزش اولیه میتوانند بر حسب علاقهشان آن را به صورت حرفهای دنبال کرده و آموزش ببیند.
*تولید کننده، دانش اقتصادی فعالیتش را بیاموزد
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه علاوه بر افرادی که در بازار فعال هستند افرادی که میخواهند وارد بازار شوند نیز باید این مهارتها را بیاموزند، تصریح کرد: بسیاری از افراد هستند که فعالیت اقتصادی انجام میدهند اما دانش اقتصادی فعالیتشان را نمیدانند و حتی مفهوم سودآوری، ریسکپذیری و تامین مالی که مفاهیم اساسی هستند را نمیشناسند.
این کارشناس اقتصادی با تاکید بر بحثارتباط بین مخترعین و سرمایهگذاران گفت: برای تولید کالاهایی که نوآوری شده اما تجاری نشده است نیاز به منابعی برای ورود به بازار دارد و مطمئنا نیاز به ایجاد یک پل ارتباطی بین سرمایهگذار و مخترع است. در حالی که واحدهای ارتباط صنعت و دانشگاه این کار را به صورت محدود انجام میدهند این فضا باید گستردهتر شود در واقع فراتر از صنعت و دانشگاه باید عموم افراد این مسئله را درک کنند.
این کارشناس اقتصادی با اشاره به اینکه معرفی مراکز رشد به سرمایهگذار نیز موثر است در ادامه افزود: صنایع باید بدانند و یاد بگیرند که دانشگاهها هستند که میتوانند مسائلشان را پاسخ بدهند و دانشگاه باید در پی پاسخ به سؤال آنان باشد اما فرهنگسازی این مبحثبرعهده رسانه است در واقع زمینه باید به وجود آید.
*شرکتهایی با سرمایه خطرپذیر حلقه مفقوده تجاری سازی اختراعات
بکی معتقد است: در ایران نیز باید مانند تمام کشورهای دنیا شرکتهایی شکل بگیرند که ریسکپذیر بوده و برای تجاریسازی و سودآوری ایدهها سرمایهگذاری کنند که اصطلاحاً شرکتهایی با سرمایه خطرپذیر هستند در واقع این شرکتها تلاقی سرمایهها و ایدهها هستند که محصول تجاری شده و وارد بازار میشود و پس از تجاری سازی سهام شرکت سرمایهگذار در بازار عرضه و افراد دیگری سهامدار شرکت میشوند و لذا شرکت در زمینههای جدید سرمایهگذاری میکند.
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه ریسک تحقیقات بالا است اظهار داشت: ممکن است طیف وسیعی از افراد باشند که ریسکپذیر هستند اما با این فضا آشنا نبوده و درک درستی نداشته باشند. به عنوان مثال شرکتی را می شناسم که شرکتی که در حوزه ساخت و ساز ساختمان فعال بوده است پس از آشنایی با این مباحثبر روی یک تحقیق دانشگاهی سرمایهگذاری کرده و آن را به مرحله تجاری سازی رساند.
وی با تاکید بر اینکه این مفاهیم در رسانه میتواند رواج یابد، بیان داشت: مفاهیمی از قبیل سرمایهگذاری در تحقیقات، سرمایه خطرپذیر و اینکه افراد چگونه میتوانند این فضا را ایجاد کنند تا اختراعات تجاری شوند زمینههایی است که رسانه میتواند ایجاد کند و هنگامی که ادبیات در جامعه شکل بگیرد علاقمندان خود این مفاهیم را به صورت حرفهای دنبال خواهند کرد.
*ارمغان فرهنگ بورس، توسعه منابع مالی است
بکی تصریح کرد: البته بعد دوم در شرکتهای با سرمایه خطرپذیر، خرید سهام شرکت در بازار بورس، نیز حائز اهمیت است و فرهنگ سرمایهگذاری در بازار سرمایه از طریق رسانه اتفاق میافتد افراد از طریق رسانه است که میتوانند با ابزارها و شیوههای نوین تامین مالی آشنا شوند.
بکی با تاکید بر اینکه رسانه باید رسالتش را در این حوزه انجام دهد، تصریح کرد: ارمغان این آشنایی، تعمیق و توسعه مالی در اقتصاد است و به دنبال این توسعه تولید نیز رشد پیدا میکند در واقع یکی از زمینههای ضروری برای ارتقاء تولید ملی مبحثتامین مالی است.
وی ادامه داد: عدم آشنایی افراد با بازار بورس مانع از سرمایهگذاری صحیح میشود و این در حالی است که یکسری ابزار و صندوق مالی سرمایهگذاری مشترک وجود دارد که افراد ناآشنا با بازار سرمایه که از دانش کافی برخوردار نیستند میتوانند از طریق این صندوقها وارد بازار سرمایه شوند و معرفی این صندوقها و ابزارها به افراد میتواند از طریق رسانه اتفاق بیافتد.
این کارشناس اقتصادی با اشاره به ابزارهای صکوک، گفت: یکسری ابزارهای مالی وجود دارد که مردم باید با این ابزارها آشنا شده و بدانند که باید یک سبدی از داراییها داشته باشند و سکه و دلار را تنها محل سرمایهگذاری ندانند در حالی که میتوانند در صندوقهای سرمایهگذاری ۲۰ تا ۲۲ درصد سود کنند و یا از طریق خبرگان بازار سرمایه وارد بازار بورس شوند.
*ترویج صکوک از طریق رسانه کاستی های سیستم بانکی را جبران میکند
وی معتقد است: در شرایط کنونی که بار تامین مالی بر دوش سیستم بانکی است و سیستم بانکی نمیتواند منابع لازم برای تولید را تامین کند رسانه میتواند با معرفی بازار سرمایه و صکوک زمینه توسعه تامین مالی را فراهم کند.
بکی در ادامه تصریح کرد: مدیرعامل یک شرکتی که ۳۰ سال در حوزه نفت و گاز فعال است و یک پروژه ۱۶۰ میلیون یوروی را در دست کار دارد مفهوم صکوک چنان برایش غریب بود که تصورش سکه و اسکناس است، رسانه ملی میتواند آشنایی با این ابزارها را بوجود آورده و به دنبال آن مردم را به خرید آن راغب کند البته خوشبختانه سازمان بورس برای توسعه این مفاهیم تلاشهایی کرده است که نقطه شروع خوبی است.
وی در پاسخ به این سوال که مطرح کردن این مسائل معمولا نیازمند برنامههای تخصصی است که بیننده خاص دارد و خیلی قابلیت طرح در فیلم و سریال را ندارد چگونه میتواند برای عموم افراد جامعه جذابیت ایجاد کرد، گفت: اینگونه مفاهیم در کشورهای غربی از طریق داستان و رمان معمولا به بچهها آموزش داده میشود، در مهدکودکها فضای کسب و کار را شبیهسازی میکنند در واقع بچهها از ابتدا میآموزند که چگونه فعالیت اقتصادی کنند.
این کارشناس اقتصادی عنوان کرد: مفاهیم مطرح شده اقتصادی میتواند مانند مفاهیم بافتهای فرسوده و افزایش بهرهوری انرژی در ساختمانها که کمتر مورد توجه بودند اما به دلیل پرداختن به این مفاهیم در انیمیشنها مورد توجه مردم قرار گرفتهاند، مطرح شوند.
*انیمیشنها راهی برای بیان مفاهیم اقتصادی
وی با اعتقاد به اینکه اگر بتوان یک مفهوم در قالب یک انیمیشن که جذابیت لازم را داشته باشد بیان شود هدف یادگیری محقق میشود، عنوان کرد: در حال حاضر یکی از جذابیتهای قبل از پخش فیلم و سریال و یا اخبار که بیننده زیادی دارند، انیمیشنها هستند و انیمیشنها فضای خوبی برای جذب بیننده و آشنایی با این مفاهیم ایجاد میکنند و در این برنامهها میتوان بسیاری از مفاهیم را به صورت ساده شروع کرد و در انیمیشنهای بعدی گسترش داده و اصطلاحات تخصصی را به کار برد.
بکی تصریح کرد: یکی از افراد با ذوق نویسندگی برای آموزش مدیران یک شرکت بزرگ مجموعهای را تهیه کرده بود که مبنا و پایهاش مفاهیم علمی بود و این مفاهیم در قالب داستان و نمایشنامه بیان شده و با صدای هنرپیشههای معروف کشور تولید میشد. در واقع فایلهای صوتی تهیه میشد که یک نمایشنامه بود اما مفهوم مهندسی ارزش، تعالی سازمانی و برنامهریزی یا مدل کسب و کار در آن در آن آموزش داده میشد.
این کارشناس اقتصادی با اشاره به ضریب نفوذ و تاثیرهای متفاوت پوستر، تبلیغات تلویزیونی، نمایش و فایل صوتی عنوان کرد: هنرمندان، نویسندگان و تولیدکنندگان برنامهها باید این مفاهیم را براساس دانش افراد فنی دریافت و درک کرده و در قالب برنامههای هنری و محصولات فرهنگی عرضه کنند. البته ارائه این مفاهیم در قالبهایی که بیشترین کارایی آموزشی را داشته باشند هنر هنرمندان و متخصصین است.
*رسانهها فقر فرهنگ اقتصادی جامعه را رفع کنند
وی تصریح کرد: شاید این برنامهها به دلیل اینکه یک بعدش آموزش عمومی است برای بخش خصوصی جذابیت لازم را نداشته باشد و لذا با توجه به اینکه جامعه واقعا فقر فرهنگ اقتصادی دارد و خیلی از مفاهیمی که در دانشگاه مطرح میشود دور از ذهن افراد عادی است این وظیفه رسانه ملی است که منابعاش را به این سمت سوق بدهد تا افراد از طریق همین برنامههای کوتاهمدت انیمیشن مفاهیم پایهای را یاد بگیرند و اینها در صورتی است که در سایر کشورها افراد عادی نیز با این مفاهیم آشنا بوده و از آن استفاده میکنند.
وی در ادامه افزود: یکی از اساتید تاریخ دانشگاه فرانسه در خصوص مباحث بازار سرمایه که در دانشگاه تدریس میشود بحث و گفتوگو میکرد که بسیار جذاب بود در حالی که مفاهیم اقتصادی در ایران عمومی نشده است و وظیفه آن بر دوش رسانه است البته باید در نظر داشت که تمام محورهای مطرح شده باید به صورت مجموعه دیده شوند و نمیتوان تکبعدی نگاه کرده و به آن پرداخته شود.