آینده تحریمها در دست کیست؟
کمی دقت در مسئله تحریم ها و رویکرد اصحاب رسانه و مقامات غربی در شکل دهی به افکار عمومی در داخل و خارج از آمریکا و اروپا، و از سویی قرار دادن این نگاه در کنار بازی گردانی مقامات غربی در مذاکرات ایران و ۵ + ۱، واقعیت های اساسی را در خصوص برخی پیامدهای اقتصادی که در آینده میتواند بوجود آید، آشکار میسازد.
به گزارش افکارنیوز به نقل از تابناک، برآیند روند مذاکرات ایران در مسکو با ۵ + ۱، تنها شاخصی نیست که میتوان از کنار آن هدف غرب و آمریکا را در خصوص آینده مذاکرات برآورد کرد. نگاهی به تحلیلهای رسانه ای غرب، داستانهای سرگرم کننده نویسندگان این رسانه ها از سفر به ایران و در نهایت جهت دهی به افکار عمومی در قبال برنامه های غرب برای ایران، میتواند تا حد زیادی بازگو کننده این امر باشد که وضعیت تحریم ها در آینده چگونه خواهد بود.
اول: مذاکرات مسکو
تقریبا همه رسانه ها و نشریات جهانی اعم از غربی و شرقی، متفق القول هستند که ایران در مذاکرات مسکو با یک برنامه منسجم و هدف و خواسته ای مشخص وارد شده بود. ورود ایران به محتوا در مذاکرات، که به اذعان خود مقامات غربی برای اولین بار روی میداد و نشان از جدیت ایران در مذاکرات داشت، اما با بی برنامگی غرب در خصوص مذاکرات همراه شد.
نگاهی به روند این مذاکرات، حاکی از آن است که اینبار، هرقدر ایران برای رسیدن به نتیجه تلاش کرد، اما طرف مقابل به گونه ای رفتار میکرد که چندان تمایلی به رسیدن به نتیجه ندارد. به عبارتی بهتر عجله ای در رسیدن به آن نداشت. این نه یک تبلیغ است نه یک فرافکنی. واقعیتی است که مستقیم و غیر مستقیم، حتی رسانه های غربی به آن اعتراف کردند.
در نهایت اصرا و رویکرد مشخص ایران برای تعریف خواسته هایش، که لغو تحریم ها بود، منجر به آن شد که روند مذاکرات برای چندی بعد و در سطح کارشناسی و فنی ادامه پیدا کند. درحالی که شاید قبل از آن تصور بر این بود که این مذاکره آخرین دور از مذاکرات باشد و نتیجه آری یا خیر مطلق باشد.
در یک جمله و به شکل خلاصه میتوان گفت، هرچند تا پیش از این گفته میشد ایران به دنبال زمان خریدن در مذاکرات است، اینبار این غرب بود که به دنبال خرید زمان بود. اما چرا؟
دوم: بحران اروپا، انتخابات یونان و نشست گروه ۲۰
همزمانی تقریبی مذاکرات مسکو با نشست گروه بیست، بلافاصله بعد از انتخابات یونان، شاید بتواند شاهدی بر ادعای بالا باشد. نگرانی اروپا از فروپاشی یکباره منطقه یورو، که تا قبل از انتخابات یونان به شدت بالا گرفته بود، با مشخص شدن نتایج این انتخابات تقریبا برای مدتی فروکش کرده. حزب راستگرای ساماراس، برنده انتخابات، تعهد خود را برای التزام به طرح نجات اقتصادی و ادامه حضور در یورو اعلام کرد و به این ترتیب طرح(الف) – مبتنی بر اقدامات در صورت خروج یونان از یورو – با رضایت خاطر از دستور کار نشست گروه بیست خارج شد.
به عبارتی بهتر اکنون اروپا و آمریکا حداقل برای مدت زمانی چند از بابت بحران خیالی آسوده دارند و شانس مجددی که یونان به آنها داد میتواند تمرکز آنها را بر حل بحران به شکل ریشه ای معطوف کند. یعنی اقدامی که تا همین جا نیز گروه بیست آن را با اختصاص ۴۵۰ میلیون دلار برای حل بحران، شروع کرده.
هرچند انتخابات یونان به منزله حل بحران اروپا نبود اما واقعیت آن است که مسیر حل بحران را به شدت هموار ساخت. حال گره کار در دست رهبران اروپا است تا در این خصوص چه اقدامی صورت دهند. شاید باید گفت، این انتخابات و تصمیمات بعدی نشست گروه بیست، تاثیر بسیاری بر مذاکرات مسکو داشت.
آسودگی خاطر غرب از عدم تشدید بحران و امید به حل آن در آینده نزدیک، شاید مسئله اصلی برای غرب بود تا در مذاکرات مسکو تن به خواسته ایران مبنی بر لغو تحریم ها ندهد. در حالی که تا پیش از این تحلیلها حاکی از آن بود که اگر بحران به همان شدت ادامه پیدا کند و انتخابات یونان منجر به خروج این کشور از یورو شود، ادامه تحریم ها – حداقل تحریم نفتی اروپا – علیه ایران دشوار بود. موکول شدن تصمیمات به نشست بعدی، و شاید نشست آتی رهبران اتحادیه اروپا در ماه جاری نشانی از این امر است.
شاید در حال حاضر این مسئله مهمترین دلیل بر این امر باشد که غرب در مذاکرات هسته ای به دنبال خرید زمان بود. زمانی که هرچند کوتاه، میتواند تصمیم غرب برای حذف، تعلیق، ادامه یا حتی تشدید تحریم علیه ایران را رقم بزند. تصمیمی که اتفاقات آینده در بحران یورو و اروپا بیشتر ابعاد آن را مشخص خواهد کرد.
سوم: جهت دهی به افکار عمومی
نیکلاس کریستوف. نویسنده روزنامه نیویورک تایمز که شاید اخیرا نام آن را زیاد شنیده باشید. شخصی که که بعد از سفر اخیرش به ایران به بازگو کردن فضای اقتصادی و سیاسی و اجتماعی در داخل کشور در رسانه اش پرداخته و جالب آنکه داستان های سریالی وی از ایران، به زبان فارسی هم در نیویورک تایمز منتشر میشود.
بخشی از داستنانهای وی در خصوص ایران، باز میگردد به بحثتحریم ها علیه ایران و اثرات آن در اقتصاد کشور. صرف نظر از آنچه وی در این میان به زبان آورده، نکته ای قابل تامل در اظهاراتش وجود دارد. وی در پایان یکی از گزارشاتش بعد از اشاره به تاثیرات تحریمها مینویسد: " با پوزش از تمام ایرانیان … من با تحریمها موافقم. چرا که راه دیگری برای زیر فشار قراردادن رژیم بر سر مسئله هسته ای، یا تلنگری بر قدرت آنها نمیبینم. نتیجه گیری من این است که تحریم ها دارند به خوبی کار میکنند. " این جمله در ادامه عبارتی است که عنوان کرده، جنگ با ایران منجر به پیدایش حس ملی گرایی خواهد شد.
واقعیت این است که دیدگاه غرب و آمریکا در خصوص ایران به این شکل رقم خورده و در همین جهت نیز به افکار عمومی شکل داده میشود. نگرش رسانه های غرب و مقامات غربی در خصوص برنامه هسته ای ایران یک خیابان دوطرفه است – نه یکطرفه – که از یکسوی آن تحریم می آید و از سوی دیگر جنگ. اگر جنگ جوابگو نیست، تحریم.
در این میان اصلا اهمیتی ندارد که ایران برای مذاکره آمده یا خیر. مذاکره برای غرب تنها به این معنی است که ببیند ایران تحت فشار تا کجا کوتاه می آید! این مذاکرات برای آن است که غرب برآوردی از فشارهایی که تاکنون بر ایران گذاشته بدست آورد و برای امتیازهای بعدی از سوی ایران برنامه ریزی کند. رویدادها این واقعیت را بازگو میکنند.
انتشار این داستانها از سوی نیویورک تایمز به زبان فارسی نیز در نوع خود جالب توجه است. غرب و آمریکا نه تنها به افکار عمومی خود شکل میدهد، بلکه قصد دارد همین مسیر را برای مخاطب فارسی زبان نیز طی کند. اینکه غرب تنها دو راه دارد: یا جنگ یا تحریم. اگر جنگ نمیخواهید، پس تحریم.
از این روی است که باید گفت، مذاکرات مسکو دو نتیجه داشت: یک نتیجه که بلافاصله بعد از مذاکرات مشخص شد، یعنی موفقیت ایران برای ادامه دادن به مذاکرات در سطح فنی، و یک نتیجه که در آینده مشخص میشود، یعنی تصمیم غرب در خصوص تحریم ها. رفتار بی منطق غرب در مذاکرات، خرید زمانی برای این تصمیم آینده بود. اکنون آینده تحریم ها در ایران، با توجه به انتخابات یونان، نشست گروه بیست و تحرک رسانه ای موجود، بیش از اندازه به آینده بحران اقتصادی اروپا و تصمیم رهبران اروپایی و آمریکایی در حوزه اقتصاد گره خورده. مسئله ای که ایران باید به جد و با هر ابزاری از آن اجتناب کند.