پاسخگو محرومیت کشور از منافع سوآپ کیست؟
" سوآپ نفتخام به این دلیل متوقف شد که تنها شبهسوآپ بود نه سوآپ. " این دلیلی است که موجب شد رییس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی دو سال پیش دستور قطع این عملیات را البته در سمت وزیری نفت اعلام کند.
به گزارش افکارنیوز به نقل از ایسنا، اگرچه سيد مسعود ميركاظمي در زمان وزارت نفت به شركت ملي نفت ايران سوآپ ۵۰۰ هزار بشكه در روز را با اين روش كه بخش خصوصي داخلي يا شركتهاي خارجي نفت خرز را در شمال تحويل و در جنوب معادل آن را به فروش برساند ابلاغ شده بود، اما به دليل جايگزين شدن روشي غلط در سوآپ نفت كه تصميم گيرنده يا گيرندگان آن مشخص نيست تاكنون از منافع مادي و امنيتي كشورغفلت شده است.
میرکاظمی که اکنون رییس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی است ضمن تایید توقف سوآپ نفت خام از مسیر ایران در حال حاضر، دلیل این توقف را این گونه توضح داد: در گذشته به اسم سوآپ، خرید قطعی میشد و گاهی به همین علت تولید نفت کشور را کاهش میدادند چرا که نمیتوانستند معادل نفت خام وارد شده از شمال را در جنوب بفروشند.
با توجه به اینکه سازمان کشورهای تولیدکننده نفتخام(اوپک) برای جلوگیری از کاهش قیمت نفت موظف به رعایت سهمیه تولید ابلاغ شده از سوی این سازمان هستند، خرید قطعی نفت از سوی ایران علاوه بر اینکه کشور را با وجود منابع عظیم نفت به واردکننده تبدیل میکند، تولید بیش از سهمیه اوپک تخلف از این سهمیه محسوب میشود.
پیش از این شرکت نیکو به نمایندگی از شرکت ملی نفت ایران عملیات سواپ نفت خام(تحویل نفت خام از کشورهای حوزه دریای خزر و معاوضه آن در خلیج فارس) را انجام میداد. بر این اساس شرکت نیکو موظف به بازاریابی برای فروش معادل نفت خام تحویلی کشورهای حوزه دریا خزر بود و در صورتی که این شرکت موفق به فروش نفت تحویلی در خلیج فارس نمیشد، نفت تحویلی جزو تولید ایران محسوب میشد و برای آنکه از سهمیه اوپک تخلف نشود، به اجبار تولید نفت کشور کاهش مییافت.
با وجود پذیرفتن این دلیل میرکاظمی مبنی بر توقف سوآپ، سوالی که مطرح میشود این است که چرا به جای توقف سوآپ به مدت دو سال و محروم ساختن مردم از میلیاردها دلار درآمد، بخش خصوصی جایگزین نیکو نشد؟ نادیده گرفتن بخش خصوصی در حالی است که این بخش بارها برای حضور در این بخش اعلام آمادگی کرده است.
دلیلی دومی که وزیر سابق نفت در مورد توقف سوآپ ابراز کرد " اصلاح قیمت " است. به گفته مدیران نفتی نرخ سوآپ پیش از توقف، یک تا ۱.۵ دلار بود و اخیر احمد قلعهبانی مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران نرخ جدید برای سوآپ نفت خام از مسیر ایران را چهار دلار اعلام کرده است.
نرخ چهار دلار در حالی است که هم اکنون نرخ ترانزیت نفت خام از طریق خط لوله باکو جیحان، با توجه به هزینههای نگهداری و تامین امنیت خط لوله سه دلار است. این در حالی است که در عملیات سوآپ نفت خام به دلیل نبود خط لوله و هزینهها جانبی باید نرخ کمتری لحاظ شود، اگرچه بر اساس مطالعات کارشناسی اتحادیه صادرکنندگان فرآوردههای نفتی، نرخ معقول سوآپ نفت برای هر بشکه سه دلار است.
از دلايل قطع سواپ نفت خام در دو سال گذشته كه بگذريم، اين سوال مطرح ميشود كه "شيوه غلطي" كه ميركاظمي از آن به عنوان دليل دستور توقف سوآپ نفت خام از آن نام ميبرد از چه زماني شروع شده و با توجه به كاهش روزانه ۱۵۰ هزار بشكه توليد نفت كشور در اين مدت و ناديده گرفتن درآمد ۸۰ تا ۹۰ دلاري هر بشكه نفت براي دستيابي به يك دلار، منافع چه كساني از اين راه تامين شده است و چه كسي و يا كساني بايد پاسخگو محروميت كشور از منافع حاصل از سوآپ باشند؟