در ادامه نگاهی داریم به نظر امام خمینی (ره) درباره کفاره روزه و زکات فطریه که بر اساس رساله عملیه ایشان است و سپس نظر مراجع عظام تقلید درباره مبلغ فطریه امسال میآید.
نظر امام خمینی (ره)
کفاره روزه
مساله ۱۶۶۰ـ کسی که کفارۀ روزۀ رمضان بر او واجب است، باید یک بنده آزاد کند یا به دستوری که در مسالۀ بعد گفته میشود دو ماه روزه بگیرد، یا شصت فقیر را سیر کند یا به هر کدام یک مُد که تقریباً ده سیر است طعام یعنی گندم یا جو و مانند اینها بدهد، و چنانچه اینها برایش ممکن نباشد، هر چند مد که میتواند به فقرا طعام بدهد و اگر نتواند طعام بدهد باید استغفار کند، اگرچه مثلاً یک مرتبه بگوید استغفرالله و احتیاط واجب در فرض اخیر آن است که هر وقت بتواند، کفاره را بدهد.
مساله ۱۶۶۱ـ کسی که میخواهد دو ماه کفارۀ روزۀ رمضان را بگیرد، باید سی و یک روز آن را پی در پی بگیرد و اگر بقیۀ آن پی در پی نباشد اشکال ندارد.
مساله ۱۶۶۲ـ کسی که میخواهد دو ماه کفارۀ روزۀ رمضان را بگیرد، نباید موقعی شروع کند که در بین سی و یک روز، روزی باشد که مانند عید قربان، روزۀ آن حرام است.
زکات فطره
مساله ۱۹۹۱ـ کسی که موقع غروبِ شب عید فطر بالغ و عاقل و هوشیار است و فقیر و بندۀ کس دیگر نیست، باید برای خودش و کسانی که نانخور او هستند، هر نفری یک صاع که تقریباً سه کیلو است گندم یا جو یا خرما یا کشمش یا برنج یا ذرت و مانند اینها به مستحق بدهد و اگر پول یکی از اینها را هم بدهد کافی است.
مساله ۱۹۹۲ـ کسی که مخارج سال خود و عیالاتش را ندارد و کسبی هم ندارد که بتواند مخارج سال خود و عیالاتش را بگذراند فقیر است و دادن زکات فطره بر او واجب نیست.
مساله ۱۹۹۳ـ انسان باید فطرۀ کسانی را که در غروب شب عید فطر نانخور او حساب می شوند بدهد؛ کوچک باشند یا بزرگ، مسلمان باشند یا کافر، دادن خرج آنان بر او واجب باشد یا نه، در شهر خود او باشند یا در شهر دیگر.
مساله ۱۹۹۴ـ اگر کسی را که نانخور او است و در شهر دیگر است وکیل کند که از مال او فطرۀ خود را بدهد، چنانچه اطمینان داشته باشد که فطره را میدهد، لازم نیست خودش فطرۀ او را بدهد.
مساله ۱۹۹۵ـ فطرۀ مهمانی که پیش از غروب شب عید فطر با رضایت صاحبخانه وارد شده و نانخور او حساب میشود بر او واجب است.
مساله ۱۹۹۶ـ فطرۀ مهمانی که پیش از غروب شب عید فطر بدون رضایت صاحبخانه وارد میشود و مدتی نزد او میماند واجب است، و همچنین است فطرۀ کسی که انسان را مجبور کردهاند که خرجی او را بدهد.
مساله ۱۹۹۷ـ فطرۀ مهمانی که بعد از غروب شب عید فطر وارد میشود، بر صاحبخانه واجب نیست، اگرچه پیش از غروب او را دعوت کرده باشد و در خانۀ او هم افطار کند.
نظر آیتالله سیستانی
دفتر آیتالله سیستانی میزان و مبلغ فطریه سال ۱۴۴۷ هجری قمری را اعلام کرد.
از آنجا که میزان زکات فطره برای هر فرد سه کیلوگرم قوت شایع شهر است، مبلغ آن برای فطریه بدل از آرد، دویست (۲۰۰) هزار تومان و برای فطریه بدل از برنج ایرانی، یک میلیون (۱.۰۰۰.۰۰۰) تومان و فطریه بدل از برنج غیر ایرانی، پانصد (۵۰۰) هزار تومان تعیین شده است.
نظر آیتالله مظاهری
نظر آیتالله مظاهری در خصوص «زکات فطره» و «کفّاره» به شرح ذیر اعلام شد:
۱) میزان زکات فطرۀ مکلّفینی که فقیر نیستند، برای خودشان و اشخاص تحت تکفّل، بهازای هر نفر، تقریباً سه کیلوگرم گندم یا جو یا خرما یا برنج و مانند آن است که باید به مستحق بدهند و اگر قیمت یکی از اینها را هم بر اساس قیمت رایج محلّ زندگی خود بپردازند کافی است. با توجّه به اینکه قیمت گندم و برنج و مانند آن، در شهرهای مختلف متفاوت است، مؤمنین میتوانند معادل مقادیر مذکور را براساس قیمت محلّ زندگی خود بپردازند. این مبلغ، بهحساب گندم، بنابر نظر کارشناسان مربوطه، حدود ۱۸۰ تا ۲۰۰ هزار تومان برای امسال برآورد شده است.
۲) کفّارۀ افطار غیر عمدی روزه، به ازای هر روزه، حدود ۷۵۰ گرم طعام نظیر گندم یا قیمت آن است و کفّارۀ عمدی افطار روزه، بهازای هر روزه، شصت برابر آن میباشد. مبلغ کفّارۀ غیر عمد برای هر روزه، حدود ۴۵ هزار تومان توسط کارشناسان برآورد شده است.
۳) خرید سایر نیازمندیهای متعارف فقرا، اعم از خوراکی و غیر خوراکی، با مبالغ زکات فطره یا با مبالغ کفّاره و تحویل به آنان جایز است و نیز انتقال مبالغ زکات فطره یا کفّاره به حساب آنان مانعی ندارد و لازم نیست عین پول به آنها پرداخت شود.
۴) زکات فطرۀ کسانی که در شب عید فطر مهمان هستند یا افرادی نظیر کارگران، کارمندان و سربازان که در محلّ کارشان غذای روزانه به آنها داده میشود، بر عهدۀ خودشان میباشد.
۵) کسی که نماز عید فطر میخواند، مستحب است زکات فطره را پیش از نماز عید بدهد و اگر نماز عید نمیخواند، میتواند ادای فطریه را تا ظهر عید به تأخیر اندازد.
