گزارش تازه مرکز آمار از متوسط قیمت اقلام خوراکی در فروردین ۱۴۰۵، فقط یک جدول از قیمتها نیست؛ روایتی است از بازاری که دیگر حتی فرصت نفس کشیدن هم پیدا نمیکند. بررسی دادههای رسمی نشان میدهد ۴۴ قلم از ۵۲ قلم خوراکی منتخب در نخستین ماه سال، رکورد تاریخی قیمت خود را شکستهاند؛ اتفاقی که نشان میدهد موج گرانی از زمستان ۱۴۰۴ عبور کرده و وارد فاز تازهای شده است.
روغن، برنج، مرغ، گوشت، لبنیات و حتی حبوبات، همگی در سطوحی معامله میشوند که فاصله محسوسی با میانگین قیمت سال گذشته دارند. در برخی اقلام مانند روغن نباتی و روغن مایع، قیمتها نسبت به فروردین پارسال بیش از چهار برابر شده و در کالاهایی مثل مرغ، برنج خارجی و تخممرغ نیز جهشهای بالای ۱۵۰ درصد ثبت شده است.
دادهها همچنین نشان میدهد، خلاف انتظار معمول از فروردین، بازار نهتنها وارد فاز اصلاح قیمتی نشده، بلکه در بسیاری از اقلام به روند صعودی خود ادامه داده است؛ آن هم در شرایطی که اسفند ۱۴۰۴ خود یکی از تورمیترین ماههای سال بود.
ثبت رکوردهای پیاپی در فروردین 1405
دادههای مرکز آمار نشان میدهد اسفند ۱۴۰۴ پایان موج گرانی نبود، بلکه سکوی پرتاب قیمتها به فروردین ۱۴۰۵ شد. بررسی ۵۳ قلم خوراکی منتخب نشان میدهد در نخستین ماه سال جدید، ۴۴ قلم رکورد تاریخی قیمت خود را شکستند و تنها چند قلم فصلی مانند هندوانه، خیار و بادمجان از این روند جا ماندند. این یعنی گرانی دیگر محدود به شوکهای مقطعی نیست و به یک وضعیت پایدار در بازار خوراکیها تبدیل شده است.
در میان اقلام مختلف، روغنها بیشترین جهش را تجربه کردند. قیمت روغن نباتی جامد نسبت به فروردین پارسال حدود ۳۷۵ درصد افزایش یافته و روغن مایع نیز رشد بالای ۳۰۰ درصدی ثبت کرده است. برنج خارجی با رشد بیش از ۲۰۰ درصدی، یکی از سریعترین جهشهای قیمتی را داشته و حتی فاصله سنتی قیمت آن با برنج ایرانی کمتر شده است.
در بازار پروتئین نیز مرغ ماشینی نزدیک به ۱۹۱ درصد و گوشت گاو بیش از ۱۵۶ درصد نسبت به سال گذشته گرانتر شدهاند. نکته مهمتر این است که بسیاری از این کالاها حتی نسبت به میانگین کل سال ۱۴۰۴ نیز فاصله قابل توجهی دارند؛ به این معنا که بازار هنوز در قلههای قیمتی خود متوقف نشده است.
روغن، برنج و مرغ؛ مثلثی که سفره را کوچکتر کرد
اگر بخواهیم سه ضلع اصلی جهش قیمت خوراکیها در فروردین ۱۴۰۵ را معرفی کنیم، بدون تردید باید از روغن، برنج و مرغ نام برد؛ سه کالایی که مستقیماً با مصرف روزمره خانوارها گره خوردهاند و حالا با سرعتی بیشتر از میانگین بازار در حال گران شدن هستند.
روغن نباتی جامد در فروردین امسال به حدود ۳۸۵ هزار تومان در هر کیلو رسید؛ رقمی که نسبت به سال قبل نزدیک به پنج برابر شده است. روغن مایع نیز از مرز ۳۰۰ هزار تومان عبور کرده و به یکی از پرشتابترین کالاهای خوراکی تبدیل شده است. در بازار برنج، برنج ایرانی درجه یک به محدوده ۴۹۴ هزار تومان و برنج خارجی به ۲۵۲ هزار تومان رسیده است. رشد سریعتر برنج خارجی باعث شده فاصله قیمتی دو نوع برنج کمتر شود؛ موضوعی که میتواند نشانه تغییر الگوی مصرف خانوارها باشد.
در بازار مرغ نیز شرایط متفاوت نیست. قیمت مرغ ماشینی با رشد ماهانه ۱۱ درصدی و افزایش سالانه ۱۹۱ درصدی به حدود ۲۸۷ هزار تومان رسیده است. همزمان تخم مرغ، لبنیات و حتی حبوبات نیز رشدهای بالایی را ثبت کردهاند. در عمل، مجموعه این افزایشها نشان میدهد فشار تورمی دیگر فقط روی کالاهای لوکس یا وارداتی متمرکز نیست و به اصلیترین اجزای سفره خانوار رسیده است.
چند قدم تا عادی شدن گرانی
شاید مهمترین پیام گزارش فروردین ۱۴۰۵ این باشد که بازار خوراکیها به تدریج در حال «عادت کردن» به قیمتهای بسیار بالا است. در بسیاری از اقلام، قیمتهای فعلی نهتنها از فروردین پارسال فاصله زیادی گرفته، بلکه حتی بالاتر از متوسط کل سال ۱۴۰۴ قرار دارد؛ اتفاقی که نشان میدهد جهشهای اخیر فقط ناشی از نوسانات مقطعی نیست.
برای نمونه، قیمت گوشت گاو و گوساله حالا به حدود یک میلیون و ۵۴۰ هزار تومان رسیده و فاصله آن با گوشت گوسفند تقریباً از بین رفته است. در بازار لبنیات نیز شیر، پنیر و ماست همگی بیش از ۱۰۰ درصد رشد سالانه ثبت کردهاند. حتی حبوباتی مثل لوبیا چیتی و عدس که زمانی جایگزین ارزانتری برای پروتئین محسوب میشدند، حالا با قیمتهایی معامله میشوند که بخشی از مزیت مصرفی خود را از دست دادهاند.
در چنین شرایطی، کاهش مقطعی قیمت چند قلم فصلی نمیتواند تصویر کلی بازار را تغییر دهد. دادههای مرکز آمار نشان میدهد موج گرانی از کالاهای پراکنده عبور کرده و تقریباً تمام لایههای سبد خوراکی را درگیر کرده است. شاید به همین دلیل باشد که فروردین ۱۴۰۵ بیش از آنکه آغاز یک سال تازه باشد، ادامه پرشتاب همان زمستان تورمی ۱۴۰۴ به نظر میرسد.
