امروز انتشار اخباری در مورد احتمال توافق ایران و آمریکا منجر به نزول سنگین بازارها شد. محرک اصلی ریزش قیمتها، انتشار مجموعهای از گزارشها درباره نهاییشدن احتمالی توافق میان ایران و آمریکا بود؛ توافقی که گفته میشود میتواند شامل آتشبس ۶۰روزه، بازگشایی تنگه هرمز، تسهیل فروش نفت ایران، رفع محاصره دریایی و آغاز مذاکرات هستهای جدید باشد.
سقوط طلا و ارز و سکه
بازارهای مالی ایران امروز واکنشی کمسابقه به اخبار مربوط به توافق احتمالی ایران و آمریکا نشان دادند و تقریباً تمام بازارهای دارایی وارد فاز نزولی شدند. قیمت دلار با سقوط ۵ هزار و ۲۰۰ تومانی به کریدور ۱۶۰نزول کرد و افتی نزدیک به ۳درصد را به ثبت رساند. همزمان سکه امامی نیز ۷میلیون تومان کاهش یافت و در کانال ۱۸۲ میلیون تومان ایستاد. طلای ۱۸عیار نیز با افت ۵۷۰هزار تومانی به محدوده ۱۸میلیون و ۵۸۰هزار تومان بازگشت. شدت ریزش در بازار ارز به حدی بود که تقریباً تمام ارزهای مهم از یورو و پوند گرفته تا درهم، یوان و ریال عمان بین ۲ تا ۵درصد افت قیمت را تجربه کردند؛ موضوعی که نشان میدهد بازارها با سرعت بالا در حال تخلیه بخشی از انتظارات تورمی ناشی از ریسکهای سیاسی هستند.
آغاز روند سقوط قیمت خودرو
همزمان با ریزش بازار ارز و طلا، بازار خودرو نیز وارد فاز نزولی شد و بسیاری از خودروهای داخلی و مونتاژی کاهش قیمت قابلتوجهی را تجربه کردند. بررسی قیمتها نشان میدهد دامنه افت قیمت خودروها بین ۱۰ تا ۸۰میلیون تومان بوده و میانگین کاهش قیمت در بازار به حدود ۵۰میلیون تومان رسیده است. بیشترین افت قیمتی مربوط به تیپهای مختلف فیدلیتی و برخی کراساوورهای مونتاژی بود که تا ۸۰ میلیون تومان ارزان شدند. در مقابل، کمترین کاهش به برخی مدلهای اقتصادی بازار اختصاص داشت که افتی در محدوده ۱۰ تا ۲۰میلیون تومان ثبت کردند.
فعالان بازار معتقدند افت نرخ دلار و کاهش انتظارات تورمی، جریان تقاضای سرمایهای در بازار خودرو را تضعیف کرده و باعث افزایش فشار فروش شده است. اگر روند نزولی ارز ادامه پیدا کند، احتمال کاهش بیشتر قیمت خودرو در روزهای آینده نیز وجود خواهد داشت.
توافق احتمالی همچنین میتواند احتمال آزادسازی واردات یا تسهیل تأمین قطعات را افزایش دهد و درنهایت منجر به کاهش هزینه تولید خودرو در کشور شود.
ریشههای سقوط بازار
بازار ارز ایران طی سالهای اخیر بهشدت به متغیر ریسک سیاسی وابسته شده است. هر نشانهای از تشدید تنش، نرخ دلار را افزایشی میکند و هر سیگنال کاهش تنش، انتظارات تورمی را پایین میآورد. نزول قیمت ارز همزمان منجر به نزول قیمت در سایر بازارها ازجمله طلا، سکه و خودرو هم میشود. اتفاق دیروز نیز دقیقاً در همین چارچوب قابل تحلیل است.
همچنین براساس گزارشهای منتشرشده، یکی از مهمترین محورهای مذاکرات، رفع محدودیت فروش نفت و آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران است؛ موضوعی که درصورت تحقق میتواند منابع ارزی قابلتوجهی وارد اقتصاد ایران کند.
برآوردها نشان میدهد فقط از محل فروش نفت خام طی دوره ۶۰روزه احتمالی، چیزی نزدیک به ۱۲میلیارد دلار درآمد نصیب دولت ایران خواهد شد. همین چشمانداز باعث شده بازار احتمال افزایش عرضه ارز و کاهش فشار بر منابع ارزی کشور را جدی بگیرد.
در واقع، بازار پیش از وقوع اتفاقات، آینده را قیمتگذاری میکند. معاملهگران اکنون این سناریو را در ذهن دارند که درصورت کاهش تحریمها، عرضه ارز افزایش یافته و بخشی از انتظارات تورمی فروکش خواهد کرد.
آیا ریزش ادامهدار است؟
با وجود واکنش هیجانی بازار، هنوز هیچ توافق رسمی و نهایی اعلام نشده و حتی در گزارشهای منتشرشده نیز بر وجود اختلافات جدی میان دو طرف تأکید شده است.
رسانههای نزدیک به جریانهای رسمی در ایران همچنان نسبت به بدعهدی آمریکا هشدار میدهند و تأکید دارند که موضوع آزادسازی داراییها و نحوه رفع تحریمها همچنان محل اختلاف است. برخی تحلیلگران نیز معتقدند بازار ممکن است بیش از حد خوشبینانه واکنش نشان داده باشد. به همین دلیل، بخشی از فعالان اقتصادی معتقدند در کوتاهمدت احتمال نوسان شدید و رفتوبرگشت قیمتها همچنان وجود دارد؛ بهویژه اگر جزئیات توافق با انتظارات بازار فاصله داشته باشد یا روند مذاکرات بار دیگر متوقف شود.
بازار مسکن؛ کاهش سرعت رشد یا افت واقعی؟
مسکن پیچیدهترین بازاری است که تحتتأثیر تحولات سیاسی قرار میگیرد. تجربه سالهای گذشته نشان داده حتی در دورههای افت دلار، بازار مسکن معمولاً مقاومت بیشتری در برابر کاهش قیمت دارد. اما توافق احتمالی میتواند حداقل سه اثر مهم بر بازار مسکن بگذارد.
اول از همه هر نوع توافقی میتواند منجر به کاهش انتظارات تورمی و افت تقاضای سرمایهای در بخش مسکن شود و در وهله بعد منجر به کاهش سرعت رشد قیمت مصالح ساختمانی شود.کاهش سطح تنشها و مخابره اخبار مثبت همچنین میتواند منجر به انتقال بخشی از سرمایهها از بازارهای غیرمولد به فعالیتهای اقتصادی شود.
در چنین شرایطی، محتملترین سناریو برای بازار مسکن، نه ریزش شدید قیمت، بلکه ورود به دورهای از رکود معاملاتی و کاهش سرعت رشد است؛ مگر آنکه توافق به شکل پایدار منجر به گشایش اقتصادی گسترده و افزایش سرمایهگذاری خارجی شود.
