تبلیغات
کد خبر: ۲۰۶۳۹۳

گرانی دلار تورم را چه قدر بالا برد؟

اقتصاد ایران در دهه های اخیر دستخوش تحولات بسیاری در بخش های داخلی و خارجی بوده است. این تحولات پیرو تغییرات در شرایط اجتماعی، سیاسی و بین المللی رخ داده، اما مساله بحثبرانگیز در این زمینه که عدم ثبات آن، روز به روز اقتصاد ایران را ضعیف و ضعیف تر کرده بی ثباتی در نرخ ارز و تاثیرات آن بر نرخ تورم است.

گرانی دلار تورم را چه قدر بالا برد؟

به گزارش افکارنیوز،اقتصادایران در دهه های اخیر دستخوش تحولات بسیاری در بخش های داخلی و خارجی بوده است. این تحولات پیرو تغییرات در شرایط اجتماعی، سیاسی و بین المللی رخ داده، اما مساله بحثبرانگیز در این زمینه که عدم ثبات آن، روز به روز اقتصاد ایران را ضعیف و ضعیف تر کرده بی ثباتی در نرخ ارز و تاثیرات آن بر نرخ تورم است. از این جهت، با بررسی جوانب مختلف نرخ تور به عنوان مهم ترین شاخص نشان دهنده وضعیت داخلی اقتصاد و نرخ ارز به عنوان شاخص نشان دهنده جایگاه بین المللی و همچنین تعاملات این دو نرخ با یکدیگر، وضعیت کنونی اقتصاد ایران مورد بررسی قرار می گیرد.

نرخ ارز در واقع قیمت پول خارجی است که برای مبادلات میان کشورها مورد استفاده قرار می‌گیرد. از این رو تعیین این نرخ‌ها در روابط میان کشورها تأثیر داشته و در برخی مواقع حتی به بروز جنگ‌های ارزی نیز منجر می‌شود. در ابعاد داخلی نیز، نرخ ارز بر تمامی متغیرهای اقتصادی از جمله تولید، سرمایه‌گذاری، اشتغال و تورم تأثیر مستقیم و غیرمستقیم دارد.

به دلیل تغییر و تحول عمیق در نظام های ارزی، متغیر نرخ ارز بیش از پیش به عنوان عامل کلیدی و اثرگذار در سیاست های اقتصادی خودنمایی کرده و تأثیر نوسانات آن بر تورم، از مباحثرایج اقتصادی شده است. بنابراین ضرورت دارد این موضوع مورد بررسی و تحلیل تجربی واقع شود؛ زیر ا از یک طرف شناخت علل بروز تورم به عنوان یک معضل، همواره مدنظر می باشد و از طرف دیگر نوسانات نرخ ارز اهمیت بسیار زیادی داشته و با توجه به تأثیر فوق العادة آن بر انتظارات مردم می تواند شتاب دهندة تورم باشد.

از سوی دیگر افزایش نرخ ارز به عنوان یکی از عوامل افزایش تورم شناخته می شود. نرخ ارز جزء مهمترین عامل تعیین کنندة قیمت مواد اولیه، کالاهای واسطه ای، تجهیزات سرمایه ای و کالاهای نهایی است و با توجه به وابستگی بالای تولید و مصرف به واردات، به نظر می رسد در شکل گیری فشارهای تورمی مؤثر باشد. بر این اساس، افزایش نرخ ارز موجب افزایش قیمت کالاهای وارداتی می شود که یا کالاهای مصرفی هستند که افزایش قیمت آنها به طور مستقیم تورم را افزایش می دهد، یا کالاهای واسطه ای و سرمایه ای هستند که افزایش قیمت آنها از طریق افزایش هزینه های تولید بر تورم اثر می گذارند. پس می توان گفت که نرخ ارز به دو صورت مستقیم و غیر مستقیم بر نرخ تورم اثر می گذارد. از این رو این اثرات را می توان در قالب سه مورد شرح دارد که عبارتند از:

الف / با افزایش نرخ ارز، قیمت کالاهای وارداتی بالا می‌رود. این موضوع به صورت مستقیم بر هزینه‌های آن دسته از کالاهای وارداتی که به عنوان نهاده‌ی تولید استفاده می‌شوند، تأثیر می‌گذارد یعنی هزینه‌ی تمامی کالاهای وارداتی از جمله مواد اولیه، کالاهای سرمایه‌ای و کالاهای واسطه‌ای افزایش یافته و در نتیجه هزینه‌ی تولید بالا رفته و قیمت کالاها افزایش می‌یابد. از این منظر افزایش نرخ ارز به معنای افزایش سطح عمومی قیمت‌ها و ایجاد زمینه برای بروز تورم است. افزایش نرخ ارز مطابق فرآیند یاد شده بر افزایش قیمت کالاهای مصرفی وارداتی نیز تأثیر گذاشته و موجب می‌شود، سبد مصرفی خانوار که بخشی از آن را کالاهای وارداتی تشکیل می‌دهد با قیمت‌های بالاتری نسبت به گذشته فراهم شود و از این منظر تأثیر مستقیمی بر ایجاد تورم در کشور دارد.

ب / با افزایش نرخ ارز، قیمت محصولات وارداتی بالا می‌رود و قدرت خرید خانوار کاهش و هزینه‌ی زندگی افزایش می‌یابد. نیروی کار شاغل برای جبران توانایی خرید از دست رفته تقاضای افزایش سطح دستمزد را داشته و همین امر موجب افزایش هزینه‌ی تولید و تشدید تورم در جامعه می‌شود. این مساله برای سایر عوامل تولید نیز اتفاق می - افتد، یعنی هزینه‌ی نیروی کار، سرمایه، تکنولوژی، مدیریت و … بالارفته و بر هزینه‌ی تولید تأثیرگذاشته و به ایجاد تورم در کشور می‌افزاید.

ج / از طرف دیگر وقتی کالاهای خارجی وارداتی با افزایش نرخ ارز دچار افزایش قیمت می‌شوند، قیمت کالاهای مشابه داخلی نیز از نظر روانی در سطح عمده‌فروشی و خرده‌فروشی افزایش می یابد، زیرا افزایش قیمت‌های کالاهای وارداتی، کشش قیمتی کالاهای داخلی را نیز تحت تأثیر قرار داده و از این منظر افزایش قیمت کالاهای داخلی با کاهش تقاضا مواجه نمی‌شود. از این رو می توان گفت که افزایش نرخ ارز تأثیر قابل توجه و انکارناشدنی در افزایش سطح قیمت‌ها و تشدید پدیده‌ی تورم در کشور دارد. شایان توجه است که کاهش ارزش پول ملی و افزایش تورم در کشور به طور یقین به تضعیف قدرت خرید ریال در کشور انجامیده و اصلی‌ترین فشار بر طبقات محروم جامعه تحمیل می‌شود.

در ایران نیز پس از التهابات و افزایش نرخ ارز، طی دو سال اخیر، ما شاهد چنین رخدادهایی در اقتصاد بوده ایم؛ به گونه ای که در خصوص تولیدکنندگان، با افزایش نرخ ارز، قیمت مواد اولیه، کالاهای سرمایه ای و واسطه ای افزایش یافته که این امر افزایش هزینه تولید را به تولیدکنندگان تحمیل نموده است، و افزایش هزینه تولید نیز منجر به افزایش قیمت ها شده است. از طرف دیگر با کاهش ارزش پول ملی، قیمت کالاهای مصرفی وارداتی خانوارها، که بخش عمده سبد خانوار را تشکیل می دهد، به شدت افزایش یافته و این مسئله باعثکاهش قدرت خرید آنها و تقاضا برای افزایش دستمزدها شده است و این مطلب نیز به طور غیر مستقیم افزایش هزینه های دستمزد را به تولیدکنندگان تحمیل نموده است.

اتخاذ سیاست افزایش نرخ ارز در ایران و بسیاری از کشورهای متکی به صادرات منابع طبیعی، با سایر کشورها تفاوت عمده ای دارد. در کشوری با شرایط طبیعی، هنگامی که بانک مرکزی تصمیم به افزایش نرخ ارز می گیرد، این کار را با خرید ارز از بازار و افزایش حجم ذخایر خارجی خود انجام می دهد و به این ترتیب، پایه پولی از طریق تزریق نقدینگی به بازار رشد می کند. اما در ایران، مهم ترین منبع درآمدهای ارزی صادرات نفت خام است که در دست دولت قرار دارد و دولت هر سال و در قالب بودجه سالانه، درباره حجم و قیمت ارزی که برای تامین مخارج خود به بانک مرکزی می فروشد، تصمیم گیری می - کندقضیه کاملا متفاوت است. بنابراین، بانک مرکزی درباره نرخ ارز اختیاری ندارد و تا جایی که قیمت تعادلی ارز در بازار با نرخ مصوب در بودجه برابر شود، اقدام به عرضه ارز می نماید. بدیهی است که به اندازه مابه التفاوت حجم ارز فروخته شده توسط دولت به بانک مرکزی و تقاضای ارز در بازار، به حجم ذخایر ارزی بانک مرکزی و پایه پولی افزوده خواهد شد. از این رو تامین کسری بودجه از طریق استقراض دولت از بانک مرکزی یا از طریق فروش درآمدهای ارزی حاصل از فروش نفت به بانک مرکزی که باعثافزایش پایه پولی و نقدینگی می گردد و افزایش نقدینگی نیز در افزایش سطح عمومی قیمت ها ظاهر می شود را می توان مهم ترین عامل بروز تورم در حال حاضر دانست.

هر چه سطح تورم بالاتر رود، تاثیر پذیری آن از نوسانات بازار ارز که در دوره اخیر کمتر روی آرامش را دیده، بیشتر می‌شود. این واقعیتی است که به خصوص در کشورهای دارای تجربه ابر تورم مشاهده شده است، از زیمبابوه گرفته تا آرژانتین، لهستان و…. در حقیقت اگر دو مجموعه سری زمانی را از هم متمایز کنیم که در یکی تورم پایین باشد و در دیگری تورم بالا باشد در مجموعه آماری با تورم بالا می‌توان همبستگی بیشتری بین تورم و نوسانات بازار ارز یافت.

اقتصاد ایران وارد دورهای شده است که در واقع نقدینگی دارای قدرت تشریح نوسانات جزئی تورم را ندارد و میتوان دورهای کوتاهمدت را متصور بود که حتی تورم از رشد نقدینگی جلو بزند و این میتواند به خاطر شکافهایی باشد که در طول زمان بعضا بین تورم و رشد نقدینگی ایجاد شده است و تورم به اندازه رشد نقدینگی افزایش نیافته است. در این حالت، تورم بالقوه میتواند به واسطه شوکهای دیگری سرباز کند. بنابراین، جلوگیری از نوسانات ارزی در دوره فعلی بسیار برای کنترل تورم اهمیت دارد و مقام پولی علاوه بر کنترل نقدینگی باید مانع نوسانات بازار ارز شود. سیاستی که شاید بتوان به جرات گفت، که طی سال های اخیر کمتر مورد توجه قرار گرفته است. با وجودی که نرخ ارز در بازار از سطوح بالای پیشین فاصله گرفته است، اما به نظر میرسد که تصمیم برای رساندن این نرخ به سطح نرخ مبادلهای و تثبیت آن در این نرخ موفقیتآمیز نبوده است.

تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
ارسال نظرات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات