بودجههای عمرانی سال به سال آب میرود
سالهاست که طرحهای نیمهتمام به عنوان معضلی در نظام بودجهریزی کشور مطرح است.
به گزارش افکارنیوز، عدم اتمام به موقع طرحهای عمرانی باعثمیشود که به دلیل تورمی بودن شرایط اقتصادی کشور، برآوردهای اولیه برای طرحها هر سال نیاز به بازنگری و پیشبینی اعتبارات بیشتر داشته باشد. همچنین به دلیل تاخیر در بهرهبرداری، منابع طرح با چند سال تاخیر نصیب کشور شود و عملا کشور را با پدیده سرمایهگذاریهای بیبازگشت مواجه کند. همچنین به دلیل طولانی بودن دوره ساخت، کیفیت ساخت به دلیل تغییر عناصر کارفرمایی، مشاوره و پیمانکاران، نوع مصالح و تکنولوژی ساخت حتی مستهلک شدن برخی از سازههای اولیه تحتتاثیر قرار بگیرد. علت اصلی
بروز پدیده طرحهای نیمهتمام، شروع طرحهای عمرانی جدید فراتر از توان مالی و اجرایی دولت بوده است.
آنچه که امکان تداوم این پدیده را طی سالهای گذشته فراهم کرده، وفور درآمدهای نفتی است که مشابه با سایر حوزهها ناکاراییهای موجود در وضعیت طرح عمرانی و معضل طرحهای نیمهتمام را نیز با تزریق دلارهای نفتی پوشش داده است. تشدید تحریمهای نفتی در سال ۹۱ و در پی آن، کاهش شدید درآمدهای نفتی معضل طرحهای عمرانی نیمهتمام را عملا به مراحلی رسانده است که چارهاندیشی برای نظام فعلی تعریف، تصویب، تامین مالی و اجرای طرحهای عمرانی به ضرورتی فوری تبدیل شده است.
با این حال، لایحه بودجه ۹۲ فرصتی بود تا برنامه دقیقی را برای ساماندهی این معضل اعلام و پیگیری کند؛ در حالی که بررسی لایحه وجود چنین برنامهای را تایید نمیکند.
* مقایسه و میزان اعتبار برای اتمام طرحهای عمرانی طی سالهای ۸۸ – ۹۲(میلیارد ریال)
جدول ۱
جمع کل اعتباراتی که برای اتمام طرحهای عمرانی با یک روند پرشتاب از حدود ۹۵ هزار میلیارد تومان در سال ۸۸ به ۲۰۲ هزار میلیارد تومان در سال ۹۱ رسیده است. رشد جمع کل اعتبارات طرحهای عمرانی ناشی از دو عامل افزایش اعتبار طرحهای موجود و درج طرحهای جدید در بودجه است.
همانطور که در جدول نشان داده شده است، در سال ۹۱ با وجود اینکه دورنمای وضعیت مالی دولت به شدت متزلزل پیشبینی میشد با درج ۴۳۶ طرح جدید نزدیک به ۲۰ هزار میلیارد تومان بار مالی جدید به بودجه تحمیل شد و نسبت جمع کل اعتبار طرحهای جدید به جمع کل اعتبارات همه طرحها که در سال ۸۸،۸۹ و ۹۰ به ترتیب ۶،۴ و ۴ درصد بود، به یکباره به حدود ۱۰ درصد جهش کرد.
همچنین این روند باعثشده که برای اتمام طرحهای عمرانی در بودجه سال ۹۲ رقمی در حدود ۱۱۶ هزار میلیارد تومان مورد نیاز باشد که این رقم در سالهای ۹۱،۹۰، ۸۹ و ۸۸ به ترتیب در حدود ۱۲۹،۱۰۲، ۶۲ و ۶۶ هزار میلیارد تومان بوده است.
نکته اینجاست که این میزان ۱۱۶ هزار میلیارد تومان تقریبا نیمی از اعتبارات عمرانی را پوشش میدهد و نیم دیگر در بودجه استانی و ردیفهای متفرقه است که در این صورت رقم مورد نیاز برای اتمام طرحهای موجود در سال ۹۲ بسیار بیشتر از این میزان خواهد بود. روند فوق بیانگر ورودیهای زیاد و رو به رشد طرحهای جدید است.
* روند اتمام طرحهای عمرانی نیمه تمام
جدول ۲
بررسی بودجه طرحهای عمرانی در سالهای گذشته بیانگر خروجیهای کم و رو به کاهش طرحهای نیمه تمام به ویژه طی دو سال اخیر است. این دو روند توامان یعنی افزایش ورودیها و کاهش خروجیها در چند سال گذشته باعثوارد آوردن فشار بیش از حد ظرفیت مالی و اجرایی دولت شده است.
تداوم این روند به همراه کاهش درآمدهای نفتی در نهایت میتواند باعث بر زمین ماندن طرحهای نیمه تمام طی سالهای متمادی شده و میانگین اتمام طرحها را از حدود یک دهه فعلی به بیش از دو دهه افزایش دهد. اگرچه آمارها حاکی از آن است که ادامه روندها حتی بدون افت درآمدهای نفتی معضل فعلی را در پی داشت، اما افت درآمدهای نفتی، بروز این پدیده و لزوم چارهاندیشی جدی برای آن را قدری نمایانتر و فوریتر کرده است.