فصل طلایی پیش خرید در بازار مسکن
تنظیم قرارداد پیشخرید مسکن سختترین نوع قرارداد است، به خاطر اینکه در این قرارداد درباره ملکی صحبت میشود که فعلا وجود خارجی ندارد بلکه قرار است به موجب این قرارداد، ملک ساخته شود.
به گزارشافکارنیوز،گرچه این روزها بازار معاملات مسکن بهخصوص در بخش خرید و فروش کمرونقترین روزهای خود را پشت سر میگذارد اما، هنوز هم در بخشهایی از این بازار فعالیتهایی انجام میشود که رونق نسبی خود را مدیون سردی موجود در بازار معاملات واحدهای مسکونی آماده مصرف است.
پیشفروش واحدهای مسکونی، بهعنوان یکی از رایجترین شیوههای معاملاتی در بازار مسکن، از جمله این روشها است که هرچند این روزها ابهام موجود در خصوص آینده بازار مسکن، از تعداد این نوع معاملات نیز کاسته است اما هنوز، این شیوه نسبت به معاملات معمولی واحدهای نوساز یا چند سال ساخت در بازار مسکن، از رونق نسبی برخوردار است.![]()
این در حالی است که این روزها به علت کاهش قدرت خرید مردم برای معامله یک واحد مسکونی نوساز یا کم سن و سال، با توجه به حبابی بودن قیمتهای پیشنهادی مالکان و همچنین نبود فروشنده واقعی در بازار، متقاضیان بازار مسکن ترجیح میدهند مسکن مورد نیاز خود را با تحمل زمان بیشتر اجارهنشینی، پیش خرید کنند.
از سوی دیگر، شواهد موجود در بازار مسکن حاکی است که هماکنون قیمت هرمترمربع واحدهای مسکونی پیشفروشی، حدود ۵۰۰ هزار تومان با واحد نوساز اختلاف قیمت دارد؛ این فاصله قیمتی و همچنین شیوه اقساطی پرداخت هزینههای ساخت تا زمان آماده شدن واحد مسکونی، برای بسیاری از خریداران که قدرت خرید پایینتری دارند و قادر به تامین یکجای ارزش کل واحد مسکونی آماده نیستند، مناسب به نظر میرسد.
از طرف دیگر، سازندگان واحدهای مسکونی که هماکنون به دلیل عدم شفافیت قیمتها در بازار مسکن، افزایش هزینههای ساخت و امید به گرانتر شدن واحدها، از فروش واحدهای آماده خود اجتناب میکنند، این روزها ترجیح میدهند برای تامین مالی پروژههای جدید خود از شیوه پیشفروش استفاده کنند.
به این ترتیب، آنها با این شیوه علاوه بر اینکه بازار پرمتقاضیتری در اختیار دارند و جلوی ضرر و زیان احتمالی خود را در نتیجه افزایش احتمالی قیمت واحدهای آماده در آینده میگیرند، بیکار هم نمیمانند و با سرمایهای که اغلب از وجوه پیشفروش واحدها عایدشان میشود، ساختوساز تازهای را آغاز میکنند.
به این ترتیب، هماکنون که شرایط قیمتها و معاملات در بازار مسکن مبهم و راکد است، پیشفروش شیوه مناسبی برای خانهدار شدن کسانی که قدرت خرید پایینتری دارند و همچنین بیکار نماندن سازندهها محسوب میشود.
اما، در حال حاضر، شرایط پیش فروش و همچنین واحدهایی که تحت عنوان واحدهای پیش فروشی به بازار مسکن عرضه میشوند نیز متناسب با شرایط معاملات در بازار مسکن تعیین میشود که در ادامه به مهمترین آنها اشاره میشود.
پیشفروش به نفع کیست؟
به طور کلی، پیشفروش از معدود شیوههای معامله مسکن محسوب میشود که در صورت التزام به تمام اصول قانونی، همچنین رعایت شرط انصاف از جانب سازندگان و عمل به تعهدات در زمان تعیین شده از جانب طرفین، هم به سود خریدار است و هم به سود سازنده.
این در حالی است که در شرایط فعلی که به دلیل کاذب بودن قیمتها در بازار مسکن و نبود خریدار و فروشنده واقعی، عملا معاملهای در بازار مسکن صورت نمیگیرد و اگر هم صورت گیرد حاشیه سود و زیان برای خریدار و فروشنده مبهم است(احتمال زیان دیدگی یکی از طرفین)، پیش فروش شیوه ایمنتری برای خریدار و سازنده به حساب میآید.
پیشخرید؛ بندبازی در بازار مسکن
پیشخرید مسکن نوع متفاوتی از انواع معاملات ملک به حساب میآید که در آن، فرد پیشخریدار در مقایسه با خریدار معمولی، از امتیازات مالی ویژهای برخوردار میشود و در عین حال، نسبت به همان خریدار معمولی – خریدار معمولی در بازار مسکن فردی است که در ازای دریافت یک واحد مسکونی کامل و آماده مصرف، کل ارزش معامله را بهصورت نقد و یکجا به فرد فروشنده تحویل میدهد - بابت معاملهای که انجام میدهد ریسک فوقالعاده زیادی را باید تحمل کند!
در معامله پیشخرید مسکن، فرد پیشخریدار در ازای یک واحد مسکونی در حال ساخت، مبلغی را بهصورت بیعانه به سازنده ساختمان که در نقش پیشفروشنده در معامله حاضر میشود، پرداخت میکند و این دو در قراردادی که در بنگاهاملاک یا دفترخانه تنظیم و امضاء میکنند، به یکدیگر متعهد میشوند که در ازای تکمیل فرآیند ساخت آن واحد، مابقی مبلغ؛ ردوبدل شده و سرانجام واحد آمادهشده تحویل داده شود.
در گذشته – مثلا ۲۰ تا ۲۵ سال پیش - در تهران خبری از پیشخرید و پیشفروش نبود و اصلا نیازی در بازار مسکن به پیشخرید احساس نمیشد. در آن زمان، بانکها به جای آنکه منابع خود را صرف تجارت و کارهای سودده کنند یا مجبور باشند به دستور دولت به فلان طرح زیانده تسهیلات تکلیفی پرداخت کنند، قسمت قابلتوجهی از وامهای بانکی را برای خانهدار شدن خانوارهای فاقد مسکن، هزینه میکردند، طوریکه در دهه ۶۰، بسیاری از دستگاههای دولتی و نهادهای غیردولتی با تشکیل تعاونی مسکن برای کارمندان و خرید زمین از دولت در بهترین مناطق تهران، موفق شدند معادل ۶۰ تا ۷۰ درصد قیمت ساخت
آپارتمانها را از بانک، تسهیلات بگیرند، بهطوریکه هنوز برخی از همین تعاونیها دارند اقساط ۱۰ هزار تومانی خود را به بانک بازپرداخت میکنند!
در آن دوران که «خرید مسکن» رویای خانوادهها نبود و افراد بهراحتی از طریق تعاونیهای مسکن صاحب مسکن میشدند، بازار پیشخرید و پیشفروش شکل نگرفته بود.
چه شد پیشخرید مد شد؟
اما در سالهای اخیر رشد بیرویه قیمت مسکن از یکسو، ممنوعیت بانکها در پرداخت وام مسکن از سوی دیگر و همچنین سودجویی شدید سازندهها و بسازوبفروشها همگی دست به دست هم داده تا بین قدرت خرید مسکن و قیمت مسکن در تهران فاصلهای حداقل ۳۵ ساله انداخته شود!
در تهران در حالت خوشبینانه اگر یک خانوار حقوقبگیر بتواند ماهانه یک میلیون پسانداز کند، بعد از ۳۵ سال میتواند یک واحد مسکونی ۷۰ متری با قیمت متری ۵ میلیون تومان را خریداری کند، البته این به شرطی است که قیمت مسکن تا ۳۵ سال آینده، در حد همین متری ۵ میلیون تومان ثابت بماند یا اینکه قیمت مسکن و میزان دستمزد به یک نسبت افزایش پیدا کنند.
در حال حاضر متقاضیان مسکن در بازار به خاطر آنکه محاسبات فوق را غیرواقعی میدانند و میدانند با پسانداز ماهانه هرگز نمیتوانند برای خرید مسکن اقدام کنند، راه چاره دیگری را انتخاب کردهاند.
این راه از بازار پیشفروش عبور میکند و اگر چه ریسک و خطر و کلاهبرداری و فریبکاری در چنین بازاری فوقالعاده زیاد است، اما فعلا تنها مسیر صاحبخانه شدن خانوارهای تهرانی و دیگر کلانشهرهای کشور محسوب میشود.
بسازوبفروشها تشنه پیشفروش!
اما چرا سازندهها و بسازوبفروشها هم در سالهای اخیر وسوسه پیشفروش پیدا کردهاند؟
واقعیت این است که بسازوبفروشها در تهران با سوءاستفاده از شرایطی که تحتتاثیر رفتار انفعالی دولت در بازار مسکن شکل گرفته، نبض این بازار را کاملا در دست گرفتهاند.
بسازوبفروشها در دو، سه سال اخیر هر آنچه را که ساختهاند، احتکار کردهاند و عرضه واحدهای مسکونی نوساز به بازار را از مسیر «قیف» دارند هدایت میکنند!
این سازندهها از هر ۱۰ واحد مسکونی که احداثمیکنند، حداکثر ۴ یا ۵ واحد را میفروشند و مابقی را برای مدت نامعلوم بهصورت خالی نگهداری میکنند تا به بالاترین قیمت، بتوانند عرضه کنند.
تعداد خانههای خالی در تهران در سال گذشته در مقایسه با سال۹۰ با ۵۰ درصد افزایش از ۳۰۰ هزار واحد به ۴۵۰ هزار واحد مسکونی رسید و این نشان میدهد که دولت با تاخیر طولانی مدتی که در طراحی ابزار مالیاتی برای مقابله با احتکار مسکن ایجاد کرده، عملا دست محتکران را برای احتکار بیشتر و ایجاد فضای کاذب کمبود مسکن فروشی در بازار باز گذاشته است.
این معضل باعثشده قیمت مسکن هر سال حداقل ۳۰ تا ۴۰ درصد نسبت به سال قبل افزایش پیدا کند، چون در مقابل افزایش سالانه تقاضای مسکن در تهران – سالی حدود ۱۰۰ هزار تقاضای جدید ناشی از ازدواج وارد بازار مسکن میشود - میزان عرضه فوقالعاده محدود شده است.
به همین خاطر، بسازوبفروشها برای تامین مالی ساختوسازهای جدیدشان، مجبور هستند تعدادی از واحدهای در حال ساخت را پیشفروش کنند.
به بیان دیگر، اگر بسازوبفروشها در حالت طبیعی هر آنچه را احداثمیکنند بلافاصله عرضه کنند، نیازی به پیشفروش ندارند، اما سودی که در خانههای خالی نهفته است، آنها را به سمت بازار پیشفروش سوق داده است.
پس در شرایط کنونی هم در طرف تقاضا و هم در طرف عرضه مسکن، به اندازه کافی میل و اشتیاق برای پیشخرید و پیشفروش وجود دارد.
سالانه بین ۵ تا ۱۰ درصد کل معاملات مسکن در تهران به پیشخرید و پیشفروش اختصاص پیدا میکند.
چگونه روی بند بایستیم؟
در بازار پیشخرید مسکن همواره این خطر برای پیشخریدار وجود دارد که معامله به ضرر او تمام شود.
پیشخرید مسکن درست مثل بندبازی میماند که اگر لحظهای حواس بندباز و تمرکز او مختل شود، همه مسیر طیشده در ثانیهای، با خطر مواجه میشود حتی چند قدم مانده به پایان بندبازی. تهدید عمده در این نوع از معامله به شیوه قراردادی که پیشخریدار با پیشفروشنده امضاء میکند، برمیگردد و از آنجا نشات میگیرد.
هر چقدر درجه اعتبار و رعایت مسائل حقوقی در قرارداد پیشخرید بالا باشد، به همان نسبت احتمال زیان پیشخریدار کاهش پیدا میکند. فردی که واحد مسکونی در حال ساخت را پیشخرید میکند، در ازای مبلغی که پرداخت میکند، فقط یک برگه قرارداد در اختیار دارد، همین و بس، اما پیشفروشنده کماکان مالک ملک در حال ساخت است.
پس اگر شما قصد پیشخرید مسکن را دارید، باید در تنظیم قراردادتان، جوانب احتیاط را رعایت کنید. اما قبل از تنظیم قرارداد، مساله اصلی انتخاب پیشفروشنده است.
هرگز قبل از تحقیقات محلی از فرد سازنده، واحد او را پیشخرید نکنید.
اول، بگردید دنبال خوشنامها
کسانی که در بازار پیشفروش فعال هستند و به اصطلاح مشاوراناملاک، «کارکشته بازار» به حساب میآیند، معمولا کمتر از دیگر پیشفروشندهها، خلف وعده میکنند.
خلف وعده پیشفروشندهها اغلب یا در زمان تحویل واحد خلاصه میشود یا در مبلغی که ابتدای قرارداد توافق کردهاند.
لذا برای پیشخرید مسکن باید قبل از همه چیز، سازندههای خوشنام محل را از طریق مشاوراناملاک و اهالی محل شناسایی کنید.
بهترین روش برای شناسایی پیشفروشندههای خوشنام، پرسوجو از ساکنان ساختمانی است که آن سازنده در محل ساخته و تحویل داده است.
شما میتوانید از ساکنان یکی دو ساختمانی که فرد پیشفروشنده، قبلا آن را ساخته و فروخته است، تحقیق کنید و درباره وعدههایی که سازنده در قراردادش با آنها، داده به آنها عمل کرده است، بپرسید. اگر این افراد، تعهد او را برای شما تضمین کردند، شک نکنید مشکلی برای شما پیش نخواهد آمد.
فراموش نکنید، قبل از تحقیق کافی و جمعبندی بر سر تعهد کاری پیشفروشنده، قراردادی را تنظیم نکنید.
در حال حاضر در همه محلههای شهر تهران، حداقل یکی دو ساختمان در حال ساخت وجود دارد که تعدادی از واحدهای آنها در نوبت پیشفروش قرار دارد. پس عرضه در بازار پیشفروش کم نیست، مهم این است که شما بتوانید از بین همه ساختمانهای در نوبت پیشفروش، بیدردسرترین واحد و در عین حال بهترین ساختمان را پیشخرید کنید.
نکته مویی درباره قیمت پیشفروش
بعد از آنکه گزینه مطلوب پیشفروش را پیدا کردید، نوبت به چانهزنی با پیشفروشنده بر سر قیمت و سپس تنظیم قرارداد میرسد. در این مرحله لازم است بدانید قیمت پیشفروش واحدمسکونی باید حداقل ۱۵ درصد ارزانتر از واحد آماده تحویل در محل باشد.
همچنین قیمت پیشفروش باید حتما و حتما مقطوع تعیین شود؛ یعنی اینکه فرد پیشفروشنده باید در قرارداد تعهد صریح بدهد مبنی براینکه قیمت معامله تا انتهای معامله ثابت باقی میماند و درصدی به آن اضافه نخواهد شد.
یکی از رایجترین تخلفاتی که پیشفروشندهها مرتکب میشوند دبه در قیمت است، طوریکه در زمان تحویل واحد به فرد پیشخریدار، با استفاده از بهانههایی همچون نرخ تورم و افزایش پیشبینی نشده هزینه مصالح ساختمانی، زیر قیمت توافقشده با پیشخریدار میزنند و دنبال اضافه کردن درصدی به قیمت میروند.
متاسفانه در اغلب مواقع هم، پیشخریدار قیمت جدید را قبول میکند و زیربار دبه پیشفروشنده میرود.
لذا برای جلوگیری از چنین کلاهبرداریهایی، لازم است در قرارداد پیشخرید و پیشفروش، بر مقطوع بودن قیمت تاکید شود.
واقعیت این است که پیشفروشندهها باید در ابتدای ساختوساز هم نرخ تورم و هم افزایش قیمت هزینهها در طول دو سال ساختوساز را محاسبه کنند و عددی را به عنوان «قیمت» به پیشخریدار اعلام کنند که بتواند همه افزایش قیمت پیشبینی نشده را پوشش دهد.
لحظه تنظیم قرارداد
تنظیم قرارداد پیشخرید مسکن سختترین نوع قرارداد است، به خاطر اینکه در این قرارداد درباره ملکی صحبت میشود که فعلا وجود خارجی ندارد بلکه قرار است به موجب این قرارداد، ملک ساخته شود.
بهتر است قرارداد پیشخرید مسکن در دفترخانهها تنظیم شود. در قرارداد پیشخرید مسکن، پیشفروشنده باید ریز همه مصالحساختمانی شامل فونداسیون، سفتکاری و سپس نازککاری را در متن قرارداد لیست کند؛ یعنی باید نوع اسکلت ساختمان(بتنی یا تیرآهنی)، نوع لولهها، مشخصات تاسیسات، نوع نمای ساختمان، نوع کاشی و سرامیک، نوع کابینت، نوع دربها و پنجرهها، نوع تزیینات داخل ساختمان و خلاصه هر آنچه را در ساختوساز انجام میشود در متن قرارداد پیشخرید بنویسد و با امضای قرارداد متعهد شود همه آنچه را نوشته، بهطور کامل انجام میدهد.
بعد از آنکه مشخصات مصالح و سازه نوشته شد، نوبت به زمان ساخت و تحویل واحد میرسد. در این مقطع متناسب به مرحلهای از پیشخرید و میزان عملیاتی که در ساختمان در حال ساخت انجام شده، زمان تحویل مشخص میشود.
اگر شما ساختمان را در مرحله اولیه یعنی گودبرداری پیشخرید کردهاید، کار تنظیم قرارداد سختتر است چونکه هنوز هیچ چیز ساختمان ساخته نشده است، در این صورت زمان تحویل حداقل یکساله تعیین میشود.
اما اگر در مرحله سفتکاری پیشخرید کردهاید، در این صورت باید ۶ ماهه تحویل داده شود.
خلاصه اینکه هر میزان زمانی که در قرارداد نوشته میشود، باید برای عمل نکردن به آن از طرف پیشفروشنده، جریمه سنگینی از طرف پیشخریدار در قرارداد قید شود؛ مثلا باید عنوان شود که اگر ظرف مدت قید شده در قرارداد، واحد تحویل پیشخریدار نشود، روزانه یک میلیون تومان جریمه به حساب پیشفروشنده نوشته شود و از تعهد ریالی پیشخریدار به او کسر شود! هر چقدر جریمه سنگینتر تعیین شود، احتمال خلف وعده پیشفروشنده کمتر میشود.
برای پیشخرید مسکن، باید مراحل پرداخت پول نیز در قرارداد قید شود که متناسب با پیشرفت فیزیکی ساختوساز به پیشفروشنده پرداخت میشود.
بهتر است مبلغ اولیه پیشخرید، در حد ۱۰ تا ۱۵ درصد کل ارزش معامله تعیین شود، طوریکه در نهایت، ۳۰ تا ۳۵ درصد کل ارزش معامله، در زمان تحویل کلید، قابل پرداخت باشد.
برخی پیشفروشندهها سعی میکنند در مراحل نازککاری و در حالیکه ساختمان هنوز تکمیل نشده، قسط آخر را از پیشخریدار دریافت کنند که این روش کاملا به ضرر پیشخریدار خواهد بود.
این کار را اول از همه انجام دهید
قبل از امضای قرارداد پیشخرید، شما باید نسبت به صحت و سلامت ساختمان در حال ساخت اطمینان حاصل کنید. برای این منظور باید پروانه ساختمانی صادر شده توسط شهرداری برای آن پلاک و همچنین سند مالکیت زمین را رویت کنید تا مطمین شوید کسی که در نقش پیشفروشنده مقابل شما نشسته، سازنده تمام و کمال ساختمانی است که قرار است یک واحد از آن به شما پیشفروش شود.
یقین داشته باشید اگر همه این مراحل را طی کنید، از تخلفات احتمالی در امان خواهید بود.
شرایط الان بازار پیشخرید
در حال حاضر، شرایط بازار به نفع پیشخریداران است، چونکه قیمت مسکن در ماههای آتی احتمالا روبه افزایش خواهد بود، بنابراین اگر پیشخریداران با قیمت مقطوع، اقدام به معامله کنند، از تورم ماهها و سالهای آتی در امان خواهند بود. در این میان، ممکن است در بازار پیشخرید، تعداد واحد پیشفروشی کم باشد، اما از همین فرصت اندک میشود استفاده مطلوب کرد.
مراقب کلاهبردارها باشید!
در برخی موارد حتی پس از تحویل واحد و سکونت افراد در آن به علت نداشتن سند و همچنین بدهیهای کلانی که سازندگان به بانکها دارند، واحدمصادره شده است.
انتشار آگهیهای مکرر و دورهای در مطبوعات، پخش تیزرهای تبلیغاتی در رسانههای دیداری و شنیداری، تبلیغات گسترده اینترنتی، این روزها، بازار پیشفروش واحدهای مسکونی، تجاری، اداری و… را سبک و سیاق ویژهای داده است.
این شیوه تبلیغاتی که هم اکنون برای پیشفروش واحدهای مجتمعهای بزرگ به خصوص در برخی مناطق آزاد کشور که میل بیشتری به سرمایهگذاری در آن از جانب صاحبان سرمایه وجود دارد، در سالهای اخیر رواج خاصی یافته است. اما، آیا میتوان به صرف انتشار گسترده آگهیهای پر زرق و برق این شرکتها و اعتبار رسانههایی که این آگهیها در آن منتشر میشود، به این دسته از شرکتهای سازنده اعتماد کرد و تمام آنچه آنها در مورد ساخت و همچنین آینده واحدهایی که قصد پیش فروش آن را به مردم دارند، باور کرد؟
آنچه مسلم است اینکه، بهرغم سودآوری معاملات ساختوسازهای پیش فروشی برای طرفین – خریدار و سازنده – در برخی مناطق که بیشتر اینگونه معاملات با هدف سرمایهگذاری انجام میشود و معمولا مبالغ چند صد میلیونی و حتی چند میلیاردی از سوی خریداران به سازنده بابت پیشخرید پرداخت میشود، همیشه شرکتهایی هم وجود دارند که نه تنها به تعهدات خود ۱۰۰درصد وفادار نیستند بلکه با شگردهای مخصوص از مبالغ دریافتی از خریداران برای سرمایهگذاری در پروژههای دیگری استفاده میکنند.
این در حالی است که براساس قانون و همچنین عرفی که برای معاملات پیشفروش وجود دارد، سازندگان حقیقی و حقوقی این دسته از واحدها، موظفند مبالغ را متناسب با پیشرفت فیزیکی کار از خریداران دریافت و همچنین وجوه دریافتی را تنها برای پیشرفت همان پروژه هزینه کنند. اما، کلاهبرداران ساختمانی در تازهترین شگرد خود بازار پیشفروش را هدف قرار دادهاند.
این سازندگان با تبلیغات گسترده برای پیش فروش واحدهای مسکونی، اداری، تجاری و… در شهرهای مختلف و در برخی مناطق آزاد که به دلیل بعد مسافت از محل زندگی سرمایهگذاران امکان نظارت و کنترل مستقیم و مداوم پروژه در فواصل کوتاه زمانی وجود ندارد، مبالغ دریافتی از خریداران را در دیگر پروژهها سرمایهگذاری کرده و همین امر سبب میشود نهتنها قادر به تحویل بهموقع واحدها نشوند، بلکه برخی از آنان حتی پروژه را در همان مراحل اولیه که خریدار آن را پیشخرید کرده، رها میکنند.
نحوه فعالیت کلاهبردارها
برخی شرکتها که با مدیریت اشخاص حقیقی یا حقوقی در برخی مناطق کشور به اسم ساختوسازهای پیش فروشی از خریداران مبالغ هنگفتی دریافت میکنند معمولا در دل شرکت خود دارای چندین شرکت هستند.
یعنی در اولین اقدام خود چند شرکت تاسیس میکنند و با تشکیل هیئت مدیرههای صوری، که الزاما تخصصی هم در امر ساختوساز ندارند، با خریداران قرارداد میبندند. همچنین برخی از آنان با نفوذ در شبکههای بانکی به بهانه ساختوساز وامهای کلان کم بهره دریافت میکنند. این شرکتها در ظاهر به صورت زنجیرهای به هم متصل هستند، اما در واقع مستقل از یکدیگر فعالیت میکنند. به این ترتیب، این شرکتها اولا دارای بدهیهای کلان به بانکها هستند و ثانیا هیچ کدام از اصول مدیریت و کنترل پروژه – از قبیل الزام به هزینه کردن مبالغ دریافتی از خریداران برای پیشرفت همان پروژه براساس
برنامه زمانبندی - را در روند کاری خود اعمال نمیکنند.
از سوی دیگر، این شرکتها با دیگر شرکتها و پیمانکاران نیز قراردادهای تامین مالی و همچنین خرید زمین به ارزشهای کلان میبندند که حتی به جای پرداخت پول به آنها هم وعده تحویل واحد از پروژههایی را میدهند که پیش از این پیش فروش کردهاند. به این ترتیب، حتی به شرکتها و موسسات تبلیغاتی هم قول میدهند که مبالغ مربوط به تبلیغات در قالب واحد مسکونی، اداری یا تجاری از همان پروژه، پس از تکمیل واحدها، به آنها پرداخت میشود. این شرکتها، حتی با ورود به برخی دستگاهها کشور و به بهانه انبوهسازی، زمینهای در آنها را هم تصاحب میکنند تا با استفاده از اعتباری که به
واسطه کار بر روی زمینهای شهرداری انجام میدهند، مشمول دریافت وامها و اعتبارات کلان بانکی شوند.
سازنده کلاهبردار چگونه قانون را دور میزند؟
اما در شرایطی که در اغلب قراردادهای پیشفروش، معمولا طرفین متعهد میشوند که در صورت عمل نکردن به تعهدات فیمابین، مبلغی به عنوان جریمه تعیین و پرداخت شود، اما، کلاهبرداران ساختمانی برای این مورد هم تدبیر کردهاند. به این ترتیب، در حالیکه قراردادهای خود را به گونهای تنظیم میکنند که حق افزایش قیمت ساخت به بهانه افزایش هزینهها در طول زمان برای سازنده محفوظ بماند، پس از آنکه به دلیل سرمایهگذاری مبالغ دریافتی از خریداران در پروژههای دیگر، موفق به تکمیل و تحویل به موقع واحدها نمیشوند به بهانه افزایش هزینهها، قیمتها را هم بالا میبرند.
به این ترتیب، جریمهای که سازندگان کلاهبردار بابت تاخیر پروژه موظف به پرداخت آن به خریداران میشوند در مقابل مبالغی که بابت افزایش هزینههای ساخت از خریداران مطالبه میکنند بسیار ناچیز خواهد بود. در آخرین مراحل هم حتی اگر به دلیل تعطیلی کار یا تاخیر بیش از اندازه، اختلافات به دادگاهها و مجامع قضایی کشیده شود، اعلام میکنند که ما غرامت خریداران را پرداخت میکنیم که حتی اگر به خریداران غرامت بدهند، در تمام زمانی که پول خریداران را در پروژههای دیگری سرمایهگذاری کردهاند چند برابر بیش از مبلغ غرامت سود به دست آوردهاند.
این در حالی است که پول و زمان خریداران برای مدت زمانی قابل توجه – معمولا چند ساله – متوقف شده و سود این سرمایه به کلاهبرداران رسیده است. به این ترتیب، در حالی که هنوز بعضا اینگونه شرکتها در مناطق مختلف کشور در حال فعالیت و تبلیغات گسترده هستند، تنها اطلاعرسانی به متقاضیان خرید از بازار پیشفروش و اطلاع دقیق آنان از الزامات حقوقی نحوه تنظیم قرارداد میتواند راهکاری برای کاهش و از میان بردن این شکل از کلاهبرداری باشد.
چگونه سرتان کلاه نرود؟
حرفهایهای بازار پیشفروش و پیشخرید برای کسانی که قصد دارند سرمایه خود را به این بازار وارد کنند ۱۸ توصیه مهم دارند برای اینکه چطور رفتار کنند تا سرشان کلاه نرود و در تور کلاهبردارن حرفهای ساختمانی گرفتار نشوند.
۱. مشاهده و تایید سند مالکیت ملک
قبل از اینکه هر گونه مبلغی به عنوان پیش خرید به سازنده بپردازید، سند مالکیت ملک موردنظر را ببینید و تاییدیه آن را از سازمان ثبت در شهرهای عادی و سازمان مناطق آزاد در این مناطق، دریافت کنید.
۲. اخذ سند و مجوز قانونی ساخت از مراجع قانونی ذیصلاح پس از انجام معامله.
اگر مبایعهنامه خرید را امضا کردید، حتما پیگیر دریافت و انتقال سند رسمی از مراجع ذیصلاح باشید. در مواردی مشاهده شده حتی پس از تحویل واحدها و سکونت افراد در آنها به علت نداشتن سند و همچنین بدهیهای کلانی که این سازندگان به بانکها دارند، واحدها مصادره شده است.
۳. اخذ آخرین ترازنامه حسابرسی شرکت سازنده و تجزیه و تحلیل آن از سوی یک مشاور مالی آگاه.
ترازنامه حسابرسی شرکتها نشاندهنده میزان دقیق بدهی شرکتها نسبت به داراییهای آنها چقدر است.
در ترازنامه حسابرسی اغلب شرکتهای ساختمانی کلاهبردار، نسبت داراییها به بدهیها منفی است که این امر نشاندهنده ورشکستگی کامل آن ششرکت سازنده است.
۴. مطالبه گزارش دقیق و منظم در خصوص مدیریت پروژه که نشاندهنده میزان پیشرفت فیزیکی کار و نحوه مدیریت پروژه است.
۵. بازدید مکرر از محل پروژه و مشاهده میزان پیشرفت فیزیکی کار متناسب با پرداختها و تعهد سازنده(بعد مسافت نباید مانع از بازدیدهای به موقع شود).
۶. بررسی آخرین تغییرات و تحولات مربوط به اعضای هیاتمدیره شرکت از طریق سایت روزنامه رسمی کشور.
در برخی موارد هویت اعضای هیاتمدیره شرکتهای کلاهبردار صوری است. به این معنی که مدیر عامل شرکت، شخص دیگری است که به علت بدهی و ورشکستگی قادر به فعالیت نیست و شخص دیگری به صورت صوری به عنوان مدیرعامل معرفی میشود.
۷. فریب تبلیغات متعدد در خصوص پیش فروش واحدها که از طریق بنرها، بیلبوردها، رسانههای مکتوب، دیداری و شنیداری، مهمانیها و جشنها و… صورت میگیرد را نخورید.
۸. دامهای مختلفی از سوی برخی از این شرکتها برای جذب خریدار گسترده میشود که از جمله آنها میتوان به جذب برخی افراد سرشناس در حوزههای گوناگون به عنوان خریداران اولیه یا دادن بلیتهای قرعهکشی و جوایزی مانند اتومبیل به خریداران اشاره کرد.
۹. خرید را به صورت اقساطی انجام دهید و هر چند وقت یکبار پیشرفت کار را از نزدیک نظاره کنید.
۱۰. خسارت تاخیر را در قرارداد طوری محاسبه و لحاظ کنید که حداقل ضرر و زیان ناشی از ۶۰ درصد تورم را پوشش دهد.
۱۱. پیشنهاد میشود پروژههایی را برای پیشخرید انتخاب کنید که بیش از ۶۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشتهاند. این امر به معنای احداثپروژه با سرمایه ثابت صاحب یا سازنده آن است.
پیش خرید واحدهایی با صفر درصد پیشرفت فیزیکی یا واحدهایی که کمتر از ۶۰ درصد پیشرفت داشته اند ریسک بزرگی است و به هیچ وجه توصیه نمیشود.
۱۲. در پیشنهاد بهتری، خرید از واحدهای تکمیل شده از یک پروژه، توصیه میشود.
۱۳. بررسی وضعیت برند شرکت ساختمانی مورد نظر از مراجع ذی صلاح.
برند در اینجا به معنای شهرت و سابقه شرکت است که در مناطق آزاد از طریق سازمان مناطق آزاد و در شهرهای دیگر از طریق اداره کل راه و شهرسازی استان قابل وصول است.
۱۴. توجه داشته باشید که ملک مورد نظر شما به هیچ علتی در گرو بانک نباشد. حتی در زمان تحویل، سند ملک را دریافت کنید و به مبایعهنامه اکتفا نکنید.
۱۵. توجه داشته باشید که گاه انبوهسازانی که مبادرت به پیش فروش میکنند مشکل نقدینگی دارند و بدون اینکه درصد قابل توجهی از پروژه انجام شده باشد مبادرت به پیش فروش میکنند. مراقب این انبوه سازان باشید و از آنها خرید نکنید.
۱۶. برخی از این انبوهسازان وکلایی دارند که فعالیتهای غیرقانونی و خلاف آنها را با ترفندهایی، قانونی و قابل توجیه جلوه میدهند تا طعمههای خود را در صورت شکایت و عدم تحویل واحدها، مغلوب کنند. به استدلالات این وکلا توجه نکنید و شکایت خود را از مراجع قانونی پیگیری کنید.
۱۷. پیشنهاد میشود قبل از خرید واحدهای تجاری، ادرای، مسکونی و… که قیمت بالایی دارند حتما با مشاور حقوقی و مالی مشورت کنید.
۱۸. به علت وجود تورم، خرید واحدهایی که قرار است مدت زمانی طولانی برای دریافت آنها صبر کنید و زمان تحویلشان طولانی است، مقرون به صرفه نیست. شما ميتوانید به جای خواب سرمایه خود در این پروژهها، در مکانهاي امنتری سرمایهگذاری کنید که زودتر هم به بازدهی برسید.