کاهش قیمت ارز، تهدید دولت احمدی نژاد یا فرصت دولت روحانی؟
از زمان اعلام نتایج یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در ایران، نرخ ارز کاهش چشمگیری را در بازار تجربه کرده است، به طوریکه در روز یکشنبه هفته جاری قیمت دلار به زیر ۳هزار تومان سقوط کرد.
بسیاری ریاستجمهوری «حسن روحانی» و روی کار آمدن دولت وی در مرداد ماه آینده را مقدمه بهبود شرایط اقتصادی کشور میدانند و کاهش قیمت ارز در بازار را نیز آغاز این بهبود شرایط ارزیابی میکنند. اما پایدار بودن قیمتهای فعلی و ادامه روند کاهشی قیمت ارز موضوعی است که از نظر برخی کارشناسان قابل تامل است.
به گزارشافکارنیوز، بدون شک جو روانی ناشی از نتیجه انتخابات و تاثیر آن بر بازار را میتوان مهمترین عامل کاهش قیمت ارز در روزهای گذشته است. از سوی دیگر پیشبینی میشود دولت دهم تلاش دارد قیمت دلار را به پایینترین سطح ممکن رسانده و بعد تحویل دولت حسن روحانی دهد.
آخرین تلاش دولت دهم برای کاهش نرخ ارز
اظهار نظرهای برخی مسوولین در روزهای گذشته نشان میدهد دولت «محمود احمدینژاد» تلاش دارد قیمت ارز را در واپسین هفتههای عمر خود کاهش و ارز را با نرخی پایین تحویل «حسن روحانی» دهد.
«علی فخر موحدی»، مدیرعامل صندوق توسعه صادرات طلا و جواهر در گفتوگو با تسنیم اعلام کرد: «دولت دهم قصد دارد دولت را با دلار دوهزار و ۴ تومانی تحویل حسن روحانی دهد». علاوه بر این «محمود بهمنی»، رییس کل بانک مرکزی نیز در گفتوگو با ایسنا اظهار داشت: «همه اقدامات موردنیاز برای کاهش نرخ ارز و ادامه روند نزولی آن را انجام میدهیم».
گفتههای بهمنی از این جهت گمانه سیاسیبودن کاهش ناگهانی قیمت ارز را تایید میکند که او در دو سال گذشته نهتنها موفق به کنترل نوسانات ارزی نشد، بلکه نتوانست حتی اندکی قیمت دلار را کاهش دهد. با این شرایط او از اقداماتی خبر داده که براساس آن نرخ ارز را پایین میآورد. البته آنگونه که بازاریان میگویند و شواهد آن هم پیداست، بانک مرکزی برخلاف گذشته بر میزان تزریق ارز به بازار آزاد افزوده و این موضوع در کنار تزریق گسترده دلارهای خانگی به بازار موجب سقوط آزاد دلار شده است.
قیمت دلار زمانی که بانکها و صرافیهای دوبی از انتقال حواله ارزی به ایران ممانعت کردند، هزار و ۵۵ تومان بود و تا پیش از انتخاب «حسن روحانی» بهعنوان رییسجمهوری به سه هزار و ۶۵ تومان نیز رسید. در این یک هفتهای که بازار تحتتاثیر جریان انتخابات به آینده امیدوار شده است، ۵۰ تومان از قیمت دلار افتاد. در روز یکشنبه نیز برای اولین بار در یک سال اخیر به دو هزار و ٨۵ تومان هم رسید اما بعد از دو ساعت دوباره به کانال سههزار تومان بازگشت.
کاهش نرخ ارز برای دولت خطرناک است
دکتر «حسین عبده تبریزی»، استاد دانشگاه و دبیر کل پیشین بورس اوراق بهادار تهران پیرامون کاهش نرخ ارز در طی روزهای گذشته معتقد است علت سقوط قیمتها میتواند ناشی از انتظارات جامعه باشد؛ چرا که اکنون اتفاق خاصی در اقتصاد کشور روی نداده است.
این استاد دانشگاه اظهار کرده است: «قیمتهای مورد تحمل مردم در شرایط جدید بر اساس دلار ۴ تومان تعیین میشده است. کسانی که آن قیمتها را تعیین کردند با کاهش قیمت دلار، قیمتهای خود را کاهش نخواهند داد و فایدهای که بخش تولید از بالا رفتن نرخ ارز می توانست داشته باشد، نیز به خطر خواهد افتاد».
وی تصریح کرد: «دولت اعتدال به معنای دنبال کردن سیاستهای اعتدال است و نوسان شدید امری است که در چنین دولتی باید از آن اجتناب کرد».
انتظارات فزاینده نسبت به بهبود شرایط اقتصادی در حالیکه هنوز اتفاقی در سایر بخشها از جمله شاخصهای اقتصادی و تحریمها رخ نداده است، ممکن است که در آینده نزدیک تبدیل به سرخوردگی شود. به عقیده کارشناسان پس از پایان اثرگذاری متغیرهای روانی در بازار، مسیر آینده بر مبنای متغیرهای واقعی شکل خواهد گرفت که اصلیترین تعیینکننده آن نیز متغیر تحریمها است.
به گفته تحلیلگران اگر بازار از حالت خوشبینی فعلی فاصله بگیرد و در صورت عدم تغییر جدی در تحریمها، رشد قیمتها بعد از چند ماه دوباره شروع میشود. در صورت کاهش نسبی تحریمها نیز، قیمت میتواند به ثبات برسد یا اندکی کاهش یابد. بر این اساس برای بلند مدت میتوان کاهش سرعت رشد نرخ ارز را پیشبینی کرد.
هر چند برخی از اقتصاددانان نیز معتقدند کاهش قیمت ارز البته تنها مربوط به مسائل داخلی نیست، شرایط بازار جهانی طلا نیز به این مساله دامن زده است، اما واقعیت این است که روند خارجی برای کاهش نرخ ارز در ایران وجود ندارد. اظهار نظر رییس فدرال رزرو آمریکا مبنی بر اعمال آخرین دور سیاستهای انبساطی موجب ریزش اونس طلا و بازگشت به کانال ١٢ دلاری شده است. علاوه بر این اکثر کارشناسان اقتصادی کیتکو در نظرسنجی این هفته از روند بهای جهانی طلا به کاهش بیشتر قیمت این فلز رای دادند.
اما آنچه مهم است اینست که در حال حاضر هیچ عامل واقعی اقتصادی و بینالمللی در کاهش نرخ ارز مطرح نیست و این اتفاق تنها در نتیجه یک انتظار خوش بینانه در بازار روی داده است.
صادرات و واردات تغییری نکرده است و نیازها نسبت به دو هفته قبل تفاوتی نکرده است و تنها و مهمترین عامل در تغییر نرخ ارز که در دنیا نیز همیشه بسیار مهم است احساس خوشبینی یا بدبینی نسبت به آینده است. نکته قابل تامل در این میان اثر کاهش نرخ ارز در بلند مدت است چرا که کاهش نرخ ارز به معنای تقویت ارزش پول ملی است و این روند قطعا اعتماد به آینده اقتصاد را افزایش میدهد و در بلندمدت به نفع تولید داخلی خواهد بود.
در نتیجه باید دولت با اتخاذ راهکارهایی عملی از این جو روانی و کاهش قیمتها استفاده کرده و به تثبیت قیمت ارز کمک کند. در صورتیکه این اتفاق به هر دلیلی رخ ندهد دوباره شاهد بازگشت قیمتها به گذشته خواهیم بود.
ایران در طی سالهای گذشته به دلیل بحرانهای شدید اقتصادی که در نتیجه عدم مدیریت اقتصاد در سطح کلان کشور از سوی دولت و همچنین تحریمهای اقتصادی غرب، دچار کاهش بیسابقه حجم صادرات و حتی کاهش واردات کالاهای اولیه بود. این دو عامل تولید در کشور را به شدت تحت شعاع قرار داد. کاهش تولید در کنار افزایش تورم باعثبالا رفتن قیمتها در بازار شد.
حال گفتنی است برای کشوری که با کاهش صادرات مواجه شده است افزایش قیمت ارز چندان تاثیری نخواهد داشت. در مقابل کاهش قیمت دلار میتواند به نفع واردات و کاهش قیمتها تمام شود. کاهش هزینه واردات مواد اولیه میتواند به رونق تولید کمک کند. بر این اساس میتوان از هم اکنون منتظر کاهش قیمتها در کالاهایی چون دارو و خودرو نشست. با توجه به کاهش نرخ ارز سیاستهای صحیح دولت میتواند به بازگشت ثبات در اقتصاد ایران کمک کند.