۵ رئیس کل دور یک میز
۵ رئیس کل بانک مرکزی بعد از انقلاب اسلامی در میزگردی در بیست و چهارمین همایش بانکداری اسلامی دور یک میز نشستند و خواهان اجرای کامل بانکداری اسلامی، تقویت پول ملی و کنترل تورم شدند.
به گزارشافکارنیوز،۵ رئیس کل بانک مرکزی بعد از انقلاب در میزگردی در بیست و چهارمین همایش بانکداری اسلامی دور یک میز نشستند و از شیوه مدیریت خود دفاع کرده و بعضا از همتای قبلی یا بعدی خود هم انتقاداتی داشتند که مشروح ان را در ادامه می خوانید.
*ابزار سیاستی کنترل نقدینگی مطابق بانکداری اسلامی نداریم
به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس ولیالله سیف در آخرین میزگرد بیست و چهارمین همایش بانکداری اسلامی که با حضور طهماسب مظاهری، محمود بهمنی، مجید قاسمی و محمد حسن عادلی روسای کل سابق بانک مرکزی پس از انقلاب برگزار شد، اظهار داشت: در سالهای گذشته موضوعات بانکی بدون توجه به بانکداری اسلامی در این نشستها مطرح میشد که با توجه به اهمیت این موضوع در این دوره تلاش کردیم به مسائل بانکداری اسلامی توجه بیشتری شود.
وی افزود: بخشهای مختلفی در بانکداری اسلامی باید مورد بررسی قرار گیرد، یکی این است که نحوه تقسیم سود بین سپردهگذاران، سهامداران و گیرنده تسهیلات باید به چه گونهای باشد تا عدالت در این زمینه حفظ شده و قدرت خرید سپردهگذار و سهامدار حفظ شود.
وی افزود: خوشبختانه امروز دغدغه استقلال بانک مرکزی تنها مختص رئیس کل بانک مرکزی نیست و رئیس جمهور هم بر این مسئله تاکید دارد.
رئیس کل بانک مرکزی گفت: همه اعضای هیئت دولت و رئیس جمهور به این مسئله توجه دارند که با تزریق نقدینگی تولید راه نمیافتد و خوشبختانه آن سختیهایی که دوستان قبل از من داشتهاند بنده ندارم.
وی با اشاره به برخی مباحثقابل بحثدر بانکداری اسلامی گفت: گفته میشود اجرای قانون بانکداری بدون ربا هزینههای زیادی را به سیستم بانکی تحمیل کرده و این نهاد پولی را ناکارآمد کرده است.
سیف افزود: مسائل دیگری که مطرح میشود این است قوانین موجود سیاست گذار پولی را از ابزارهای سیاستی برای کنترل نقدینگی محروم کرده است و علت آن این است که قانونگذار ابزار مشخصی را برای سیاستگذار مشخص نکرده است.
رئیس کل بانک مرکزی تاکید کرد: یکی از علل رشدهای بالای نقدینگی در طول این سالها همین مسئله بوده است.
*نامه برخی بانکها در تایید صحت اقدام برداشت از حساب آنها
به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، محمود بهمنی رئیس کل سابق بانک مرکزی روز چهارشنبه در آخرین میزگرد بیست و چهارمین همایش بانکداری اسلامی که با حضور چند تن از رؤسای کل بانک مرکزی سابق و رئیس کل فعلی بانک مرکزی برگزار شد، اظهار داشت: استقلال بانک مرکزی با تغییر افراد حاصل نمیشود، بلکه قوانین و مقررات باید اصلاح شود.
وی افزود: اگر امروز رئیس فدرال رزرو آمریکا بیاید مجبور است، با این قوانین و مقررات فعلی کار کند و باز همان آش و همان کاسه خواهد بود. رئیس کل سابق بانک مرکزی ادامه داد: استقلال رئیس کل بانک مرکزی نیم ساعت بیشتر نیست و آن هم زمانی است که حکم او در آن زمان به دستش میرسد.
وی با اشاره به ترکیب شورای پول و اعتبار گفت: وقتی چند وزیر از دولت و دو کارشناس اقتصادی با پیشنهاد رئیس کل بانک مرکزی و موافقت رئیس جمهور در شورای پول و اعتبار حاضر میشوند، دیگر نمیتوان انتظاری برای استقلال بانک مرکزی داشت.
بهمنی تصریح کرد: باید ابتدا قوانین و مقررات را در خصوص ترکیب شورای پول و اعتبار و نحوه انتخاب رئیس کل بانک مرکزی تغییر دهیم، تا امکان تحقق استقلال بانک مرکزی به وجود بیاید.
وی با اشاره به عملکرد مظاهری و عادلی در دوره ریاست بر بانک مرکزی گفت: یک اقداماتی را آقای عادلی و یک اقداماتی را آقای مظاهری انجام دادند که هر دو مناسب بوده، اما متناسب با شرایط اقتصادی روز اتخاذ شده است؛ باید توجه داشته باشیم که اقتصاد علمی است که با انسانها سروکار دارد و شرایط در زمانهای مختلف متفاوت است.
رئیس کل سابق بانک مرکزی تصریح کرد: یک زمان دکتر شاخت در آلمان بحران اقتصادی این کشور را حل کرد و یک زمان هم کینز(جان مینارد کینز) بحران اقتصادی جهان را با تئوریهای خود از بین برد، اما اگر همانها به ایران بیایند، با آن نسخهها نمیتوانند اقتصاد ایران را سامان دهند، زیرا هر اقتصاد شرایط خاص خود را دارد.
وی با اشاره به نرخ ارز ۱۲۲۶ تومانی و ۲۴۴۷ تومانی گفت: وقتی در بودجه تصویب میشود که نرخ ارز دیگر ۱۲۲۶ تومان نباشد، اما باز هم عدهای فشار میآورند تا از بانک مرکزی ارز با این قیمت بگیرند.
بهمنی افزود: در قانون بودجه تصریح شده که مابهالتفاوت این دو نرخ با عنوان یارانه پرداخت شود، اما این اقدام هیچ تفاوت چندانی نخواهد داشت، زیرا پرداخت یارانه حجم نقدینگی را افزایش داده و این مسئله رشد قیمتها را در پی خواهد داشت.
وی با بیان اینکه راهکار کنترل بازار ارز و تخصیص ارز به کالاها این نیست، گفت: وقتی فروش نفت، دریافت پول نفت و نقل و انتقال پول با مشکل مواجه است، مطمئن باشید که بر روی نرخ تورم اثر خواهد گذاشت.
رئیس کل سابق بانک مرکزی تصریح کرد: نقدینهخواهی در اقتصاد صد درصد افزایش یافته و نمیتوان در چنین شرایطی حجم نقدینگی را افزایش نداد، زیرا وقتی تولید کنندهای با ارز ۱۲۲۶ تومانی مواد اولیه وارد میکرد، امروز باید با دو برابر این قیمت آن کالا را وارد کند، بنابراین نمیتوان که نقدینگی را در این بخش افزایش نداد.
بهمنی افزود: بانکها صد درصد منابع خود را تسهیلات پرداخت کردهاند، چرا که با توجه به شرایط فعلی اقتصادی حجم زیادی از آن به بانکها برنمیگردد و اگر بانکها بخواهند مطابق با قانون اقدام کنند، باید بسیاری از بنگاهها زیر مجموعه بانکها شوند.
وی با اشاره به اتفاقاتی که در زمان همکاری خود با طهماسب مظاهری در بانک مرکزی رخ داد، گفت: انتقادات و حملات شدیدی نسبت به سیستم بانکی در آن زمان انجام شد و میرفت که سیستم بانکی را با مشکلات جدی مواجه کند.
بهمنی گفت: در آن زمان از آقای مظاهری تقاضا کردم، اجازه دهد تا این مسئله را حل کنم اما آقای مظاهری گفت که شما نمیتوانید و بنده خودم باید این مسئله را حل کنم. به گزارش فارس در بین صحبتهای بهمنی، مظاهری بر گفتن ادامه این خاطره تأکید کرد و به دلیل عدم بیان این موضوع مظاهری گفت: آقای بهمنی به جلسه هیئت دولت در قم رفتند و به آقای احمدینژاد گفت شما پدر ما هستید. پدر هیچ وقت این کار را با پسرش نمیکند، اما در پایان آقای رئیس جمهور همان تصمیم قبلی را اتخاذ کرد و من گفتم که ای کاش خودم به جای آقای بهمنی رفته بودم، چون دعوا میکردم و امکان داشت نتیجه تغییر کند.
به گزارش فارس در ادامه این جلسه بهمنی ادامه داد: از تخریب بانکها حتماً باید پرهیز شود و همان گونه که بانکداری اسلامی مدنظر است، باید به آن سمت حرکت کنیم. وی افزود: وقتی قانون بانکداری بدون ربا تدوین شد، هدف این بود که ابتدا ربا از شبکه بانکی حذف شود و سپس به سمت بانکداری اسلامی حرکت کنیم، اما این اتفاق تاکنون نیافته است.
بهمنی در پاسخ به صحبتهای مجید قاسمی در این برنامه گفت: بعضی بانکها وقتی ما از آنها بابت مابهالتفاوت ارز فروخته شده پول گرفتیم، به ما نامه نوشتند که این کار شما درست بوده و ما شکایتی نداریم.
*برداشت از حساب بانکها خلاف قانون بود
به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، مجید قاسمی رئیس کل اسبق بانک مرکزی روز چهارشنبه در آخرین میزگرد بیست و چهارمین همایش بانکداری اسلامی که با حضور رؤسای سابق و فعلی بانک مرکزی برگزار شد، اظهار داشت: برخی قوانین مانند بودجه و قوانین دیگر در مقاطع مختلف در وظایف بانک مرکزی تداخل ایجاد میکنند.
وی افزود: معمولاً وقتی در مورد استقلال بانک مرکزی صحبت میشود، برخی افراد اظهار نگرانی میکنند، زیرا اجرای آن در عمل کار دشواری است.
مدیرعامل بانک پاسارگاد با بیان اینکه مهمترین ابزار سیاست پولی در دنیا نرخ سود است، گفت: در حال حاضر تعیین نرخ سود در اختیار رئیس کل بانک مرکزی نیست و شورای پول و اعتبار که متشکل از وزرای دولت و افراد دیگری تعیین میکند.
قاسمی با اشاره به کاهش نرخ سود در سالهای گذشته گفت: نرخ سود سپردهها در سالهای گذشته کاهش یافت، به طوری که تک نرخی کردن ارز که مقدمات اجرای آن ۱۶ سال به طول انجامیده بود، به دلیل کاهش نرخ سود از بین رفت.
رئیس کل اسبق بانک مرکزی تصریح کرد: هزینههای زیادی برای تک نرخی شدن ارز انجام شد، تا بالاخره در سال ۸۱ این هدف محقق شد، اما با بسته سیاستی نظارتی سال ۹۰ که نرخ سود را علیرغم افزایش نرخ تورم تغییر نداد، این هدف محقق شده را از بین برد.
وی ادامه داد: بانک مرکزی در سال ۹۰ دو بار پیشنهاد افزایش نرخ سود را مطرح کرد که هر بار با مخالفت روبهرو شد.
مدیرعامل بانک پاسارگاد تصریح کرد: وقتی نرخ سود بدون توجه به نرخ تورم کاهش یابد، حتماً بر نرخ ارز فشار میآید و پس از آنکه این اتفاق رخ داد، دولت تلاش کرد تا مانع از افزایش نرخ ارز شود، اما به دلیل پایین بودن نرخ سود این هدف به دست نیامد.
قاسمی اظهار داشت: بانک مرکزی با توجه به اختیارات و وظایفی که دارد، حتی اگر برخی قوانین مانند بودجه دچار ضعفهایی باشد، میتواند با به کارگیری آن ابزارها و اختیارات اقتصاد را سامان دهد.
وی با بیان اینکه اگر نتوانیم تورم را کنترل کنیم، باز سرمایهگذاری مولد انجام نمیشود، گفت: در کنار این مساله تورم همواره مانع از ثبات قیمت ارز است، زیرا رشد قیمتها به تضعیف پول ملی میانجامد.
رئیس کل اسبق بانک مرکزی گفت: سیاستهای پولی به گونهای باید طراحی شود که سایر بازارها مانند بازار ارز و بازار سرمایه با شوک مواجه نشوند.
مدیرعامل بانک پاسارگاد افزود: تعیین نرخ سود عقود مبادلهای که یکی از اشکالات آن این بود که با کاهش نرخ سود این ابزار مالی میتوانست برای سرمایه در گردش واحدهای تولیدی به کار گرفته شود، دلیل پایین بودن نرخ آن بانکها امکان پرداخت تسهیلات به این طریق را ندارند.
وی با اشاره به رشد مطالبات غیر جاری بانکها گفت: هماکنون حدود ۲۰ درصد نقدینگی کشور مطالبات معوق تشکیل میدهد که هزینه سنگینی را اقتصاد ایران از این بابت میپردازد و همچنین بانک مرکزی برای کنترل نقدینگی اقدام به انتشار بیش از اندازه اوراق مشارکت میکند و همین مسئله ممکن شده که هماکنون حدود ۵۰ هزار میلیارد تومان اوراق مشارکت در دست مردم باشد.
قاسمی با اشاره به معنای واقعی استقلال بانک مرکزی گفت: استقلال بانک مرکزی به این معنا نیست که سیاستهای این نهاد جدای از دولت و متفاوت با آن باشد، بلکه معنای آن این است که بانک مرکزی در استفاده از ابزارها و سیاستهای پولی استقلال عمل داشته باشد.
مدیر عامل بانک پاسارگاد با اشاره به برداشت ۳ هزار میلیارد تومان از منابع بانکها توسط بانک مرکزی گفت: این برداشتها به جا نبود و من از رئیس کل بانک مرکزی تقاضا دارم، این پولها را که متعلق به مردم است، را به بانکها برگرداند.
به گزارش خبرنگار فارس در این بین محمود بهمنی رئیس کل سابق بانک مرکزی در واکنش به صحبتهای قاسمی در این باره گفت: آقای قاسمی باید به جای رئیس کلها صحبت کند، نه به عنوان مدیرعامل بانک خصوصی.
بهمنی ادامه داد: اینکه گفته میشود در حال حاضر صد درصد پول را در واردات باید به طرف خارجی بپردازیم، به دلیل مسائل تحریم است، چون در یک زمان ابتدا فعال اقتصادی ۱۰ درصد از ارزش کالا را میپرداخت و پس از ورود کالا به تدریج ۹۰ درصد باقی مانده را تسویه می کرد. وی با اشاره به این انتقادات مدیرعامل بانک پاسارگاد گفت: ای کاش این انتقادات را یک ماه پیش از من میکردند اما الان این مسائل مطرح میشود؛ واقعاً احتیاط تا این حد؟؟
به گزارش فارس مجید قاسمی در ادامه این جلسه گفت: استقلال بانک مرکزی تنها منوط به اصلاح قانون نیست، به طوری که اگر در قوانین سایر کشورها نگاه کنیم مانند ژاپن رئیس بانک مرکزی را وزیر اقتصاد تعیین میکند، اما براساس آخرین بررسیهای صورت گرفته در دنیا بانک مرکزی ژاپن بیشترین امتیاز برای مستقلترین بانک را از آن خود کرده است.
وی افزود: بنابراین بخشی از استقلال بانک مرکزی به شخصیت رئیس کل بانک مرکزی مربوط میشود؛ به طوری که خودم در اسفندماه سال ۶۷ چک حقوق کارکنان دولت که باید از خزانه تأمین میشد، در زمانی که برای برداشت آن مراجعه شد، بنده از این اقدام جلوگیری کردم.
قاسمی تصریح کرد: به مسئول مربوطه گفتم این پول باید از کجا تأمین شود، گفت از ردیف کسری بودجه؛ قانون بودجه هم گفته بود که پول باید از سیستم بانکی استقراض شود و بنده گفتم بانک مرکزی بانک نیست و مشمول این بند قانون نمیشود، بنابراین نمیتوانیم از خزانه برداشت کنیم.
وی تصریح کرد: در همان زمان بانک مرکزی چک وزیر اقتصاد را برگشت زد؛ در سال ۶۸ وزیر دفاع برای گرفتن ارز بارها مراجعه کرد، اما آخر سر به دلیل اینکه ارز کافی نداشتیم دست خالی برگشت.
قاسمی تصریح کرد: فشارهای زیادی به ما آمد اما آن فشارها نتوانست استقلال بانک مرکزی را زیر سؤال ببرد؛ اگر چند رئیس کل بانک مرکزی مثل آقای مظاهری داشته باشیم اوضاع اقتصادی و استقلال بانک مرکزی به مراتب بهتر از شرایط کنونی خواهد بود.
مدیرعامل بانک پاسارگاد در خصوص برداشت بانک مرکزی از حساب بانکها گفت: برخلاف صحبتهایی که مطرح شد این اقدام بانک مرکزی خلاف قانون بود و ما حتی در آن زمان میتوانستیم اقدام قانونی در این زمینه انجام دهیم که بانکها این کار را نکردند؛ البته دیوان محاسبات هم این مسئله را تأیید کرده است.
*تعیین سیاست اقتصادی توسط دولت، ناقض استقلال بانک مرکزی است
به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس سید محمدحسین عادلی رئیس کل اسبق بانک مرکزی چهارشنبه در آخرین نشست بیست و چهارمین همایش بانکداری اسلامی با اشاره به اینکه مشکل اصلی کشور افزایش تورم است، گفت: نباید توجه مسئولان بانک مرکزی از مشکل اصلی امروز کشور که تورم است، غافل شود.
وی اضافه کرد: تورم بالا موجب بالا رفتن هزینه تولید و کاهش آن میشود و در پی این موضوع کمبود عرضه موجب افزایش دوباره تورم خواهد شد که به افزایش واردات میانجامد و بیماری هلندی را ایجاد میکند.
عادلی اضافه کرد: وظیفه بانک مرکزی حفظ ارزش پول است و اگر این کار انجام شود، تولید راه خواهد افتاد. وی گفت: بانک مرکزی باید شاخص و معیار سرمایهگذاری که همان نرخ سود است، را تعیین کند نه اینکه به شرکتهای تولیدی پول بدهد. برای کاهش نقدینگی و اصلاح ساختار آن مهمترین کار تعیین نرخ سود بانکی است.
عادلی گفت: با توجه به شرایط فعلی باید در تعریف ربا یک باز تعریف انجام شود، زیرا در حال حاضر مبادلات با پول کاغذی که اعتباری است، انجام میشود. وی اضافه کرد: بانکهای تجاری باید منابع خود را به متقاضیانشان بدهند، اما بانک مرکزی حق این کار را ندارد. رئیس کل اسبق بانک مرکزی تصریح کرد: استقلال بانک مرکزی مفهومی است که باید توسط ذینفعان اقتصاد و حکومت شناسایی و درک شود.
عادلی با اشاره به اینکه هنگام تصویب قانون بانکداری بدون ربا یک نکته مغفول ماند، گفت: نکته این بود که سیاستهای اقتصادی باید توسط هیئت دولت تعیین شود، اما این ناقض استقلال بانک مرکزی است.
وی افزود: شورای پول و اعتبار باید از تعداد بیشتری کارشناس مستقل بانکی تشکیل شود و غلبه افراد تشکیل دهنده آن با کارشناسان بانکی باشد.
نیلی اضافه کرد: همچنین شورای پول و اعتبار باید همانند شورای عالی انقلاب فرهنگی ارتقا پیدا کند، تا زمانی که سیاستی در آن تصویب میشود، مصوبه آن را دولت و مجلس نتوانند نقض کنند.
وی اضافه کرد: باید از تغییر مکرر قوانین بانکی جلوگیری شود و به نظر میرسد شناخت و درک خوبی از استقلال بانک مرکزی در دولت جدید به وجود آمده که ما را از تغییر مکرر قوانین بینیاز میکند.
*سهقفله کردن خزانه جلوی سه برابر شدن نقدینگی را گرفت
رئیس کل اسبق بانک مرکزی اشاره به شعار خود در زمان رئیسکلی بانک مرکزی مبنی بر سه قفله کردن خزانه، گفت: منظور ما این بود که چاپخانه اسکناس را سه قفله میکنیم، زیرا بانک مرکزی نمیتواند بدون محدودیت پول چاپ کند.
به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، طهماسب مظاهری رئیس کل اسبق بانک مرکزی چهارشنبه در آخرین نشست بیست و چهارمین همایش بانکداری اسلامی با اشاره به اینکه هشت سال پر تلاطم و تأسفآور را در نظام اقتصادی کشور پشت سر گذاشتهایم، گفت: نتیجه اولیه این جلسه این است که رئیس کل جدید بانک مرکزی گوش شنوا دارد و میخواهد از این تجارب استفاده کند.
وی تصریح کرد: نکته مهم و کلیدی که هنوز در بانک مرکزی حل نشده، تنظیم رابطه سهامداران با هیئت مدیره و مدیران عامل بانکها است.
مظاهری ادامه داد: باید این مفهوم به سهامداران منتقل شود که سهامدار یک بانک صاحب منابع آن نیست.
مظاهری ادامه داد: اگر عدهای بانک تأسیس میکنند، میخواهند خدمات بانکی ارائه دهند.
وی ادامه داد: بانک مرکزی باید بتواند رابطه خود را با بانکهایی که سهامداران آن بخش عمومی غیر دولتی هستند، تنظیم کند و این کار سختی است.
مظاهری با اشاره به شعار خود در زمان رئیسکلی بانک مرکزی مبنی بر سه قفله کردن خزانه گفت: منظور ما این بود که چاپخانه اسکناس را سه قفله میکنیم، زیرا بانک مرکزی نمیتواند بدون محدودیت چاپ و انتشار پول کند و نقدینگی را افزایش دهد.
وی اضافه کرد: یکی از ابتکارات دولت قبل این بود که از هر راهی که جلویش را میگرفتند، از راه دیگری خواسته خود را انجام میداد و شاید آقای بهمنی بتواند بخشی از آن را به عنوان خاطرات خود بگوید.
مظاهری در خصوص عملکرد خود در بانک مرکزی گفت: در مرداد ماه ۸۴ نقدینگی کشور حدود ۷۰هزار میلیارد تومان بود که این رقم در مرداد ۸۶ یعنی دو سال بعد دو برابر شد و به ۱۴۰هزار میلیارد تومان رسید، در حالی که نقدینگی کل در ۵۰ سال فعالیت بانک مرکزی به ۷۰هزار میلیارد تومان رسیده بود.
وی افزود: اگر آن روند ادامه پیدا میکرد ۱۴۰هزار میلیارد تا پایان همان سال به ۳۰۰هزار میلیارد تومان میرسید و موجب اضمحلال نظام بانکی میشد، اما ما جلوی این کار را گرفتیم و با سه قفله کردن خزانه مانع از آن شدیم.
مظاهری افزود: به همین دلیل نقدینگی به جای ۳۰۰هزار میلیارد به ۱۵۰هزار میلیارد رسید و بانک مرکزی را با همین رقم نقدینگی تحویل آقای بهمنی دادم.
رئیس کل اسبق بانک مرکزی با اشاره به نکاتی در مورد بانکداری بدون ربا گفت: ظرفیت حل این مسئله در سیستم بانکی کشور وجود دارد.
وی با اشاره به وجود سه عامل در نظام بانکی کشور گفت: در دورهای که در دولت نهم مسئولیت بانک مرکزی را داشتم، دولت خواست این سه قانون را تبدیل به یک قانون کنیم و نامش را تحول نظام بانکی گذاشتند، اما چند جلسه را از این ماجرا گذشت دریافتیم که دولت میخواهد تحت عنوان این کار به اقداماتی که میخواهد، انجام دهد وجهه قانونی بدهد.
رئیس کل اسبق بانک مرکزی در مورد نرخ ارز گفت: توصیهام این است که به سمت ارز تکنرخی حرکت کنیم، همان طور که بعد از پایان جنگ تحمیلی برای این کار تلاش کردیم و این کار در سال دوم دولت آقای خاتمی محقق شد و کشور از منافع آن از جمله کاهش تورم و آرامش در بازار ارز و سرمایهگذاری استفاده کرد.