همسویی مرکز آمار و بانک مرکزی در نرخ تورم
اکنون با گذشت بیش از هفت ماه از تغییر سال پایه آماری از سوی مرکز آمار و بانک مرکزی این سوال مطرح شود که آیا ضرورتی در تغییر سال پایه شاخص قیمت کالا و خدمات مصرفی خانوارهای شهری وجود داشت؟
با تغییر مبنای آماری؛
مرکز آمار و بانک مرکزی همسو شدند
» سرویس: اقتصادی - اقتصاد کلان
کد خبر: ۹۲۰۸۱۲۰۷۱۹۳
یکشنبه ۱۲ آبان ۱۳۹۲ - ۱۰:۵۷
IMAGE۶۳۴۴۶۱۶۵۱۸۴۱۷۷۰۳۲۹. jpg
اکنون با گذشت بیش از هفت ماه از تغییر سال پایه آماری از سوی مرکز آمار و بانک مرکزی این سوال مطرح شود که آیا ضرورتی در تغییر سال پایه شاخص قیمت کالا و خدمات مصرفی خانوارهای شهری وجود داشت؟
به گزارشافکارنیوز، پس از آن که مرکز آمار ایران براساس قانون برنامه پنجم توسعه مسوول اصلی محاسبه و اعلام نرخ تورم شد، تغییر در سال پایه شاخص قیمت کالاها و خدمات مصرفی خانوارها(از سال ۱۳۸۱ به سال ۱۳۹۰) را جهت محاسبه نرخ تورم در دستور کار خود قرار داد که بدنبال آن در ابتدای سال جاری نرخ تورم اسفند ماه سال ۹۱ را بر مبنای سال ۹۰(مبنای جدید) منتشر کرد.
در ادامه نیز همزمان با بانک مرکزی به طور مستمر و منظم، نرخ تورم هر ماه بر مبنای سال پایه جدید از سوی این مرکز اعلام و منتشر می شود.
به هر حال در مورد لزوم تغییر سال پایه دیدگاههای مختلفی در بین کارشناسان وجود داشت به طوری که برخی آن را بی فایده و اقدامی صوری دانسته و معتقد بودند که تغییر در سال مبنا تنها عدد را عوض میکند درحالی که هر فردی با خرید هر کالایی به راحتی درک میکند که چه میزان نسبت به سال قبل و یا ۱۰ سال قبل تغییر قیمت ایجاد شده است و یا اینکه برخی دیگر بر غیرشفاف شدن اطلاعات و آمار با تغییر مبنای آماری تاکید می کردند.
در عین حال گروهی از کارشناسان تغییر سال پایه را موجب واقعی تر شدن و درک بهتر نرخ تورم برای عموم دانسته و بر این اعتقاد بودند که تغییرات اقتصادی در سالهای اخیر اقتضا می کند تا سالی نزدیک تر و طبیعیتر به حال به عنوان سال پایه در نظر گرفته شده و مبنای محاسبات قرارگیرد تا نرخ تورم اعلام شده به واقعیت نزدیکتر و نتایج مرکز آمار و بانک مرکزی از مطابقت بیشتری برخوردار باشد.
اکنون بیش از هفت ماه از تغییر مبنای محاسبه تورم در دو مرجع رسمی منتشرکننده این نرخ گذشته است از این رو برای مشخص شدن تاثیر این اقدام در اندازه گیری شاخص های تورم و یکسویه شدن نتایج محاسبات مرکز آمار به عنوان متولی اصلی این امر و بانک مرکزی که به روال گذشته همچنان به اعلام نرخ تورم ادامه می دهد مصطفی فرخفال – یکی از کارشناسان مرکز آمار - در گفتوگو با ایسنا به بیان توضیحاتی پرداخت.
تغییر سال پایه یک ضرورت بود
وی با بیان اینکه پیدایش کالاهای جدید در بازار و تحولات صنعتی و شیوه فنآوری و تغییرات جمعیتی موجب تغییر الگوی مصرفی خانوار شده و تغییر سال پایه را ضروری می کند گفت: دوره پایه باید دورهای باشد که از نظر اقتصادی و اجتماعی وضعیت عادی و با ثباتی داشته باشد، به این معنا که در دوره پایه نوسانات غیرعادی و شدید قیمت و یا تحولات خاص اجتماعی، اقتصادی روی نداده باشد تا مقایسه دورههای بعد با این دوره معنیدار شود.
فرخفال ادامه داد: بر این اساس مرکز آمار ایران به طور دورهای اقدام به تغییر سال پایه میکند به گونهای که در آخرین اقدام خود در این زمینه سال پایه آماری را از سال ۸۱ به ۹۰ تغییر داده و طی آن شاخص قیمت مصرفکننده و نرخ تورم را از فروردین ماه سال ۹۲ بر اساس سال پایه ۹۰ محاسبه و منتشرکرده است.
وی یادآور شد: همگام با تغییر مبنا از سوی مرکز آمار، بانک مرکزی نیز اقدام مشابهی انجام و سال پایه خود را از سال ۸۳ به ۹۰ تغییر داد.
ارقام و نتایج بانک مرکزی و مرکز آمار همگرا شدند
این کارشناس مرکز آمار با اشاره به بررسی نتایج بدست آمده از محاسبات انجام شده از سوی این دو نهاد، توضیح داد: بر این اساس ارقام حاصله از سوی بانک مرکزی و مرکز آمار روندی همگرا و همسو داشتهاند بطوری که نرخ تورم ۱۲ ماهه هر دو نهاد مرکز آمار و بانک مرکزی ابتدا روند غیر افزایشی را طی کرده اما در نیمه دوم سال۹۱ شاهد روند صعودی نرخ تورم ۱۲ ماهه برای هر دو هستیم.
وی توضیح داد: نرخ تورم اعلام شده از سوی مرکز آمار از ۲۴.۸ درصد در مهر ماه سال ۹۱ به رقم ۳۵.۱ درصد در مرداد ماه ۹۲ رسیده و برای بانک مرکزی نیز در همین دوره نرخ تورم از ۲۳.۳ درصد به ۳۹ درصد افزایش داشته است. همچنین شاخص کل و درصد تغییر ماهانه آن برای هر دو نهاد روندی مشابه و همسو دارد. به عبارتی روند تورم شهری در هر دو نهاد تولیدکننده آمار همسو شده است.
نمودار مقایسهای نرخ تورم ۱۲ ماهه مرکز آمار و بانک مرکزی بر مبنای ۹۰
فرخفال درادامه به تحلیل تغییرات ایجاد شده در شاخص گروههای کالایی پرداخت و با اشاره به اینکه در میان گروههای اصلی، دو گروه خوراکیها و آشامیدنیها و مسکن کمترین اختلاف را در بین آمار مرکز آمار و بانک مرکزی دارند بیان کرد: شاخص و نرخ تورم ۱۲ ماهه گروه خوراکی ها و آشامیدنیها در مرداد ماه سال جاری برای مرکز آمار ۲۰۹ و برای بانک مرکزی ۲۰۲.۱ است از سویی دیگر شاخص گروه مسکن در همین ماه برای مرکز آمار ۱۳۸.۷ و برای بانک مرکزی ۱۳۴ بود که بیانگر آن است که وزن همین دو گروه در محاسبات شاخص برای هر دو نهاد بیش از ۶۰% است.
وی همچنین با بیان اینکه گروههای پوشاک و کفش، مبلمان و لوازم خانگی، هتل و رستوران و کالاها و خدمات متفرقه بیشترین اختلاف را در عدد شاخص مرکز آمار و بانک مرکزی دارند افزود: این درحالی است که در گروه پوشاک و کفش شاخص برای مرکز آمار در مرداد ۹۲ عدد ۱۸۸.۲ و برای بانک مرکزی عدد ۲۱۳.۳ را نشان داده و شاخص گروه مبلمان و لوازم خانگی برای مرکز آمار عدد ۱۹۸.۷ و برای بانک مرکزی ۲۳۰.۶ را است.
فرخفال با اشاره به این که سومین گروه دارای بیشترین اختلاف گروه هتل و رستوران که شاخص آن برای مرکز آمار ۱۷۳ و برای بانک مرکزی ۱۸۸.۵ است تشکیل می دهد ادامه داد: از سویی دیگر مرکز آمار برای گروه کالا و خدمات متفرقه شاخص ۱۸۰.۵ و بانک مرکزی شاخص ۲۱۸.۳ را در مرداد سال جاری محاسبه کرده است از این رو وزن این چهار گروه در محاسبه شاخص بین ۱۴ تا ۱۵ درصد خواهد بود.
وی خاطرنشان کرد: گروههای حمل و نقل، تفریح و فرهنگ، آموزش، ارتباطات، بهداشت و درمان و دخانیات نیز در مقایسه بین آمارهای مرکز آمار و بانک مرکزی اختلاف اندکی در شاخص دارند.
جدول سری زمانی آمارهای مقایسهای نرخ تورم شهری محاسبه شده از سوی مرکز آمار و بانک مرکزی بر مبنای ۹۰